Hippe stad waar niets mag en alles kan

Beiroet staat niet bovenaan ieders lijst van favoriete steden. Maar wie een beetje hip wil zijn, moet erheen. Althans, dat is wat trendwatchers voorspellen. Beiroet moet het helemaal worden in 2003.

De binnenstad van Beiroet is de plek waar het allemaal gebeurt. Na zestien jaar burgeroorlog en de komst van de sloperskogels was het centrum totaal verwoest. Maar nu wordt het in een razendsnel tempo opgebouwd. Palmbomen omlijnen prachtige avenues, met uitzicht op de zee. Op de terrasjes zitten uitdagend geklede yuppen aan de cappucino.

De binnenstad wordt herbouwd in de originele Franse stijl van de jaren dertig. Zandkleurige gebouwen met smeedijzeren balkonnetjes worden afgewisseld met strakke, ultramoderne kantoorblokken. De nieuwbouw kan de Libanezen niet snel genoeg gaan. Wat niet rap genoeg gerepareerd wordt, verdwijnt achter reclamepanelen met afbeeldingen van hoe het wel zou moeten zijn.

Trendy restaurants schieten als paddestoelen uit de grond. Cafés, clubs en galeries vermenigvuldigen zich in sneltreinvaart. Topontwerpers als Gucci, Versace, Kenzo en Donna Karan hebben er vestigingen, het 'Hardrock Cafe' heeft er zelfs twee. Deejays worden vanuit Europa ingevlogen om de dancescene vers te houden. In Beiroet kun je stappen tot in de vroege uurtjes en alcoholcontroles kent men niet.

Iedereen heeft de nieuwste Nokia, een snelle wagen en gaat gekleed volgens de allerlaatste mode. Iedereen is er mooi, snel, rijk en bij de tijd. Daar kun je je als Hollander soms een flinke boer bij voelen.

Maar schijn bedriegt. Stel je een stad voor waar Ozzy Osbourne en Black Sabbath verboden zijn, omdat hun muziek de duivel oproept. Een stad waar meisjes nieuwe borsten krijgen als eindexamencadeau, maar waar ze daar verder niks leuks mee mogen doen omdat ze als maagd het huwelijk in moeten. Waar het dagboek van Anne Frank en literatuur over de Holocaust het vaak niet verder dan de douane brengen. Waar lesbiennes tot een jaar cel worden veroordeeld vanwege 'onnatuurlijke seksuele activiteiten'. Al het goede komt uit het Westen, maar het kwade blijkbaar ook.

Beiroet is een stad waar niks mag, maar alles kan. Een onwaarschijnlijke kandidaat om de hipste stad van 2003 te worden, maar toch menen trendwatchers dat het voormalige Parijs van het Midden oosten een comeback aan het maken is. Niet iedereen is zo optimistisch.

,,Ja, het is een waanzinnige stad”, zegt Juliano (36), een Italiaanse ingenieur die in opdracht van de Libanese regering de waterleiding in het noorden van het land moderniseert. ,,Beiroet is echt een wereldstad. Maar er is niks. Geen opera, geen theater, geen tentoonstellingen, geen behoorlijke boekwinkels en ook geen muziekuitvoeringen. Vrienden vragen mij wel eens wat er dan zo kosmopolitisch aan deze stad is. De mensen. Je voelt je dichter bij New York, Parijs en London hier dan waar dan ook. Ze zijn voortdurend op reis, komen altijd net terug uit Manhattan, of waren net in Parijs, en weten altijd het laatste nieuwtje of trend. Libanezen adoreren alles wat westers is. En iedereen heeft altijd tijd. Werken met agenda's is hier onbekend. Het sociale leven is zo heftig, dat als ik alle uitnodigingen aanneem, ik er een dagtaak aan heb.”

Maar het heeft een prijskaartje. ,,Je moet veel geld hebben. Want dit is een duur land. Ik ben hier meer kwijt dan in Rome. Ik begrijp niet hoe Libanezen hier kunnen overleven. De lokale lonen en de kosten van het levensonderhoud staan absoluut niet met elkaar in verhouding. Ik zie de toekomst somber in voor de Libanezen. Voor buitenlanders is het wat anders. Al dat snelle, dat moderne - je voelt dat het een dun laagje is. Het is oppervlakkig, het is niet echt. Het is een leuk voor een tijdje.”

Balancerend tussen twee culturen - het mysterieuze, ontspannen Oosten en het snelle en zakelijke Westen - hebben de Libanezen iets handigs bedacht; in plaats van een fusie van culturen houdt men er liever twee waarden op na. Op deze manier kan alles. Natuurlijk kun je Ozzy Osbourne kopen, orgies houden, en het doen met wie je maar wilt. Als je het maar achter gesloten deuren doet en er vooral niet mee te koop loopt. Dus niets is wat het lijkt. En dat is wat deze stad zo interessant maakt. Maar ook frustrerend.

Nathan (42) is een Amerikaanse psycholoog die op de Amerikaanse Universiteit werkt. Wat hem betreft lijdt de gehele samenleving aan een gespleten-persoonlijkheidssyndroom. ,,Beiroet trekt aan, maar stoot ook af. Mijn studentes bijvoorbeeld zijn experts in het opwekken van de begeerte van een man. Hun kleding, make-up en gebaren zijn erop gericht om de aandacht van een man te krijgen. Ik heb nog nooit een land gezien waar de vrouwen zo mooi en geraffineerd waren als hier. Maar het is alleen om naar te kijken, je mag niks aanraken. Ze kleden en gedragen zich alsof het het Westen is, tot op zekere hoogte. En dan sta je plots voor die oosterse drempel.''

Hoe meer geld je hebt, hoe lager de drempel is, zegt de Amerikaan. ,,Kom je hier voor een jaar, dan merk je dat niet. Maar woon je er langer, dan kom je steeds vaker die drempel tegen. En geld is er steeds minder. Het lijkt wel het onderwerp van de dag onder jongeren. 'Hoe krijg ik een visum naar Amerika, want hier heb ik geen toekomst'.''

Jürgen (36), een Duitse regiomanager van een internationaal computerbedrijf, vindt Beiroet ook al een fantastische stad. ,,Als je met een dik pak geld komt, tenminste. Skiën in het weekend, duiken na het werk. Wonen aan zee, veel buiten de deur eten. Alles is te koop. En iedereen lijkt hier rijk te zijn. Ik zag nog nooit zoveel dure auto's bij elkaar. Dit is het Monaco van het Midden oosten.”

Maar uiterlijk is alles. ,,Een werknemer van mij rijdt in een Mercedes, draagt pakken van Armani en heeft een Rolex. Maar het bankstel thuis is dertig jaar oud en het behang valt in flarden van de muur. Dat ziet de buitenwereld niet.”

Dat het overgrote deel van de Libanezen in pure armoede leeft, is iets wat je niet ziet als je door de binnenstad van Beiroet loopt. ,,Het lijkt net Parijs'', zegt Juliano. Maar kom je in de zuidelijke buitenwijken of op het platteland, dan ,,word je eraan herinnerd dat dit in feite een derdewereldland is''. De economie zit aan de grond. De regering zit met een schuldenlast van zo'n 30 miljard euro. Ruim 90 procent van de overheidsbegroting gaat naar het afbetalen van de rente over die schuld. Corruptie, werkloosheid en lage lonen maken de toekomst ook minder rooskleurig. Steeds minder mensen kunnen zich de westerse standaard veroorloven.

Nicolas (41), hoofd van een Franse bank in Beiroet, vindt dat hij als een koning in Frankrijk leeft. ,,Heb je geld in Parijs, dan leef je nog hetzelfde als de mensen om je heen. Heb je geld in Beiroet, dan voel je je rijk. De dienstverlening is goed en goedkoop. Een dienstmeid voor 250 euro, een chauffeur voor 300. Valetparking bij de supermarkt, je boodschappen worden door anderen ingepakt, gedragen en weggezet. Je hoeft bij wijze van spreken enkel de dingen aan te wijzen. Een boot, een snelle auto, groot appartement? Allemaal heel makkelijk te verkrijgen.”

Maar ook hij ziet de toekomst van de stad somber in. ,,Beiroet lijkt op een zeepbel die op barsten staat. Natuurlijk is het een trendy stad, in vergelijking met steden in de regio. Het is leuker vertoeven in Beiroet dan in Bagdad. En zakendoen met Libanezen is beter dan zakendoen met Tsjetsjenen. Maar de verwachte bloei zal voorlopig op zich laten wachten.''

Volgens de drie westerlingen zitten de trendwatchers ernaast met hun voorspelling dat Beiroet het gaat maken in 2003. Dat vreest ook Ralph (33), half Libanees en half Zwitsers, mede-eigenaar van 'Circus', een hippe club in het centrum van de stad. ,,Mensen hebben het geld niet meer. We halen acts uit het buitenland om toch nog wat anders te bieden dan andere clubs, maar de rek is eruit.” Hij begint volgende maand aan een nieuwe baan in Koeweit. ,,Beiroet is voorbij.''

Europeanen die en masse naar Beiroet stromen omdat het een hippe stad is? Er is eerder een omgekeerde trend. Jonge, hoogopgeleide Libanezen proberen weg te komen. Heb je geld en connecties, dan emigreer je naar het Westen. Anders zoek je je heil in landen als Koeweit en de Golfstaten, waar men nog goed betaalt. Degenen die blijven kunnen de stad niet terugtillen naar het vooroorlogse niveau, toen Beiroet het Parijs van het Midden-Oosten was.

Libanon verdiende vroeger veel aan toerisme. Maar ook dat is niet langer het geval. Beiroet staat niet direct bekend als vakantiebestemming. Neckermann stuurt nog geen charters naar Beiroet, ook zul je er geen busladingen Japanners aantreffen. Afgezien van het feit dat veel mensen denken dat de burgeroorlog, die nu al twaalf jaar voorbij is, nog altijd gaande is, is het voor de doorsneetoerist geen makkelijk land. Gevoel voor humor en een behoorlijk incasseringsvermogen moet je wel hebben in deze licht anarchistische maatschappij.

Het land is niet ingesteld op reizigers. Borden met straat- en plaatsnamen ontbreken, informatie over bezienswaardigheden is onduidelijk en het reizen met openbaar vervoer is een hele operatie. Voor rugzaktoeristen is Libanon te duur.

Sinds 11 september is het de stad wel meer in trek bij toeristen uit andere Arabische landen. Maher (41) uit Koeweit bracht vroeger zijn zomers door in London en aan de Franse C”te d'Azur. ,,Maar daar sta je tegenwoordig als Arabier toch in een ander daglicht, sinds men van terrorisme een dagtaak maakt. Ik kan in Beiroet gewoon in mijn dishdash (witte jurk) lopen, en niemand die naar me staart. Ik voelde mij niet meer op mijn gemak in London als Arabier. Hier ben ik in het Westen en toch onder ons.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden