Hipster met harp

Remy van Kesteren is een kind van deze tijd. Met zijn nieuwe cd debuteert hij als componist, eentje die perfect past in de veranderende trends binnen de klassieke muziek.

We kunnen er niet meer omheen, de wereld van de klassieke muziek is aan het veranderen. Puur klassiek - grofweg de absolute, instrumentale muziek van componisten als Beethoven, Brahms, Bruckner en Britten - lijkt steeds meer uit de gratie te raken, en is pas weer in als je hun noten arrangeert of mixt met wat anders. Met iets exotisch.

Je merkt het aan van alles. Dj's in de foyers van het Concertgebouw na afloop van de avontuurlijke concerten in de AAA-serie van het Concertgebouworkest moeten de zojuist gehoorde moeilijke noten verzachten en aantrekkelijker maken voor een jong publiek. In het jaarlijkse Nieuwjaarsconcert van het Nederlands Blazers Ensemble klinkt steeds vaker een mix van gearrangeerde klassieken en 'echte' popmuziek. Er is een toename van korte, behapbare klassieke concertjes van een uurtje - al dan niet op poppodia - waarnaar je naar believen roezemoezend luistert met een biertje in de hand. Dat laatste in tegenstelling tot het ouderwetse, anderhalf uur geconcentreerd en stil luisteren naar bijvoorbeeld een symfonie van Mahler.

En hebben we met 'Podium Witteman' eindelijk een keer een serieus programma op televisie over klassieke muziek, gaat het daar ook allang niet meer over 'klassiek' in de strikte betekenis van het woord. Jonge, klassiek geschoolde musici op zoek naar nieuwe vormen, naar nieuwe inhoud, naar grensoverschrijdende muziek en een nieuw geluid krijgen in het programma ruim baan. Zo heeft Podium Witteman regelmatig als huisband het elektronisch versterkte strijkersensemble Fuse. De musici van Fuse kunnen puur klassiek met gemak aan, maar voor een jazzy improvisatie of een ander experiment draaien ze hun hand niet om. Eind jaren zeventig van de vorige eeuw hadden we trouwens het vergelijkbare Flairck (de groep bestaat nog steeds), die folk, klassiek en jazz listig samen liet smelten, en daartoe zijn eigen muziek schreef.

Op zoek naar een twist

Maar in die tijd was Flairck een uitzondering. Er was toen helemaal nog geen sprake van leegloop en vergrijzing in de klassieke concertzalen. Nu zijn er veel meer groepjes en musici zoals Fuse en Flairck. We noemen Bram van Sambeek, Ties Mellema, Erik Bosgraaf, Izhar Elias, Lavinia Meijer, Klaartje van Veldhoven, Ralph van Raat, Rembrandt Frerichs, om in Nederland te blijven.

Allemaal op zoek naar klassiek met een twist, naar een formule om jongeren naar die zogenaamd hermetische wereld van de klassieke muziek te lokken. Met die gedachte bracht Tania Kross een paar jaar terug een cd uit waarop ze aria-achtige songs van hedendaagse popcomponisten zong. Het grote succes van Simeon ten Holts 'Canto Ostinato' bij zeer diverse groepen van muziekliefhebbers is wellicht ook een teken aan de wand. Harpiste Lavinia Meijer speelde succesvolle cd's vol met muziek van Philip Glass en Ludovico Einaudi.

Ja, de naam is gevallen. Einaudi, verguisd en bewierookt. Die supersimpele en uitermate populaire muziek van de Italiaan Einaudi, zou die jongeren uiteindelijk de weg wijzen naar de concertzaal en naar Brahms? Men zoekt en zoekt, en je voelt dat het aan het verschuiven is. Maar is dat zo, en waarnaartoe dan? Stefan Zweig schreef het ooit mooi op: 'Het blijft een onomstotelijke wet van de geschiedenis dat zij juist tijdgenoten verbiedt de grote bewegingen die hun tijd bepalen al in hun vroegste stadium te herkennen'. Generaties na ons zullen pas de volle reikwijdte van de huidige verschuivingen kunnen analyseren.

Enfin. Ergens tussen Glass en Einaudi in zit de muziek van die andere hippe harpist, Remy van Kesteren (1989). Voor zijn nieuwe cd, veelzeggend uitgebracht bij het superklassieke bastion van Deutsche Grammophon, verliet Van Kesteren de gebaande paden en sloeg zelf aan het componeren. Een bevrijding volgens hemzelf. Zijn zeer persoonlijke cd ' Tomorrow Eyes' wordt morgen officieel in het Amsterdamse Vondel CS gepresenteerd. Van Kesteren is een kind van zijn tijd en hij voelt de tijdgeest bovendien uitermate goed aan. Zijn cd valt prachtig in de humusrijke bodem van al die experimenten die gaande zijn. De bodem waaronder de schuivende tektonische platen van klassiek en pop elkaar steeds dichter naderen.

Geen voldoening meer

In het boekje bij zijn cd legt Van Kesteren uit dat hij na twintig jaar harpspelen vond dat het reservoir aan originele meesterwerken voor zijn instrument opdroogde en dat de vele arrangementen hem geen voldoening meer schonken. Zijn leraar in Parijs had hem aan het einde van zijn studie vragen gesteld: 'Waarom musiceer je? Waarom ben je op het podium? Wat is je boodschap?' Van Kesteren vond het steeds moeilijker om met steekhoudende antwoorden te komen, en er was uiteindelijk maar één oplossing: zelf componeren.

Van de elf tracks op de cd zijn er vijf van de hand van Van Kesteren. Voor de andere deed hij een beroep op Martin Fondse (producer van de cd) en Nils Frahm. Van Kesteren schreef ook de tekst van de intrigerende titelsong 'Tomorrow Eyes', etherisch gezongen door Michael Prins. Andere musici die meespelen en -dachten zijn Ties Mellema, Joost Kroon, Leticia Moreno en Eric Vloeimans. De 'klassieken' spreken via Federico Mompou, Manuel de Falla en César Franck zijdelings een woordje mee.

Opus 1

Hoe moeten we deze muziek nu typeren? Zoals gezegd zweeft het idioom ergens tussen dat van Philip Glass en Ludovico Einaudi in, maar dan zonder het hardcore repetitieve van de één, of het wel heel simpele naïeve van de ander. Soms is de muziek introspectief, dan weer opzwepend ritmisch. Het stuk 'Franck', ontstaan uit een klassiek trio van Franck, is een voltreffer. Het is Van Kesterens officiële opus 1. Roerend is het nummer ' Ties', opgedragen aan collega en vriend Ties Mellema, die een week na de opnames van de cd aan zijn chemotherapie begon.

Van Kesteren noemt zijn compositie 'Aerial' zijn meest minimalistische. Een virtuoos stuk voor vier harppartijen, door Van Kesteren zelf ingenieus ingedubd, wat een heidens karwei geweest moet zijn. Hij schreef 'Aerial' tijdens zijn vele vliegreizen. Onder andere die naar de Dominicaanse Republiek waar hij moest zijn voor de opnamen van het tv-programma 'Wie Is De Mol?'. Dat de harpist aan dat populaire programma meedoet, zal er beslist ook voor zorgen dat er meer jongeren naar zijn muziek gaan luisteren. Het is waarschijnlijk toeval, maar in ieder geval ook slimme marketing.

Je gaat toch anders kijken naar de duistere foto van de harpist op de cover. Molwaardig is die zeker. En zouden er veel mollen in zijn composities zitten? Horen we daar niet een motiefje van vier noten dat past op de beginletters van Ik Ben De Mol? Mensen die naar aanwijzingen zoeken om de Mol te ontmaskeren doen er misschien goed aan de cd aan te schaffen. Maar ook zij die de nieuwste trends in de klassieke muziek op de voet willen volgen, zijn bij Van Kesteren aan het goede adres.

Remy van Kesteren

Tomorrow Eyes (Deutsche Grammophon)

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden