Historische zaak tegen geheime dienst van Pakistan

Dienst moet rechter tonen hoe haar gevangenen eraan toe zijn

De 26-jarige Pakistaan Abdul Basit valt in de armen van zijn broer Abdul Kudoos en huilt. "God geeft een mens gelukzaligheid in deze wereld en het hiernamaals", zegt hij na een tijdje. Ook Qudoos heeft tranen in zijn ogen.

Om hen heen is het een gedrang van journalisten, mensenrechtenactivisten, bewakers en spionnen van de geheime dienst. Dan strompelt Basit, ondersteund door zijn broer, de trap af naar de rechtszaal in het Pakistaanse hooggerechtshof. Soms wankelt hij. Zijn gezicht is bleek met ingevallen ogen. Hij is vel over been.

Op last van het Hof moest de machtige militaire geheime dienst ISI gisteren Basit en zes andere terreurverdachten aan een rechter tonen, zodat die met eigen ogen kon zien hoe ze eraan toe waren. De zeven maken deel uit van een groep van elf gelovige mannen die 4,5 jaar geleden werden opgepakt op verdenking van het plegen van aanslagen op de ISI en het hoofdkwartier van het leger.

Twee jaar geleden sprak een rechtbank hen vrij, maar op het moment dat ze de gevangenis wilden verlaten werden ze weer opgepakt door de ISI. Sindsdien zijn vier van hen in gevangenschap overleden, onder wie de broer van Qudoos. De familieleden die hen al deze jaren maar een enkele keer kort hebben mogen bezoeken, beschuldigen de ISI van mishandeling en vergiftiging, maar de dienst zegt dat daar geen bewijs voor is.

Dat het geen normale dood was zag Qudoos met eigen ogen toen hij vorige maand het lijk van zijn 29-jarige broer Saboor mocht ophalen van de ISI. Het was in een ziekenwagen achtergelaten bij een benzinestation, zo'n zes uur rijden bij zijn woonplaats vandaan.

"Er lag een laken vol luizen over hem heen. Zijn lichaam zat onder de insectenbeten. Ik moest drie minuten heel goed kijken voor ik hem herkende."

De ISI heeft volgens mensenrechtenorganisaties meer dan duizend mensen en mogelijk zelfs meer, illegaal opgepakt. Familieleden van deze 'vermiste personen' hebben eerder rechtszaken tegen de dienst aangespannen, maar de zaak van de elf mannen, aangespannen door de moeder van Qudoos is anders, zegt Amina Janjua Masood, van Defense of Human Rights, een organisatie die tot nu toe 400 mensen uit de handen van de geheime diensten heeft weten te krijgen. "Het is een historische zaak. Het is de eerste keer dat de ISI heeft toegegeven dat de dienst deze lichamen had."

De rechter trad gisteren strenger dan ooit tevoren op tegen de geheime dienst. Hij bepaalde dat op 1 maart alle details over het verblijf, de behandeling en mogelijke aanklachten tegen de mannen duidelijk moeten zijn. Ook moeten ze medisch behandeld worden. Nu wacht de zeven die nog in leven zijn tenminste niet hetzelfde lot als de vier overleden gevangenen, hopen de familieleden.

Daarnaast moeten de mannen beter te eten krijgen. "We kregen alleen linzen, en veel te weinig", zegt Mohammad Shafiq, een andere gevangene. Hij klaagt over pijn in zijn buik, maar hij mocht maar een keer naar de dokter. Gevraagd of hij gelooft dat hem nu recht gedaan zal worden, zegt hij: "Waarom niet", terwijl hij in huilen uitbarst.

Als Basit een van de anderen zou beschuldigen, zou hij vrijuit gaan, maar dat kon hij niet. "Wij, drie broers, zijn onschuldig. We kunnen ons niet eens voorstellen waar ze ons van verdenken."

Premier Gilani van Pakistan ontkent minachting Hof
Het hooggerechtshof in Pakistan had gisteren, naast de zeven ISI-gevangenen, ook een hooggeplaatste gedaagde. Premier Yousuf Raza Gilani werd formeel aangeklaagd wegens minachting van het Hof. Hij ontkent. Als hij schuldig wordt bevonden kost hem dat zijn functie en mogelijk zes maanden cel.

Gilani (59) heeft de beschuldiging te danken aan zijn weigerering een gerechtelijk bevel uit te voeren. Het Hof gaf de regering twee jaar geleden opdracht om de Zwitserse autoriteiten te vragen een oude corruptiezaak tegen president Zardari te heropenen. De premier weigert zo'n verzoek in te dienen omdat volgens hem Zardari als staatshoofd immuniteit geniet.

De premier was gisteren in de rechtszaal omringd door zijn ministers en politieke bondgenoten. Waarnemers achten het onwaarschijnlijk dat Gilani, die als principieel wordt gezien, later alsnog zal toegeven en zijn politieke bondgenoot Asif Ali Zardari wel zal laten vervolgen.

Het proces zal vermoedelijk weken, zoniet maanden duren. Het leidt de aandacht af van een scala aan problemen waar de regering mee worstelt, zoals de haperende economie en de voortdurende opstand van radicale islamisten. Een veroordeling van Gilani zal de regering overigens niet meteen ten val brengen.

De in 2008 aamgetreden Gilani is de langstzittende burgerpremier in de moderne geschiedenis van Pakistan, dat sinds 1947 vele jaren werd geregeerd door het leger, het machtigste instituut in het land.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden