Hodgkin ontbeert mysterie

Buiten Engeland heeft de Britse schilder Howard Hodgkin nooit grote bekendheid gekregen. Een echte vernieuwer binnen het abstracte genre is hij nooit geweest, blijkt uit een expositie van zijn werk in Tilburg.

In Engeland is de schilder Howard Hodgkin (Londen 1932) een beroemdheid, maar over de landsgrenzen heen is hij nooit zo bekend geworden als leeftijdsgenoten David Hockney en Patrick Caulfield. Toch heeft de bijna tachtigjarige schilder altijd in de belangstelling gestaan – niet van de minsten. Zo schreven Susan Sontag en Bruce Chatwin over hem, verschenen er mooie catalogi met zijn schilderijen en was zijn werk te zien in tientallen exposities vanaf 1961.

Maar tot nu toe dus vooral in Engeland. In ’Zomergasten’ vertelde de politicus Jan Marijnissen onlangs dat hij een liefhebber was van de Engelse schilder. Hij verwees daarbij naar de tentoonstelling ’Time and Place’, waarmee het Tilburgse Museum De Pont voor het eerst in Nederland een expositie aan Hodgkin wijdt.

’Time and Place’ was al eerder in Oxford te zien en reist hierna door naar San Diego. In vijfentwintig schilderijen, waarvan elf nog nooit eerder te zien waren, biedt de expositie een overzicht van werk van de afgelopen tien jaar.

De Engelse kunstenaar past goed in de De Pont, die met Zandvliet, Mulder en Birza soortgelijke ’echte schilders’ in zijn collectie heeft.

Hoewel Hodgkin in de kringen van grootsteedse popkunstenaars zoals Hockney en Allen Jones vertoefde, ging hij met zijn zachtaardige abstractie zo’n veertig jaar geleden een compleet andere richting op. Je zou Hodgkin een abstract impressionist kunnen noemen: met zijn in brede streken opgezette doeken en panelen verwijst hij graag naar herinneringen aan landschap, lichaam en intieme gebeurtenissen – zonder dat die herkenbaar zijn weergegeven.

Zelf noemt de kunstenaar zijn werk representaties van emotionele situaties – titels zoals ’Dirty Weather’, ’Rough Sea’, ’Privacy and Self-Expression in the Bedroom’ en ’Mud’ lijken dat te bevestigen.

Schilderde hij zijn grove stippen, strepen en vlekken tot tien jaar terug nog laag over laag, zo zie je in Tilburg dat zijn stijl er de afgelopen jaren alleen maar uitgebeender op is geworden: een enkele vluchtige streek op een onbehandeld stuk hout (zoals ’Leaf’) is vaak het enige dat overblijft.

Anders dan sommigen van zijn leeftijdsgenoten heeft Hodgkin nooit dezelfde bekendheid gekregen. En dat steekt hem, zo blijkt ook uit de documentaire die De Pont bij de tentoonstelling laat zien. „Engeland geeft niks om schilderkunst” zegt Hodgkin in dat gefilmde portret. Maar dat is aantoonbaar onjuist: toen de schilderkunst dood was verklaard, bleef het land een oase voor schilders. En nergens wordt nog steeds zo veel verzameld, mannetjesgemaakt en voor goed geld verkocht als in het Verenigd Koninkrijk.

Het ziet er eerder naar uit dat Hodgkin vindt dat hij meer erkenning verdient en ook in de officiële kunstgeschiedschrijving terecht wil komen. Maar een echte vernieuwer binnen het abstracte genre is hij nooit geweest. En eerlijk gezegd valt zijn werk wat tegen. De reproducties in catalogi zien er vriendelijk en kleurrijk uit, maar als je er oog in oog mee staat, op ware grootte, blijft er weinig van over.

Iemand zei ooit dat een goed schilderij tussen de toeschouwer en het doek zweeft. Bij Hodgkin heb je altijd het idee dat je naar verf kijkt – geen magie, geen mysterie, niks tussen jou en het doek.

Hodgkin zegt lang te werken aan zijn doeken: bij enkele schilderijen staan jaartallen die zes jaar uit elkaar liggen. Dat is opvallend, want wat je ziet zijn doeken als snelle gestes, vaak met een blokkwast in enkele streken opgezet. Hooguit een half uur werk, denk je onwillekeurig.

Handelskenmerk zijn verder de kaders die hij om bijna al zijn schilderijen heen kwast en de antieke houten lijsten die hij soms als kadrering gebruikt: vaak kitscherige tierlantijndingen waar hij de verf lustig aan laat likken. Opvallend genoeg bepalen die lijsten vaak het formaat van het schilderij – niet andersom. Dat geeft de zeer uiteenlopende formaten van zijn doeken iets vrijblijvends.

Die inwisselbaarheid geldt eigenlijk ook voor zijn titels: zou het iemand opvallen als je het bordje van ’Saturday’ verwisselt met ’Damp Autumn’ of ’Mud’?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden