Hij was de laatste die het nog had meegemaakt: de tijd dat f...

Hij was de laatste die het nog had meegemaakt: de tijd dat film nog geen geluid had en er live muziek bij werd gemaakt. Van de tienduizenden musici die overal ter wereld, tot de geluidsfilm kwam, in de bioscopen hun brood verdienden met muziek bij film, was Willy Sommerfeld de laatste die toen al leefde en de kunst nu nog beoefende.

Sommerfeld (Danzig, 1904) was in de jaren twintig in Berlijn filmpianist. Hij speelde niet van bladmuziek, maar improviseerde terwijl hij naar de film keek. Omdat hij zo klein was, grapte hij, reisden zijn muzikale ideeën zo snel van zijn hoofd naar zijn handen. Sommerfeld was al bijna met pensioen toen in de jaren zeventig opnieuw belangstelling ontstond voor de, toen bijna verdwenen, kunst van filmpianisten. Sindsdien speelde hij weer, in de Berlijnse bioscoop Arsenal. In 2006 werd de inmiddels stokoude Sommerfeld vereeuwigd in de documentaire ’The sounds of silents’. Op 19 december 2007 overleed hij in Berlijn, 103 jaar oud.

Zoals Nederland Ate Doornbosch had, die bijna vier decennia lang gewapend met microfoon en recorder de Nederlandse volksliedjes vastlegde (en ze voor de VARA-radio liet horen in het programma ’Onder de groene linde’), zo heeft Henrietta Yurchenco ontelbaar veel volksmuziek uit alle windstreken vastgelegd en in de VS op de radio laten horen.

Ze werd in 1916 in de VS geboren als Henrietta Weiss en trouwde op haar 20ste met Basil Yurchenco, een Argentijnse schilder die in New York woonde. Yurchenco’s loopbaan als etnomusicologe begon toen ze de bergen van Mexico en Guatemala introk met een ezel, zwaar bepakt met opname-apparatuur. Later heeft ze ook in Oost-Europa en Noord-Afrika opnames gemaakt; bijvoorbeeld van de liedjes van de sefardische joden in Marokko. Ook deed ze veel voor de Noord-Amerikaanse volksmuziek. Zo schreef ze in 1970 een biografie (’A mighty hard road’) van de folkzanger Woody Guthrie.

Toen ze tachtig was stelde ze haar herinneringen aan al haar muzikale rondreizen te boek in ’Around the world in 80 years : a musical odyssey’. Yurchenco had veel oog voor de rol van vrouwen in de volksmuziek. Ooit zei de Amerikaanse zanger Pete Seeger met het oog op haar dat vrouwen vermoedelijk ook de betere verzamelaars van volksmuziek zijn: zij hebben het geduld te luisteren als een grootmoeder een eeuwenoud liedje zingt voor een baby.

Maandag 10 december 2007 overleed ze in New York, 91 jaar oud.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden