Hip met huisraadsnippers

Ontwerper Joost Gehem vergruist complete inboedels en maakt er trendy krukjes van. 'Het is iedere keer weer een verrassing wat er uit de versnipperaar komt.'

Het hout van een oude rotanstoel kraakt als Joost Gehem (27) er een flinke ruk aan geeft. Met zijn handen breekt hij de leuning af, die hij net daarvoor heeft ingezaagd. Een voor een stopt Gehem de stukken stoel in een houtversnipperaar. De machine vermaalt het hout met luid kabaal en braakt het in dunne slierten weer uit. De ontwerper laat de snippers enthousiast door zijn handen gaan. "Schitterend, dit is geweldig materiaal."

Gehem heeft met zijn baard en geruite blouse wel wat van een houthakker, maar hij doet meer dan versnipperen. De ontwerper speelt met de tijd. Van de sliertjes maakt hij weer nieuwe meubels. Wat eens een rotanstoel was uit de jaren zestig wordt een krukje uit 2013.

In zijn atelier heeft Gehem een door hemzelf genoemde omvormverdeelfabriek opgezet. Daar worden niet alleen stoelen, maar complete inboedels vergruisd - van kasten en afgedankte salontafels tot lamellen en tapijt. Daarna gaat het met een hoop lijm in een mal en ontstaan er nieuwe producten. "Ik zie mijn werk als een ritueel, waarbij een einde komt aan de levenscyclus van de inboedel en een ander product een nieuwe start maakt."

Joost Gehem studeerde aan de Design Academy Eindhoven, richting 'Man and Leisure'. Bij ontwikkelingsorganisatie SNV draaide hij mee als trainer en productontwikkelaar in een bamboe-programma. In Laos werd hij het veld ingestuurd en hielp hij de arme bevolking met het maken van bamboemeubels van hoge kwaliteit. Drie jaar geleden kwam hij op het idee voor zijn recyclefabriek. "Ik was altijd al gefascineerd door hergebruik. Ik bekeek cijfers van sterfgevallen, scheidingen en faillissementen. Waar bleven de spullen van deze mensen en bedrijven? Op Marktplaats kwam ik er al snel achter dat veel complete inboedels worden aangeboden."

Daarmee wist Gehem wel raad. "Het is een goudmijn. Er zit van alles bij en ik wil het allemaal hergebruiken."

Een van de inboedels die Gehem aanschafte, was van een man wiens moeder was overleden. Zijn vader ging naar een verzorgingstehuis. "De rotanstoel die ik net in de houtversnipperaar stopte, was ook van hen. Het zijn allemaal spullen die in de jaren zestig zijn aangeschaft. Ik heb direct verteld wat ik ermee ging doen. De zoon kon zich daar wel in vinden. De huisraad belandt niet op de schroothoop, maar krijgt een tweede leven."

De kracht van zijn aanpak is dat mensen zien wat er met een oud meubelstuk gebeurt, benadrukt Gehem. "Op veel producten, zoals papier of speelgoed, staat dat het gemaakt is van hergebruikte materialen. Maar dat zie je er niet aan af. Je weet ook niet hoe het precies is gerycled. In mijn krukjes komt het materiaal niet overduidelijk terug, maar het is nog wel herkenbaar."

Hij wijst op een krukje met een geel-groene kleur: gemaakt van schuimrubber. Daarnaast staat een kruk die van grof grind gemaakt lijkt. "Dat zijn lamellen", zegt Gehem. "Een reclamebureau schafte een nieuw interieur aan. Samen met hen selecteerde ik de interessante resten en die vorm ik om tot krukjes." Hij had nog niet eerder met lamellen gewerkt. "Dat is het interessante aan mijn werk, ik gebruik van alles in mijn omvormverdeelfabriek. Het is iedere keer weer een verrassing wat er uit de versnipperaar komt." Hij loopt naar een plastic bak vol vergruisde lamellen. "Ze komen er in stukjes van verschillende grootte uit, van piepklein tot een paar centimeter groot."

Als de vermalen materialen in een grote bak met lijm verdwijnen, graait de ontwerper er met zijn handen in, tot het goed is gemengd. "Hoeveel lijm precies nodig is, hangt van het materiaal af. Schuimrubber is een soort spons en zuigt het op. Voor hout en lamellen heb ik veel minder nodig."

Het gemengde goedje gaat vervolgens in een mal met de vorm van een krukje. Daarna plaatst hij het in een oude Oost-Duitse papierpers, die het materiaal in de mal samendrukt. "Die pers kocht ik op Marktplaats, het ding stond in een Nederlandse loods te verstoffen. En zo hergebruik ik ook weer oude machines. " Na ongeveer twaalf uur persen en drogen is er een nieuwe kruk.

Gehem wil meer dan alleen krukjes maken. Daarom experimenteert hij nu met panelen. Op het bureau van zijn atelier liggen stukjes aan elkaar gelijmd gruis van vijftig bij dertig centimeter. "Ik zou ze het liefste nog groter maken en de panelen gebruiken als bouwstenen. Door ze aan elkaar te lijmen wil ik een tafel of kast maken. Ik bekijk nu hoe ik de panelen precies moet maken en wat voor lijmstof ik moet gebruiken."

Gehem doet nu nog veel met de hand, maar de komende jaren wil hij zijn fabriek in Eindhoven steeds verder automatiseren, met grote installaties. Hij heeft er de ruimte voor. Samen met andere kunstenaars van ontwerperscollectief Collaboration-O, huurt hij een deel van een oude gereedschapsmakerij op het voormalige fabrieksterrein van Strukton. "Ik zag een keer een rioolversnipperaar, een gigantisch apparaat met dikke schijven waar zaagbladen aan zitten. Daar kan vrijwel alles in een keer in. Een stoel of zelfs een bankstel hoeft dan niet eerst in stukjes worden gezaagd. Maar een rioolversnipperaar is duur en natuurlijk lastig te krijgen."

De ontwerper verkoopt zijn stoeltjes, afhankelijk van het materiaal, vanaf driehonderd euro per stuk. "Maar het gaat er niet om zoveel mogelijk krukjes te verkopen. Ik merk dat mensen een verhaal kwijt willen. Ze vertellen mij over hun oude spullen, wat ze er mee hebben gedaan en hoe gehecht ze er aan waren. Er zijn veel techneuten die veel beter dan ik weten hoe je moet recyclen en ze ontwikkelen daarvoor de nieuwste methoden. Zij lossen de problemen vanuit hun bureaustoel op met berekeningen. Ik ga anders te werk. Bij mij zie je hoe recycling werkt. Ik breng hergebruik dicht bij de mensen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden