Historisch sociaal akkoord

Bij het Catshuis beantwoordt werkgeversvoorzitter Bernard Wientjes vragen van journalisten. (Trouw) Beeld
Bij het Catshuis beantwoordt werkgeversvoorzitter Bernard Wientjes vragen van journalisten. (Trouw)

Na vier uur onderhandelen hebben kabinet, werkgevers en werknemers gisteravond een sociaal akkoord gesloten. Nog voor middernacht waren de partijen eruit.

Cees van der Laan en Lex Oomkes

Met het sociaal akkoord ligt er een nationaal reddingsplan op tafel om de economie er bovenop te helpen en de staatsuitgaven in toom te houden. Vandaag worden details van het akkoord bekend.

Een krap etmaal eerder hadden de de onderhandelaars van CDA, PvdA en ChristenUnie een historisch akkoord gesloten, waarin voor zes miljard wordt geïnvesteerd en voor circa vijftig miljard euro bezuinigd, ver voorbij deze kabinetsperiode.

Historisch is het akkoord, omdat de coalitie de principiële beslissing heeft genomen de door Drees ingestelde AOW-leeftijd van 65 jaar met twee jaar te verhogen. De coalitiepartijen waren het tijdens de onderhandelingen op veel punten oneens met elkaar, maar vonden elkaar in de afgelopen dagen juist op dit verstrekkende voorstel, dat in details nog verder uitgewerkt moet worden.

FNV-voorzitter Jongerius kondigde gisteren luid haar bezwaren tegen dit voorstel aan, maar binnen de PvdA heerste gisteravond vertrouwen dat kabinet en sociale partners er wel uitkomen. Dat gebeurde dus ook. Ook anderszins is het een bijzonder akkoord: het gaat om een nooit vertoond bedrag aan bezuinigingen.

In de afgelopen weken hebben met name CDA en PvdA, ondanks de al twee jaar durende samenwerking in de coalitie, diep geworteld wantrouwen moeten overwinnen om resultaten te boeken. Dat begon al bij de vraag wie de onderhandelingen moest leiden: minister van financiën Wouter Bos of premier Balkenende. Bos was bang dat hij, de PvdA-leider, de zwartepiet toegeschoven zou krijgen als de maatregelen slecht zouden vallen bij het electoraat. Uiteindelijk werden het ’gewone’ coalitieonderhandelingen, waarbij de partijen om het hardst riepen niet aan de kroonjuwelen te komen: respectievelijk de hypotheekrente (CDA), de AWBZ (PvdA) en de aanrechtsubsidie (CU). Die blijven dan ook onaangetast.

De onderhandelingen liepen dinsdag 10 maart bijna spaak toen het CDA vond dat PvdA-onderhandelaar Bos te weinig concessies deed op bezuinigingsvlak. De PvdA wilde fors investeren en pas na de verkiezingen het mes in de uitgaven zetten, CDA en CU vonden dat ongeloofwaardig. Deze crisis werd ternauwernood bezworen. Het volgende moment was een week later, toen CDA- onderhandelaar Donner eiste dat er meer bezuinigd moest worden. Toen groeide het pessimisme, maar tegelijkertijd heerste het besef dat een kabinetscrisis in deze barre economische tijden niet uit te leggen was.

Het wantrouwen smolt pas weg toen de partijcongressen van eerst PvdA en later CDA de onderhandelaars voldoende ruimte gaven tot een akkoord te komen. Daardoor kwamen de onderhandelingen maandag in een stroomversnelling, geholpen door toenemende druk vanuit de samenleving en media nu eindelijk eens tot een akkoord te komen.

FNV-voorzitter Agnes Jongerius op weg naar het overleg van de sociale partners met het kabinet. Ze kwam niet alleen om te luisteren, maar om echt te onderhandelen. Desnoods de hele nacht. (FOTO WERRY CRONE, TROUW) Beeld
FNV-voorzitter Agnes Jongerius op weg naar het overleg van de sociale partners met het kabinet. Ze kwam niet alleen om te luisteren, maar om echt te onderhandelen. Desnoods de hele nacht. (FOTO WERRY CRONE, TROUW)

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden