Historisch akkoord Armenië en Turkije

De Armeense minister van buitenlandse zaken Edouard Nalbandian (L) en de Turkse minister van buitenlandsezaken Ahmet Davutoglu tekenen een historisch akkoord (AP)

Na jaren vijandschap zijn Turkije en zijn West-Aziatische buurland Armenië het pad van verzoening ingeslagen. Hoge delegaties van de twee landen bevestigden zaterdag in het Zwitserse Zürich dat zij hun betrekkingen gaan normaliseren. Zwitserse diplomaten hadden ruim een jaar bemiddeld.

De Armeense minister van Buitenlandse Zaken Edouard Nalbandian en zijn Turkse ambtgenoot Ahmet Davutoglu ondertekenden in de zwaarbewaakte universiteit van Zürich protocollen over het hervatten van diplomatieke betrekkingen en het openen van de Armeens-Turkse grens. Nu moeten beide parlementen hun goedkeuring geven.

De ondertekening vond ruim drie uur later plaats dan gepland omdat Armenië op het laatste moment had geklaagd over een Turkse verklaring die zou worden voorgelezen na de ondertekening van het verdrag. Die kwestie kon worden opgelost.

Onder de gasten bij de ceremonie waren onder anderen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton, haar Russische collega Sergej Lavrov en buitenlandcoördinator Javier Solana van de Europese Unie. Zij onderstreepten daarmee het belang van deze positieve ontwikkeling in de Kaukasusregio.

De regeringen in Ankara en Jerevan verbraken hun relaties in 1993 wegens het conflict tussen Armenië en Azerbeidzjan over de regio Nagorno-Karabach. Jerevan steunde de opstand in deze hoofdzakelijk door Armeniërs bewoonde enclave, Ankara schaarde zich achter Azerbeidzjan.

De relatie was echter al decennia gespannen omdat de Armeniërs van mening zijn dat de voorloper van Turkije, het Ottomaanse Rijk, tijdens de Eerste Wereldoorlog verantwoordelijk was voor een genocide op ruim een miljoen overwegend christelijke Armeniërs. Het islamitische Turkije erkent weliswaar dat er Armeniërs zijn gedood, maar houdt het dodental op enkele honderdduizenden. Ankara ontkent dat er sprake was van een stelselmatige volkerenmoord in het toen nog Ottomaanse gebied.

In Armenië en bij Armeense gemeenschappen in het buitenland wordt dan ook fel oppositie gevoerd tegen de akkoorden. De tegenstanders van toenadering willen dat Turkije eerst toegeeft dat er genocide is gepleegd. De Armeense president Serzj Sarkisian benadrukte in een rechtstreekse televisie-uitzending tot het volk nog eens dat er „geen alternatief” is voor het aangaan van diplomatieke relaties met Turkije.

Een jaar geleden was al sprake van enige Turks-Armeense toenadering. Begin september 2008 bezocht Abdullah Gül als eerste Turkse president het buurland om een kwalificatiewedstrijd tussen het Turkse en Armeense elftal bij te wonen voor het wereldkampioenschap voetbal. Gül nodigde daarop zijn Armeense ambtsgenoot uit voor de returnmatch komende woensdag 14 oktober in Istanbul. Waarnemers spraken al over voetbaldiplomatie.

Update 16:45 / Erdogan wil grens met Armenië niet zomaar openen

De Turkse premier Reccep Tayip Erdogan heeft zondag voorwaarden verbonden aan de opening van de grens met Armenië. Hij zaait daarmee twijfel over het akkoord dat beide landen een dag eerder sloten.

Volgens Erdogan moet Armenië zich eerst terugtrekken uit Nagorno-Karabach, een gebied in Azerbeidzjan. „We willen dat alle grenzen tegelijk worden geopend. Maar zo lang Armenië zich nog niet heeft teruggetrokken van Azerbeidzjaans territorium dat het bezet, kan Turkije geen positieve houding op dit vlak hebben”, zei hij op een bijeenkomst van zijn partij.

Turkije en Armenië tekenden zaterdag in Zürich een akkoord om diplomatieke betrekkingen te herstellen en de grenzen te openen. De parlementen van beide landen moeten het verdrag nog ratificeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden