Interview

Hij vecht in Syrië mee tegen IS, want dit is ook 'zijn' oorlog

Jansen (40) heeft een achtergrond in het leger, het vreemdelingenlegioen en de beveiliging. Beeld Roel Geeraedts
Jansen (40) heeft een achtergrond in het leger, het vreemdelingenlegioen en de beveiliging.Beeld Roel Geeraedts

Hij is de enige Nederlander van de 'Leeuwen van Rojava', een eenheid van buitenlanders die zich hebben aangesloten bij de Koerdische strijd in Syrië. Samen met wat Amerikanen, Duitsers, een Estlander en een jonge Canadese vrouw helpt Richard Jansen (40) de Koerden te vechten tegen Islamitische Staat (IS, voorheen Isis en lokaal aangeduid als daesh).

"Ik krijg te horen: wat doe je daar, dat is niet jouw land, jouw oorlog", zegt Jansen. Nederlanders snappen het niet, vindt hij. "Natuurlijk is het wel onze oorlog. Isis zit ook in Nederland, die zit overal." Om zelfmoordaanslagen te voorkomen, moet je ergens beginnen, meent hij. "In Nederland mag je niets doen. Hier wel. Elke Isis-man die ik kan stoppen, houd ik tegen."

Het gesprek vindt plaats op een locatie in Rojava, het Koerdische deel van Syrië en is vastgelegd door een team van 'RTL-nieuws', dat met Trouw samenwerkte. Richard Jansen vertelt over twee vastgelopen huwelijken, de verloren strijd om contact met zijn drie kinderen en zijn uitzetting uit de VS waar hij met zijn laatste gezin woonde. Het nieuwe leven dat hij daarna in Duitsland begon, gaf hij op voor de strijd.

Oekraïne
Hij heeft een achtergrond in het leger, het vreemdelingenlegioen en de beveiliging. "Ik ben altijd een vechter geweest", zegt hij. "Ik heb die adrenaline nodig, anders word ik gillend gek. Maar ik ben geen wapenfreak of trigger happy."

Eigenlijk had hij naar het verzet in Oekraïne willen gaan. Maar toen hoorde hij over de YPG, de Syrische zusterorganisatie van de Koerdische Arbeiderspartij PKK, die tegen IS strijdt om de Syrisch-Koerdische stad Kobane. "Ik heb alles uitgezocht en toen m'n spullen weggedaan. Ik weet dat ik niet terug kan komen."

Omdat de PKK na een jarenlange burgeroorlog in Turkije bijna overal te boek staat als terreurorganisatie kunnen westerlingen die zich bij haar aansluiten bij terugkeer gearresteerd worden. Jansen vindt dat onzin. "De PKK is de enige die de bergen veilig houdt. Wij zijn geen terroristen. We doen wat we moeten doen om Koerdistan vrij te houden."

Irritatie
Hij is boos dat de YPG vanwege het terreur-etiket geen wapensteun krijgt. Die gaat alleen naar de Koerden in Irak, terwijl de YPG ook behoefte heeft aan zware wapens en nachtkijkers. "Het irriteert me enorm dat mensen denken dat ze helpen, maar niets komt hier aan." De Amerikanen wilden in Kobane alleen luchtsteun geven als de YPG samenwerkte met de enige internationaal geaccepteerde oppositiegroep, het Vrije Syrische Leger.

En wat wordt gestuurd, houden de Turken tegen, meent Jansen. Terwijl zij IS alles leveren wat het wil. "Turkije laat wapens en tanks door voor Isis. Alles wat binnenkomt, komt door Turkije. Hele goederentreinen." Heeft hij dat gezien, of is het PKK-propaganda? "Het was op het nieuws."

Zelf zit hij niet aan het front, maar hij rijdt zijn commandant rond en doet logistiek werk. "Wij zijn gevechtsklaar, maar logistiek is belangrijker dan naar het front gaan. Er zijn daar al zoveel mensen." Hij wil helpen, en dat kan ook als bouwvakker. Zonder risico is dat niet, want IS keert na een verlies vaak via een omweg terug. "Ze zijn overal. Elk moment kan je aangevallen worden. De meeste mensen rijden hier niet in het donker. Wij doen het continue. Ik heb altijd een wapen bij me."

Alles kwijt
Een ander gevaar vormen ontvoeringen; IS heeft tal van buitenlanders ontvoerd en later onthoofd. Jansen wijst opnieuw naar Turkije: "Als ik naar Turkije ga, dan word ik gelijk verkocht. Er staat een prijs op buitenlanders. Turkije verkoopt ze voor 500.000 dollar." Hoewel ook dat PKK-propaganda kan zijn, weet hij het zeker: "We worden verkocht aan daesh."

Jansen laat zich er niet door afschrikken. Hij heeft geen ander leven meer dan hier in Syrië meevechten tegen IS. "Ik ben alles kwijtgeraakt. Mijn gezin en... ik ben blij als ik ook maar één gezin hier help om bij elkaar te kunnen blijven. Dat liever dan dat ik in Europa niets zit te doen."

Kobane bijna heroverd door Koerden

Het centrum van de Koerdische strijd in Syrië is Kobane, dat na bijna vier maanden voor zo'n driekwart heroverd is op IS. De Koerdische stad grenst aan Turkije, en de strijd die half september ontbrandde kon vanaf de grens worden waargenomen. Zeker 150.000 mensen vluchtten naar het buurland. Door de inzet van zware wapens wist IS grote delen van Kobane te veroveren, maar Amerikaanse bombardementen keerden het tij. Kobane is voor IS meer dan een strategisch doel: de Koerdische winst betekent gezichtsverlies, temeer omdat bij de vijand veel vrouwen meevechten. Exacte aantallen slachtoffers zijn er niet, maar de YPG (de Syrische zusterorganisatie van de Koerdische PKK) meldt dat ze in 2014 vijfduizend IS-strijders heeft gedood; de meeste daarvan zullen in Kobane zijn gevallen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden