Hijs op 4 mei ook de Israëlische vlag

Nederland zou andere landen bij de Nationale Herdenking op 4 mei moeten betrekken. Israël mag daarbij zeker niet ontbreken, betoogt René van Praag.

Het is verstandig om rituelen eens in de zoveel tijd te herijken. Dat geldt ook voor de Nationale Herdenking op 4 mei op de Dam, waarbij we als volk stilstaan bij de levens die de Tweede Wereldoorlog en andere conflicten hebben geëist.

Omdat het hier nadrukkelijk een Nationale Herdenking betreft, heeft men er altijd voor gekozen entre nous te blijven. Op deze dag likken wij onze wonden en roepen op tot waakzaamheid, opdat dergelijke gruwelijkheden nooit weer gebeuren. Bij zo'n relatief intieme exercitie is voor 'vreemden' geen plaats, zo wordt geredeneerd. Maar is die attitude nog van deze tijd?

Anno 2015 leven Nederlanders meer dan ooit in het besef onderdeel te zijn van een mondiale gemeenschap. Vaak voelt men zich zelfs meer nog Europeaan of wereldburger dan Hollander. Voor een goed begrip van de geschiedenis is het noodzakelijk over onze landsgrenzen heen te kijken. We spreken niet voor niets van een 'wereldoorlog'. Daarom dienen we ook vertegenwoordigers van andere landen bij de plechtigheid te betrekken, een einde te maken aan het herdenkingsisolationisme. Er zijn volkeren die met ons volk hebben geleden, of juist hebben meegevochten tegen de fascisten. En sluit daarbij ook Duitsland niet uit.

De nazislachtoffers waren veelal zelf Duits en met het huidige rechtsstatelijke Duitsland waarborgen we gebroederlijk in Navo-verband onze gedeelde democratische waarden.

Wanneer we ambassadeurs van andere landen uitnodigen, zou Israël overslaan natuurlijk een gotspe zijn. 75 procent van de Nederlandse Joden heeft de Tweede Wereldoorlog niet overleefd. In 1948 roept Ben-Gurion de staat Israël uit, het blakende bewijs dat de nazi's hebben gefaald in hun poging héél het Jodendom te vernietigen. Honderdduizenden Holocaust-overlevenden hebben hier een nieuw leven opgebouwd.

Joodse veerkracht

Overlevenden van de Shoah, en de generaties na hen, putten hoop uit het bestaan van Israël: 'Hitler en zijn handlangers hebben ons niet kunnen uitroeien'. Ondanks hun vijandige buren zijn de Israëliërs erin geslaagd een politiek stabiele, democratische, welvarende staat op te bouwen. Daarmee is het land symbool van Joodse veerkracht. De meeste Joden ervaren dat zo, zelfs als ze geen zionist zijn, of zich - samen met vele Israëli's - niet kunnen vinden in het beleid dat de Israëlische regering voert.

Hoe passend zou het zijn om met vertegenwoordigers van deze Joodse Staat, burgers en diplomaten, schouder aan schouder te staan, wanneer we op de Dam de gruwelen van de vernietigingskampen herdenken?

Op het gebouw van de voormalige zorginstelling voor Joodse bejaarden en invaliden aan het Amsterdamse Weesperplein vinden we een gedenksteen met een sterke tekst:

Uit dit gebouw, destyds

De Joodsche invalide,

Werden op 1 maart 1943

24 Adar I 5703

De bewoners door den

Vijand ten dode weggevoerd.

Mede uit het ijzer

Hunner ketenen werd

De staat Israël gesmeed

Hier wordt op passende wijze de link gelegd tussen de Shoah en de jonge staat Israël. In die geest dient ook een deel van de Nationale Herdenking op de Dam te worden ingevuld.

We constateren met spijt: we hadden toen meer voor de Joden moeten doen. Het had nooit zo uit de hand mogen lopen. Dat is een zinnige overweging, passend bij oprecht herdenken. Omdat Jodenhaat zich nog op grote schaal manifesteert, is al die reflectie over hoe het toen zo mis heeft kunnen gaan wel bevreemdend wanneer men die postume solidariteit niet doortrekt naar het heden.

Nu vinden opnieuw systematisch moordaanslagen plaats op Joden. Zowel in Europa, als ook in Israël, waar vorig jaar de anti-Joodse milities van Hamas met vierduizend raketten burgerdoelen hebben bestookt.

We hebben toen als maatschappij gefaald. Laat dat niet weer gebeuren door ons anno 2015 niet sterk te maken voor het voortbestaan en de veiligheid van Israël. Wie meent dat een dergelijk statement arbitrair, politiek gekleurd en niet vanzelfsprekend is, moet zich serieus afvragen of de Joodse Staat niet in een isolement geraakt, vergelijkbaar met het isolement waarin de Joden toen verzeild zijn geraakt.

Solidariteit

De geschiedenis herhaalt zich nooit precies op dezelfde wijze. Hebben we over zeventig jaar weer allemaal spijt van het gebrek aan support voor Israël, wanneer het Iran en Hamas of IS lukt om de Joodse Staat van de kaart te vegen? En wie tegenwerpt: "Die Joden zijn zo sterk, die hebben onze support niet nodig", baseert zijn visie mogelijk op dubieuze vooroordelen. Kortom, een blijk van solidariteit met Israël is een logisch sluitstuk van oprecht herdenken.

De onlangs door het Nationaal Comité 4 en 5 mei gepresenteerde toekomstvisie telt 34 pagina's en meer dan 10.000 woorden. Nochtans, geen van die 10.000 woorden betreft het woord 'Israël'.

Zal dit jaar op 4 mei op de Dam een mooie imposante Israëlische vlag wapperen? Het had veel eerder moeten gebeuren. Maar beter laat dan nooit. Wellicht zijn ook voor andere groepen slachtoffers visuele symbolen in de plechtigheid op te nemen.

Nederland, kruip uit je schulp. Stuur die ambassadeurs een uitnodiging, ze zijn te lang buitengesloten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden