Hij kwam, zag en... ging weer weg

Varoufakis drukte vijf maanden lang zijn stempel op Brussels overleg

Om het zo neutraal mogelijk uit te drukken: Gianis Varoufakis heeft in vijf maanden tijd een onuitwisbare indruk gemaakt in Brussel.

De Grieks-Australische econoom trad gisteren af als minister van financiën. Onverwacht, omdat zijn vertrek alleen bij een 'Ja'-uitslag was beoogd.

Op zijn weblog gaf hij de volgende verklaring, in de hem kenmerkende, ietwat wijdlopige stijl: "Ik werd mij bewust van een zekere 'voorkeur' bij sommige eurogroep-deelnemers, en uiteenlopende 'partners', voor mijn... 'afwezigheid' bij de vergaderingen; een idee dat de premier als potentieel behulpzaam beoordeelde voor het bereiken van een overeenkomst."

Over de kansen op zo'n eventuele overeenkomst met de geldschieters praten de ministers van de eurogroep vandaag in Brussel - zónder Varoufakis, mét zijn opvolger Efklidis Tsakalotos.

Hoe zal 'Brussel' terugkijken op de stormachtige passage van Varoufakis?

Op 12 februari...

...maakt hij zijn debuut in de eurogroep. Het is meteen een spraakmakende bijeenkomst, waarbij de Griek tussen alle stropdassen komt binnenzwieren met een burberrysjaal losjes om de nek. Na zijn presentatie van de plannen van de nieuwe Syriza-regering werken de ministers aan een slotverklaring. Snelle actie is nodig, want op 28 februari loopt het leningenprogramma af.

In die verklaring staat iets over een mogelijke 'verlenging' van dat programma, een vloekwoord voor Syriza, maar de tekst is zo vrijblijvend dat Varoufakis niet dwarsligt. Voor de zekerheid - de meeste ministers zijn al weg - belt hij met premier Tsipras. Die ligt wel dwars. Slotverklaring in de prullenbak, voorzitter Dijsselbloem geïrriteerd. Welkom Varoufakis.

Op 20 februari...

...bereikt de eurogroep een akkoord over verlenging van het programma met vier maanden. Athene en de geldschieters gaan weer om de tafel zitten voor de details. Varoufakis lijkt dan toch te zijn gezwicht. Zelfs zijn toon is een stuk gematigder. Hij prijst Dijsselbloem voor zijn onderhandelingscapaciteiten. "Griekenland heeft nogal geïsoleerd gestaan in de eurogroep", zegt hij. "Vandaag is dat isolement doorbroken."

Op 24 april...

...bereiken de verhoudingen een dieptepunt tijdens de eurogroep-bijeenkomst in de Letse hoofdstad Riga. Varoufakis zegt in een van zijn inmiddels beruchte 'lezingen' dat een akkoord binnen handbereik is. Daarvóór hebben de (trojka-)instituties juist gezegd dat er geen schot zit in het overleg.

Berichten doen de ronde dat de andere ministers hem een 'gokker' en een 'amateur' hebben genoemd. Varoufakis laat zich later ontglippen dat hij kan bewijzen dat dit niet zo is, omdat hij de vergadering met zijn telefoon heeft opgenomen. Hoewel hij die opname voor zichzelf houdt, is de beroering in Brussel groot: zoiets doe je niet.

Op 18 juni...

...is het pessimisme compleet: twaalf dagen voor het aflopen van het leningenprogramma is er geen schim van een akkoord. Varoufakis drijft verder af van de eurogroep. In een Ierse krant noemt hij dat forum een 'vreemde club, slecht toegerust om goede beslissingen te nemen'.

Op 27 juni...

...barst de bom. De extra eurogroep is de laatste kans op een akkoord, maar de avond ervoor heeft premier Tsipras de onderhandelingen afgebroken en een referendum aangekondigd. De ministers hebben er genoeg van. Aan de Slowaak Peter Kazimir wordt gevraagd wat hij van Varoufakis verwacht. "Hetzelfde. Een lezing."

De eurogroep weigert voor het referendum een korte verlenging van het leningenprogramma toe te staan. Varoufakis verlaat het overleg.

Opnieuw haalt hij uit naar het vermeende ondemocratische gehalte van de eurogroep. De schade aan die geloofwaardigheid is 'permanent', zegt hij te vrezen.

Het wordt moeilijk voorstelbaar dat Varoufakis nog een volwaardige rol kan spelen als lid van de eurogroep. Hij doet nog mee aan de telefonische vergaderingen van 30 juni en 1 juli. Dat zijn voorlopig zijn laatste contacten met Brussel, met Dijsselbloem, met al die andere tegenpolen.

Gianis Varoufakis was al naar de achtergrond verbannen, omdat hij niet lekker lag bij de ministers van de eurogroep. Gisteren trad de Griekse minister van financiën echt af. Een opvolger werd dezelfde dag nog gevonden. Efklidis Tsakalotos, geboren in Rotterdam, leidde al het Griekse onderhandelingsteam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden