Historicus Arthur M. Schlesinger overleden

(Novum/AP) - De Amerikaanse historicus Arthur M. Schlesinger, tweevoudig winnaar van de Pulitzerprijs en vertrouweling van de Kennedy's, is overleden. Hij is 89 jaar geworden.

Schlesinger kreeg de Pulitzerprijs voor 'A thousand days', over het presidentschap van John F. Kennedy en, in 1946, voor 'The age of Jackson', de biografie van de zevende president van de VS, Andrew Jackson.

Schlesinger was jarenlang een vertrouweling van de Kennedy's en hem werd wel verweten de familie te idealiseren, met name omdat hij zweeg over de buitenechtelijke relaties van John F. Kennedy. Later schreef hij dat Kennedy's obsessie voor vrouwen naar zijn idee geen enkele invloed had op zijn functioneren als president, 'behalve dan als zijn dochtertje Caroline door de Oval Office kroop'.

Schlesinger was een progressieve Democraat en bleef dat zijn hele leven, ook toen politici het woord progressief nauwelijks meer in de mond durfden te nemen. Hij mengde zich tot op het laatst in het publieke debat, bijvoorbeeld over de oorlog in Irak. Zowel medehistorici als vooraanstaande Democraten trokken zich aan hem op, vanwege zijn enorme kennis en eruditie, maar ook vanwege zijn persoonlijke verleden.

De vader van de in Columbus, Ohio geboren Schlesinger was ook een vooraanstaand historicus en zijn ouders waren bevriend met mensen als de schrijver James Thurber, de historicus Charles Beard en de latere rechter van het hooggerechtshof Felix Frankfurter.

In de Tweede Wereldoorlog schreef Schlesinger af en toe teksten voor president Franklin Roosevelt en werkte hij als analist voor het Bureau voor Strategische Diensten, de voorloper van de CIA. Met het in 1945 verschenen 'The age of Jackson', waarin de vloer wordt aangeveegd met het idee dat het land ooit een egalitair paradijs was, vestigde hij zijn naam als historicus. Hij was toen 27. 'The age of Jackson' geldt nog altijd als een toonaangevend boek, al gaf Schlesinger later zelf ook toe dat hij er geen oog voor had gehad dat Jackson zich neerlegde bij de slavernij en de indianen slecht behandelde. Jackson was president van 1829 tot 1837.

In 1946 richtte Schlesinger met anderen Amerikanen voor Democratrische Actie op, een organisatie van anticommunistische linkse intellectuelen. Drie jaar later verscheen van hem 'The vital center', een invloedrijk werk waarin hij pleit voor een linkse binnenlandse politiek, in combinatie met een buitenlandse politiek die is gericht op de bestrijding van het communisme. De titel van het boek werd een gangbare politieke term, die ook tientallen jaren later nog werd gebruikt en Schlesingers pleidooi voor het verdedigen van de Amerikaanse waarden in de rest van de wereld werd eindeloos herhaald, bijvoorbeeld in de discussies over de Amerikaanse betrokkenheid in Bosnië en Irak.

In 1960 steunde Schlesinger de kandidatuur van Kennedy, die hem toen hij tot president was gekozen aanstelde als speciaal assistent, een functie waarin hij als een soort huisfilosoof diende. Als zodanig raakte hij betrokken bij kwesties als de invasie in de Varkensbaai, de desastreuze poging die de VS in 1961 ondernamen om de Cubaanse leider Fidel Castro af te zetten. Schlesinger schreef later dat hij tegen de invasie was geweest, maar gaf toe dat hij de regering in de tijd voor de invasie had geholpen een verhaal waarin met recht werd gemeld dat de VS Cubaanse huurlingen trainden uit het tijdschrift The New Republic te houden. Als het blad niet had toegegeven, dan was het land wellicht een ramp bespaard gebleven, schreef Schlesinger later met enige spijt.

Al snel nadat Lyndon Johnson in 1963 de vermoorde Kennedy was opgevolgd als president stapte Schlesinger op als adviseur van de regering.

In 1998 kwam Schlesinger in het geweer tegen de pogingen die de Republikeinen ondernamen om president Bill Clinton afgezet te krijgen wegens de Lewinsky-affaire en later bekritiseerde hij het concept van 'preventieve oorlog' van president George Bush. "Het hele idee van Amerika als de rechter, jury en beul van de wereld stoelt in mijn ogen op een tragisch misverstand", zei hij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden