’Hitler was geen schertsfiguur met een mislukte jeugd’

Duitsland reageert verdeeld op de filmkomedie ’Mein Führer’ van Dani Levy. Toneelschrijver Rolf Hochhuth vindt de film ’gevaarlijk’. Hij laat zien hoe het anders moet.

Zaterdagavond ging in Berlijn onder grote belangstelling het toneelstuk ’Heil Hitler!’ van Rolf Hochhuth in première. Het tijdstip kon niet beter. Twee dagen eerder was de omstreden komedie ’Mein Führer’ van de joodse filmmaker Dani Levy in de bioscopen gaan draaien. In de media vond een heftig debat plaats over de vraag of je over Hitler mag lachen. Hochhuth had daarbij scherpe kritiek op Levy geuit.

Hochhuth had gezegd dat je Hitler alleen belachelijk mag maken wanneer je ook de verschrikkingen van het nationaal-socialisme laat zien. Dat doet filmmaker Levy niet, vindt Hochhuth. In zijn eigen tragikomedie ’Heil Hitler’ steekt Hochhuth de draak met de ’Hitleritis’ van de Duitsers tijdens het Derde Rijk. Hij stelt de verering van de ’Führer’ voor als psychische ziekte.

Hochhuth vindt dat Levy van Hitler een ’schertsfiguur’ maakt. „Ik snap niet dat iemand die zelf een jood is, de geschiedenis zo kan vervalsen.” Soortgelijke kritiek kwam van de Centrale Raad der Joden in Duitsland. „Hitler was geen schertsfiguur met een mislukte jeugd”, zei een woordvoerder van de Raad. „Het geeft geen pas om bij het publiek medelijden met hem op te wekken.’

Hochhuth neemt het Levy kwalijk dat de film het doet voorkomen alsof niet Hitler maar de mensen in zijn omgeving verantwoordelijk zijn voor de gaskamers. Hitler mompelt alleen iets over de verdrijving van joden naar Madagaskar. Hochhuth wordt in die kritiek bijgevallen door een aantal vooraanstaande historici.

In de pers is ook de kritiek van hoofdrolspeler Helge Schneider breed uitgemeten. De populaire entertainer, die voor zijn Hitler-vertolking veel lof krijgt, stoort zich aan de veranderingen die regisseur Levy op het laatste moment heeft aangebracht. Daardoor is het niet meer de film waarvoor hij heeft getekend, verklaarde Schneider.

In een eerdere versie was Hitler de verteller van de film. Een 117-jarige Hitler blikt terug op de laatste maanden van zijn Derde Rijk. Bij een proefvertoning viel dat slecht bij het publiek. Levy sneed de scènes met de oude Hitler eruit. „Het was te cynisch”, zei hij in een interview. „Het publiek wil moreel houvast.” In de definitieve versie is de verteller de joodse toneelleraar die Hitler coacht voor zijn toespraak.

Uit onderzoek van het weekblad Stern bleek dat meer dan de helft van de Duitsers de filmkomedie ’Mein Hitler’ afwijst, ook al hebben ze hem niet gezien. Slechts een op de drie Duitsers staat er positief tegenover. Maar het publiek komt wel. Op de eerste avond was het bezoekersaantal al even groot als drie jaar geleden bij de première van de filmhit ’Good Bye, Lenin!’: 45.000.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden