Hij kéék alleen maar porno

Russell Banks verzet zich tegen Amerikaans zedenmoralisme

In 'Huid', zijn twaalfde roman, bevestigt de Amerikaan Russell Banks (1940) zijn reputatie als vlijmscherp chroniqueur van de tijdgeest. Zijn empathie voor mensen aan de rafelrand van the American dream is groot.

Een 22-jarige zedendelinquent, bijgenaamd de Kid, leeft met een elektronische enkelband om in een primitief tentenkampje aan de rand van de glamourstad Miami, samen met enkele tientallen dakloze lotgenoten. Tot ver over de helft van de roman laat Banks ons in het ongewisse over de precieze aard van het delict dat Kid zes maanden detentie, tien jaar elektronisch toezicht en levenslange registratie opleverde.

In de tussentijd komen we te weten hoe hij opgroeide zonder vader, met een moeder die te druk was met overleven en haar steeds wisselende minnaars. We leren dat de leguaan Iggy van jongs af aan zijn beste vriend is geweest, dat hij sinds zijn elfde uit eenzaamheid en verveling verslaafd is geraakt aan internetporno en hoe hij oneervol uit het leger werd ontslagen nadat hij dvd's van zijn favoriete pornoster had verspreid onder zijn kameraden. Maar vooral leren we hem kennen als een dappere Dodo, even streetwise als eenzaam. Zo heeft hij van meet af aan onze sympathie.

Die wordt nog sterker door de onthulling van het fatale delict. Tijdens het surfen op internet heeft hij in een chatroom een minderjarig meisje leren kennen, dat zich als achttienjarige voordoet. Met haar verkent hij de grenzen van de virtuele erotiek. Uitgenodigd voor een intiem feestje bij haar thuis wordt de Kid, met in zijn rugzakje een pornofilm en een paar blikjes bier, op gewelddadige wijze door de politie gearresteerd. Je sympathie voor de jongen wordt nog eens overvleugeld door verbijstering. Hij is een maagdelijke zedendelinquent. Zijn seksuele ervaring is beperkt gebleven tot het virtuele, in het echt heeft hij nooit iets van lichamelijke intimiteit ervaren. Deze schrijnende contradictie wordt treffend belicht in de oorpronkelijke titel van de roman, 'Lost Memory of Skin'.

Banks laat de verbijstering en de verontwaardiging bij de lezer, maar het is duidelijk dat hij zijn verontrusting over het eigentijdse Amerika wil verbeelden. Dwars tegen de tijdgeest in durft hij de vinger te leggen op het langzamerhand hysterische moralisme inzake seksualiteit en de meedogenloze buitensluiting en levenslange stigmatisering van zulke dubieuze 'zedendelinquenten' als de Kid.

Tegelijkertijd werpt Banks belangwekkende vragen op over de impact van het internet. Wat doet de excessieve onderdompeling in deze virtuele realiteit met onze beleving van de alledaagse werkelijkheid? Wat zijn de sociale en mentale gevolgen van het leven in deze mengelmoes van werkelijkheden waarin het onderscheid tussen echt en virtueel niet altijd en voor iedereen duidelijk is?

Veel minder duidelijk is wat Banks precies wil met het tweede personage van belang in deze roman: de Professor, een socioloog met een bijzondere belangstelling voor het fenomeen van de dakloze zedendelinquenten. Hij ontfermt zich over de Kid en is hem ook daadwerkelijk tot steun (materieel en immaterieel), maar net als de jongen blijft ook de lezer zich afvragen welke geheimen deze excentrieke figuur met zich meedraagt. Naar eigen zeggen heeft hij vele rollen in het leven gespeeld, maar is hij er nooit in geslaagd daar een geheel van te smeden. De totale paniek die hem overvalt als hij vermoedt dat 'de scheidingswanden tussen de hokjes waarin zijn verleden is opgeborgen op instorten staan', zorgt zeker voor een bloedstollende episode in de roman, maar de schandalen die hij mogelijk te verbergen heeft blijven onbevredigend in de mist hangen.

Wellicht wil Banks zeggen dat de verhalen waarmee we onszelf presenteren altijd al een mengsel van waarheid en fictie zijn geweest en hoopt hij zo zijn verontrustende visie op het internettijdperk in een bredere context te plaatsen. Het resultaat is een onevenwichtig boek, dat gelukkig gered wordt door de onvergetelijke Kid.

Russell Banks: Huid. (Lost Memory of Skin) Uit het Engels vertaald door Laura van Campenhout. Signatuur, Amsterdam; 416 blz. euro 19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden