Historische 'Ring' is nu echt historie

Gisteravond was het definitief voorbij. Achter de allereerste in Nederland gemaakte productie van Wagners 'Der Ring des Nibelungen' werd een finale punt gezet. Wotans gehavende speer boorde zich nog één keer met wanhopige kracht door de achterwand, het Muziektheater kleurde nog één keer geheel rood, en in de fortissimo ondergang van het Walhalla en de wereld bloeide nog één keer heel zacht en zonder enige cesuur - op gezag van dirigent Hartmut Haenchen - het wonderschone Liebeserlösungsmotiv op.

Een ontzagwekkend einde aan een overweldigende 'Ring' die met recht historie heeft geschreven. Er was voor deze laatste cyclus geen kaartje meer te krijgen. De vele Wagnerliefhebbers uit binnen- en buitenland wilden het nog één keer meemaken, ondergaan.

Het avontuur begon op 4 september 1997 toen sopraan Gabriele Fontana als Woglinde in 'Das Rheingold' het 'Wallala, weiala weia!' uit haar stembanden liet golven. En het eindigde gisteren met bas Kurt Rydl die als Hagen in 'Götterdämmerung' met een wanhopig uitgeschreeuwd 'Zurück vom Ring' het laatste woord heeft. In de bijna zeventien jaar die tussen dat eerste en laatste vocale moment liggen, werden de vier opera's afzonderlijk tweemaal in reprise genomen (2005, 2013), wat steeds ook leidde tot volledige cycli.

Vele zangers vertolkten in al die jaren de goden, reuzen, nimfen, dwergen en helden. Eentje slechts was er vanaf het begin bij, en dat was Kurt Rydl - het was dus niet meer dan terecht dat hij als Hagen gisteren het laatste woord had. In het boek 'Pierre Audi, vijfentwintig jaar De Nederlandse Opera' zwaait Rydl de regisseur van deze 'Ring' de volgende lof toe: 'Having sung over 200 Hagens, this AUDI one is still my favorite.'

Die 'Audi-Ring' is nu verleden tijd. Van de decors wordt alleen dat van 'Die Walküre' bewaard, zodat die opera nog eens los uitgevoerd kan worden. Met decorontwerper George Tsypin ontwierp Audi vier immense werelden die voor altijd op het netvlies geëtst zullen blijven.

En op het trommelvlies beukte - als Wagner daarom vroeg - Hartmut Haenchen. Door een speling van het lot was hij het die alle voorstellingen van dit mammoetproject gedirigeerd heeft - alles bij elkaar ruim meer dan honderd lange avonden. Door de constante kwaliteit van Haenchens interpretatie en zijn maniakale speurtocht naar de juiste noten, behoort deze 'Ring' net zo veel hem toe als Audi. In het opzetten van de eerste cyclus werd nog met drie verschillende orkesten gewerkt, maar daarna was het steeds het onvolprezen Nederlands Philharmonisch Orkest dat ons avond aan avond superieur meenam in Wagners wondere wereld.

En nu is het dan voorbij. De historische 'Ring' is nu echt historie geworden. Er zal lang over worden nagepraat. Tegen de tijd dat er hier een nieuwe 'Ring' gemaakt gaat worden - en dat zal beslist niet spoedig zijn - zullen we tegen elkaar zeggen: 'Weet je nog - die van Audi en Haenchen?'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden