'Hmmmm, beviel dat martelen?'

Elke maandag, woensdag en vrijdag worden ze bij bosjes voorgeleid: de bewoners van het zuiden van Libanon. Ze zouden tijdens de 22-jarige bezetting voor de vijand, Israël, hebben gewerkt. Sommigen dienden als soldaat in het Zuid-Libanese leger, anderen werkten in Israël. Het hof in Beiroet heeft al 800 Libanezen veroordeeld; 3200 man wachten in de cel, nog eens 4000 worden gezocht.

In de rechtszaal van de militaire rechtbank in Beiroet zitten ruim 100 kaalgeschoren mannen in een bijeenraapsel van T-shirts en trainingsbroeken. Het is vier uur in de middag. Ze zitten er al sinds tien uur 'sochtends. Ze hangen wat in de banken, die eigenlijk voor de bezoekers zijn bestemd, turen naar het plafond, en wachten gelaten af. Naast hen bevinden zich negen advocaten en wat rechtbanksoldaten. ,,Heeft u wat drinken meegebracht?'', vraagt een advocaat. ,,Dit kan nog wel tot vanavond elf uur duren.''

Vandaag zijn het voornamelijk gewone soldaten die voorkomen. De officieren zijn overmorgen aan de beurt. De echt grote jongens zitten in Israël of een ander land. Zij worden in absentia veroordeeld.

De rechter, brigadier Maher Safedien, komt binnen, in militair uniform. 'AANTREDEN!', schreeuwt een soldaat. De honderd mannen schieten in de houding. Die ochtend zijn er al zo'n vijftig zaken behandeld. ,,Ga zitten'', zegt de rechter bijna fluisterend. Iedereen zakt weer terug op de houten banken. Een soldaat roept vijftien namen af; nummer 48 tot en met 62. Ze schuifelen naar voren en staan wat bedremmeld voor de rechter. Op een plankje zijn een Koran (voor de moslims) en een Bijbel (voor de christenen) geplakt, maar er is geen tijd om ze allemaal de eed af te nemen. Dat wordt 'sochtends in een keer gedaan, alle honderd tegelijk.

De eerste mag zijn verhaal vertellen. Hij was bewaker bij het Zuid-Libanese leger, maar wilde daar in 1997 uitstappen. Hij kreeg toen een maand gevangenisstraf en een boete van meer dan tienduizend gulden. Daarna kon hij vertrekken. Hij verdiende 350 dollar in de maand bij het Zuid-Libanese leger. ,,Zo zo, 350 hè? Nou, dan ben je behoorlijk belazerd, want ieder ander verdiende 600 dollar'', zegt de rechter schertsend. ,,Ik zie dat je een paar keer de zone in en uit bent geweest, en je hebt ook Israël bezocht. Wie verzekert mij dat je niet hebt gespioneerd voor de Israëliërs?'' De man, 32 jaar, zweert bij het leven van zijn moeder en zijn dochtertje van zes, dat dat toch echt niet het geval was.

,,De volgende'', hakt de rechter het verhaal af. Zeven minuten heeft het geduurd. Een advocaat vertelt dat dat heel behoorlijk is. Sommigen krijgen slechts één minuut en dan is de rechter het al beu.

De tweede was spion in Khiam, de gevangenis van het Zuid-Libanese leger. Hij moest verhalen van de gevangenen afluisteren. ,,Hmmmm, en beviel dat een beetje, dat martelen?'' ,,Dat was ik niet, edelachtbare'', en hij noemt wat namen. ,,Ja, je kent ze wel allemaal bij naam. Goed, volgende.''

De volgende vijf hebben allemaal hetzelfde verhaal. Op een dag kwam een recruteringsofficier langs. Die zei dat ze zich óf konden aanmelden, óf hun bulletjes konden pakken en uit de zone vertrekken. Wat er met de familie zou gebeuren, tja, dat zag er verder niet best uit. Ze waren allemaal bewakers, zeggen ze. De rechter heeft dit verhaal al wel honderd keer gehoord. ,,Het is toch verbazingwekkend'', zegt hij wat lacherig, dat julie met een leger van enkel bewakers die zone toch ruim twintig jaar hebben weten te bezetten.''

VERVOLG OP PAGINA 5

'Nog een bewaker?', zucht de rechter Libanon

VERVOLG VAN PAGINA 1

De Hezbollah-strijders achter de tank waren 'niet gewond, maar al dood'

Al een maand lang houdt de militaire rechtbank in Beiroet drie, soms zelfs vier keer per week marathonsessies, waarbij zo'n vijftig tot tachtig zonebewoners en masse veroordeeld worden wegens contact of collaboratie met de vijand. Voor een bezoek aan Israël staat één tot drie maanden gevangenisstraf, en een boete van een miljoen Libanese ponden (ongeveer 1500 gulden). Verder mogen ze ook een paar maanden niet terug naar hun woonplaats. Maar dat blijkt in hun eigen belang. Het Libanese leger heeft zich nog steeds niet gevestigd in de 'veiligheidszone' en Hezbollah heeft er de vrije hand.

Mannen die als soldaat hebben gediend krijgen straffen variërend van 1 jaar tot gemiddeld 9 jaar. Met uitschieters van 22 jaar voor hoge officieren.

Nummer 8 komt aan het woord. ,,Voordat u begint, wil ik even iets duidelijk maken'', vangt de 26 jaar oude man aan, en hij vertelt hoe hij in 1995 werd geronseld. Hij werkte als tegelzetter, en hem werd duidelijk gemaakt dat als hij hier wilde blijven wonen, er slechts één optie was. ,,Laat eens raden, nog een bewaker?'', vraagt de rechter. De gevangenen in de zaal zakken nog dieper in de banken. Ze hangen op elkaar, sommigen proberen te slapen. Een advocaat is uitgebreid aan het tekenen op een schrijfblok. Een andere advocaat heeft het hoofd op de tafel gelegd. Zijn cliënt, nummer 76, is pas rond acht uur vanavond aan de beurt.

Bij sommigen heeft rechter Safedien het na een minuut al wel gehoord. Eén man kreeg in Israël een opleiding voor het besturen van een Merkava-tank. Maar hij zegt nooit in een tank te hebben gereden. ,,Ik stond slechts op wacht, en...'' ,,Volgende'', roept de rechter. Een soldaat begint met strekoefeningen. De griffier gaapt. Nummer 12 was slechts 16 jaar toen hij bij het Zuid-Libanese leger ging. Hij is nu 18. Omdat hij minderjarig was destijds mag hij niet ondervraagd worden zonder een sociaal werker. Hij mag weer gaan zitten. Nummer 13 heeft de hele tijd staan bidden terwijl de rest werd ondervraagd. Zijn lippen prevelden geluidloos. Hij verliet het Zuid-Libanese leger in 1997, na een flinke afkoopsom. Waarom hij toen de zone niet is uitgegaan? Dat werd hem verboden. ,,Hoor jij niet toevallig bij de groep van 1997?'', vraagt de rechter snerend. In 1997 liet het Zuid-Libanese leger een grote groep soldaten gaan, die daarna werden ingeschakeld om de bevolking in de zone te bespioneren. ,,Heeft u nog wat kauwgum?'', vraagt de advocaat.

De laatste beklaagde treedt naar voren. Hij citeert een gebed uit de Koran, waarin staat dat als iemand schuldig is, maar zijn spijt betuigt, hij moet worden vergeven. De rechter lacht enkel.

,,Oké, advocaten, wat wordt het?'' De groep van 15 wordt vertegenwoordigd door twee advocaten. Een van hen pleit voor alle 13 tegelijk. ,,Zelfde verhaal?'', vraagt de rechter. De advocaat knikt. Hij vraagt om begrip voor hun keuze. De andere advocaat wacht op zijn beurt. Hij vindt dat er heel weinig rekening wordt gehouden met de situatie waarin deze mensen zich bevonden. ,,Wat mij betreft was het pure overleving.'' Hij vindt ook dat het evenwicht zoek is. Alle oorlogsmisdaden uit de negentien jaar lange burgeroorlog zijn vergeven en vergeten. Vele politici die persoonlijk bloed aan hun handen hebben, zitten in de regering. Maar soldaten die voor zeshonderd dollar in de maand dienden, die krijgen een jaar cel.

De rechter meldt dat de uitslag die nacht nog bekend wordt gemaakt, nadat de andere 35 aan de beurt zijn geweest. De vijftien mogen opstappen. Nu wordt er één persoon voorgeleid, in zijn eentje. Een officier. Hij wordt er van beschuldigd twee gewonde Hezbollah-strijders aan een tank te hebben gebonden en ze door het dorp te hebben gesleept als voorbeeld. ,,Nee, edelachtbare, ze waren al dood. En we hebben ze in een vrachtwagen naar het centrum gebracht en daar tentoongesteld.'' De rechter kijkt hem aan, zucht, en roept: ,,Volgende!''

Aan het eind van de avond velt hij zijn vonnissen. Ze variëren van één jaar -voor de jongen die op zijn 16de bij het Zuid-Libanese leger ging- tot tien jaar -voor de man die in de Khiam-gevangenis werkte. De officier die de Hezbollah-strijders door het dorp zou hebben gesleept gaat voor negen jaar de gevangenis in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden