Historie / Journalist in 1911 in Koninklijke grafkelder

De bijzetting van prins Claus in de koninklijke grafkelder zal dinsdag volgens een strak georganiseerd schema verlopen. Dat houdt ook in dat de grafkelder alleen door de dragers en de leden van de koninklijke familie zal worden betreden. Hoe anders verliep de bijzetting van prinses Pauline op vrijdag 7 april 1911.

Ze was op 1 maart 1800 in Berlijn geboren als derde kind van de sedert 1795 in ballingschap levende erfprins van Oranje (de latere koning Willem I) en zijn vrouw, Wilhelmina van Pruisen. Het zesjarige meisje overleed op 22 december 1806 op het landgoed van de Pruisische koning in Freienwalde. Daar ook lag haar graf, tot in 1910 besloten werd haar naar Delft over te brengen - een evenement dat de journalist L.E. Mokveld zich 51 jaar later nog haarscherp wist te herinneren door de bizarre gebeurtenissen van die 7e april 1911. Op 4 december 1962 bezocht ik hem in zijn huis in Leerdam en hoorde zijn verhaal, dat ik onmiddellijk heb opgeschreven.

Mokveld was als 21-jarige werkzaam als verslaggever bij de Delftsche Courant. Eén dag voor de plechtigheid had een bode van het Delftse stadhuis Mokveld de uitnodiging en de voorschriften gegeven over de kleding die hij moest dragen: geklede jas, hoge hoed, witte das. Gelukkig kon zijn vader hem helpen met diens trouwpak. Zo stond Mokveld die morgen, samen met zijn collega Jan van Achelen op de Markt de bescheiden begrafenisstoet af te wachten: de in admiraalsuniform gestoken prins Hendrik, een adjudant en nog wat leden van het gevolg. Achter de stoet sloten zich, naar het voorschrift, de twee verslaggevers aan. In zijn slecht passende geklede jas met voor het eerst van zijn leven een hoge hoed op zijn hoofd voelde Mokveld duizenden ogen op zich gericht, want het was er behoorlijk druk.

In de kerk ging de stoet onmiddellijk naar de geopende grafkelder. Er was geen rouwdienst, alleen een orgelbespeling. Er was niemand in de kerk die iets regelde en dus ook niemand die de twee journalisten tegenhield. Zij wisten niet beter en gingen achter de stoet eveneens de grafkelder binnen. Wat Mokveld opviel, was de volstrekte kaalheid van de kelder. Er was niets te zien. Muren met nissen, waarin de kisten en een enkele vrijstaande kist. Verder niets.

Toen de bijzetting was afgelopen, keerde het gezelschap terug, tot bij de trap prins Hendrik een ingeving kreeg. Hij wilde de kist van Willem van Oranje zien. Deze stond in de herinnering van Mokveld apart en was alleen te bereiken door een kruipgang (niet hoger dan 75 centimeter), waar men op handen en voeten door moest klauteren. De prins ging als eerste naar binnen. Achter hem kwam zijn gevolg, met de twee journalisten. De gang kwam uit op een wat wijdere ruimte, waarin het midden de kist van de grote Zwijger stond. In een kringetje ging het gezelschap (een man of twaalf) om de kist staan. Er werd geen woord gezegd. Even stil als men gekomen was, vertrok men weer.

In het koor van de kerk bleek dat de koster er aan te pas moest komen om wat kleerborstels van huis te halen zodat men bij elkaar het wit van alle uniformen en geklede jassen kon borstelen. De prins nam het allemaal heel gemoedelijk op.

Hoe het mogelijk is geweest, heeft Mokveld nooit kunnen verklaren. Het moet een vergissing geweest zijn. Een paar dagen later kreeg Mokveld in elk geval het verzoek om even bij burgemeester De Vries van Heyst langs te komen om te horen hoe erg het hem speet. Er was een ernstige fout tegen het protocol gemaakt. Mokveld kon alleen maar zeggen dat hij volkomen te goeder trouw was geweest en daarmee was de zaak afgedaan. Ik heb nog wel uit journalistiek-historische belangstelling op het gemeente-archief van Delft (en om het geheugen van Mokveld te peilen) in de klappers van de Delftsche Courant gekeken. Het geheugen van Mokveld bleek redelijk betrouwbaar. Het enige echte detail waarop deze unieke verslaggever zijn lezers onthaalde, is de precieze plaats, waar het kistje werd geplaatst: in de nis, waar ook de kist van haar moeder stond. Het uitstapje naar de kist van Willem van Oranje wordt heel summier afgedaan: 'Z.K.H. hield zich nog eenigen tijd in de grafkelder op'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden