Hulp bij zelfdoding

Hij werd veroordeeld voor de dood van zijn moeder. Nu dient Albert Heringa (78) een klacht in tegen Nederland

Albert Heringa kreeg in 2018 zes maanden voorwaardelijke celstraf voor hulp bij zelfdoding aan zijn moeder. Beeld Hanne van der Woude
Albert Heringa kreeg in 2018 zes maanden voorwaardelijke celstraf voor hulp bij zelfdoding aan zijn moeder.Beeld Hanne van der Woude

Hij werd veroordeeld voor hulp bij zelfdoding, maar wat Albert Heringa betreft is zijn proces nog niet voorbij: hij heeft een klacht tegen Nederland ingediend bij het Europees Hof.

Albert Heringa is naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens gestapt. Hij verlangt een uitspraak over zijn veroordeling. Dat zegt Heringa (78) in een interview in Trouw. Hij kreeg in 2018 zes maanden voorwaardelijke celstraf voor hulp bij zelfdoding aan zijn moeder ‘Moek’. Precies twee jaar geleden maakte de Hoge Raad die veroordeling definitief.

Heringa diende later dat jaar tegen dat arrest een klacht in bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, maar maakte dat tot dusver niet bekend. Het Hof moet nog beslissen of het Heringa’s zaak inhoudelijk zal behandelen. De zaak is al wel geregistreerd als ‘Heringa versus The Netherlands’. De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde betaalt, in elk geval in de eerste fase, de juridische kosten.

Heringa hielp in 2008 zijn moeder te sterven door een dodelijke hoeveelheid pillen door haar yoghurt te roeren. Hij wilde voorkomen dat ze het zelf zou doen en dat dat verkeerd zou gaan. Anderhalf jaar later bracht hij het verhaal naar buiten in een tv-documentaire. Het OM besloot hem te vervolgen. Het gerechtshof in Arnhem achtte hem niet strafbaar, omdat hij gehandeld zou hebben in een noodtoestand. Het Openbaar Ministerie stapte naar de Hoge Raad, die de zaak terugverwees naar het hof in Den Bosch, dat Heringa alsnog veroordeelde.

Geen eerlijk proces

Zijn advocaten Tim Vis en Jan Boksem hebben daarna de klacht bij het Europees Hof ingediend. Zij stellen dat Heringa in Nederland geen eerlijk proces heeft gehad. De Hoge Raad behandelde volgens hen niet alle punten die de verdediging had aangevoerd.

Bovendien vinden ze dat Heringa’s veroordeling een schending is van de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer, oftewel het recht op privacy, dat is vastgelegd in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Ook het recht om over het eigen levenseinde te beschikken valt daaronder, zo heeft het Europees Hof eerder vastgesteld. Volgens Vis geldt dit recht ook voor de naasten van iemand die zichzelf doodt.

Het hof heeft in andere zaken echter ook geoordeeld dat het recht om over het eigen einde te beschikken niet absoluut is: landen mogen het inperken, bijvoorbeeld om kwetsbare burgers te beschermen.

‘Hulp bij zelfdoding kan op een goede manier’

“Het moet dan wel gaan om beperkingen die noodzakelijk zijn in een democratische samenleving”, zegt Vis. “Maar het voorbeeld van Heringa toont nu juist bij uitstek aan dat deze beperking niet noodzakelijk is. Dat hulp bij zelfdoding op een goede manier kan.”

Of het hof de zaak in behandeling neemt is onzeker. Volgens de Raad voor de Rechtsbijstand wordt 90 procent van de klachten door het Europees Hof niet-ontvankelijk verklaard, of op basis van de aangeleverde informatie al bij voorbaat als ‘kennelijk ongegrond’ beschouwd.

Advocaat Vis verwacht dat dit in Heringa’s geval niet gebeurt. “Dit is een onderwerp waarvan we in het verleden hebben gezien dat het hof het heel serieus neemt. Bovendien gaat het om een heldere vraag. Ik denk dat ze het interessant vinden een keer een Nederlandse zaak te behandelen, omdat Nederland een euthanasiewet heeft.”

Uitspraak na vijf jaar

Als het hof uitspraak doet, is dat volgens Vis gemiddeld zo’n vijf jaar na het indienen van de klacht. Mocht het hof in Heringa’s voordeel beslissen, dan betekent dat volgens Vis waarschijnlijk dat het proces in Nederland over moet. Heringa zelf hoopt dat zijn zaak eraan kan bijdragen dat er een einde komt aan de strafbaarheid van hulp bij zelfdoding in Nederland.

Ook de Coöperatie Laatste Wil wenst een einde aan die strafbaarheid, werd vorige week bekend. Laatste Wil hoopt dat te bereiken via de Nederlandse civiele rechter.

Lees ook:

‘Wat het hof in Den Bosch heeft gedaan is in mijn ogen meer dan schandelijk’

Een interview met Albert Heringa over zijn stap naar het Europees Hof

Verbazing alom: Heringa krijgt zes maanden voorwaardelijk voor hulp bij zelfdoding

Als de rechter de straf heeft uitgesproken, kijkt Albert Heringa even naar zijn advocaat Willem Anker. “Nou”, zegt hij, en pakt zijn oranje rugzak die naast hem op de grond ligt. De volle zaal reageert ontzet. Iemand met een vlaggetje ‘Ik steun Heringa’ zegt: “Sodeknetter.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden