Historisch zegel blijkt van koningin Izebel

Een zegel dat al in 1964 is ontdekt, blijkt van het bijbelse personage koningin Izebel te zijn. Dat concludeert oudtestamentica Marjo Korpel aan de hand van symbolen die op het zegel staan.

’Ik zat thuis te werken aan een lezing die ik moest houden in Zuid-Afrika”, zegt de Leusdense wetenschapper Marjo Korpel (1958). „Ik zou er iets vertellen over vrouwen en archeologie. Toen pakte ik er afbeeldingen van oude zegels bij.” Ze kwam uit bij een zegel (’buitengewoon groot: drie bij twee centimeter’) dat, toen het in 1964 gevonden werd, meteen aan Izebel werd toegeschreven. Maar die theorie bleek niet houdbaar: de letters y, z, b en l stonden er wel op, maar er ontbraken er ook twee: een tweede letter l en een aleph.

Korpel, verbonden aan de faculteit godsdienstwetenschappen in Utrecht, besloot de oude, verworpen theorie nader te onderzoeken. De ’oplossing’ zat in een driehoekig gat, een beschadiging aan de bovenzijde van het zegel. „Bij vergelijking van dergelijke zegels zag ik telkens afbeeldingen waar letters eroverheen waren ’gestrooid’. De meeste zegels hadden extra letters, bovenin, vaak een l.” Dat is de letter voor toeschrijving: dit zegel is van.

Met een beeldbewerkingsprogramma (’Wat moet de moderne theoloog zonder Photoshop?’) plakte ze de l in het driehoekje. Daarnaast plakte ze een spiegelbeeldige ’ of aleph. In het oud-Hebreeuws is dat een x-vormige letter. Het paste precies, en dat gaf ’uiteraard een tsjakka-gevoel’. Om haar vondst te toesten, heeft ze „wat gechat met collega’s, en daarna een stuk gefietst met gigantische snelheid, om de wel zeer hoog opgelopen hoeveelheid adrenaline weg te trappen.”

Korpel had het zegel alsnog geïdentificeerd. „Dat het van dé Izebel is geweest, weet ik natuurlijk nooit helemaal zeker, maar het is wel erg waarschijnlijk. Je kunt nu wel zeggen dat er andere Izebels geweest zijn, maar dan vergeet je een paar aspecten. De symbolen op het zegel wijzen op een koninklijk persoon, het schrift is oud-Hebreeuws en de naam is Fenicisch. Dat past allemaal bij de bijbelse Izebel.”

Naast ’van Izebel’ staan er Egyptische tekens op het zegel dat eens om de hals van de koningin moet hebben gehangen. „Zulke tekens hebben we ook gevonden op een zegel van koning Hizkia; ze wijzen erop dat de eigenaar op de hoogte was van de high culture van die dagen.”

Haar bevindingen, zegt Korpel, zijn in een ’tamelijk obscuur Zuid-Afrikaans tijdschrift verschenen, ’Journal for Semitics’. „Ik moest twee jaar wachten eer het gepubliceerd werd. Frustrerend”

Inmiddels heeft ze het aangeboden aan een gerenommeerder blad.

Het zegel zelf ligt in het Israel Museum in Jeruzalem; aan de echtheid wordt niet getwijfeld want het is opgenomen in de ’Israel Antiquities Authority Collection’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden