recensie

Hinkstapspringen tussen empathie, afkeer en cynische onverschilligheid

Dansers en acteurs in 'Grensgeval' van Guy Cassiers.Beeld RV

Theater
Toneelhuis Antwerpen
Grensgeval

In het begin van 'Grensgeval' proberen vijftien dansers zich met de buik op de grond tussen balken uit te worstelen. Beeld voor de doodsstrijd tussen het wrakhout van een gezonken boot. Vier acteurs zitten aan de rand van het toneel aan een tafel. Ze praten in losse flarden over bootvluchtelingen, maar hun vertelperspectief verandert voortdurend. Na een beschrijving van de ene acteur, popt er opeens een onderbuikgevoel op bij een ander: 'die mensen nemen onze plek in als we ze binnenlaten.' Maar welke strekking de woorden ook hebben, alles komt samen in dát ene beeld: de kronkelende lichamen op de bühne.

Guy Cassiers van Toneelhuis brengt acteurs en dansers samen in Grensgeval, dat hij regisseerde rond passages uit 'Die Schutzbefohlenen' van Elfriede Jellinek. Geen theatertekst, wel een 'spraakkunstwerk' waarin de schrijfster allerlei stemmen, overpeinzingen en beschouwingen over de vluchtelingencrisis tot één groot talig amalgaam heeft opgetekend. Een actuele en stekende tekst is het geworden, als katalysator voor de keuzes waarvoor Europa wordt gesteld. Jellinek poert daarbij in flink wat pijnpunten. Want wat zijn de idealen van het Europese humanisme waard in het aangezicht van een humanitaire ramp?

Beelden zijn 'gewoon' geworden

Voor het publiek is het ploeteren in deze taligheid: populistische kreten, ideologische statements, filosofische overpeinzingen en politieke draaikonterij buitelen over elkaar heen. In een videobombardement laat Cassiers de 'echte' asielzoekers zien, opeengepakt in gammele bootjes. Die worden versneden met kattenfilmpjes van YouTube en details uit het schijnparadijs van Jeroen Bosch' 'De Tuin der Lusten'. Zo hinkstapspringen we tussen empathie, afkeer en cynische onverschilligheid.

Ook al brengen de acteurs het er geweldig van af (met mooie rollen voor Katelijne Damen en Abke Haring), het is de choreografie van Maud Le Pladec die de impact van al hun woorden handen en voeten geeft. De dansers slaan hun vuisten in de lucht, rammelend aan denkbeeldige poorten. Even later playbacken ze de teksten van de acteurs mee, wat een krachtig beeld oplevert van de mens die zich liever niet hardop wil uitspreken.

In de bewegingstableaus waarmee Grensgeval eindigt mengen de acteurs zich dan eindelijk. Je kunt er Gericaults schilderij 'Het vlot van Medusa' in zien, en dan besef je tot je grote schrik dat deze beelden via het nieuws 'gewoon' zijn geworden. Op die momenten wordt de hermetische tekst invoelbaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden