Hij is een zij

Tijdens de Olympische Spelen worden we dagelijks geconfronteerd met de ondoorgrondelijke klanken en tekens van het Chinees. Een korte cursus Chinees door sinoloog Rint Sybesma. Aflevering 6: Hij is een zij.

Talen, wordt wel eens gezegd, verschillen niet op het punt van wat je erin kunt uitdrukken, maar op het punt van wat je erin moet uitdrukken. Je kunt in alle talen alles zeggen en uitleggen, al heb je in sommige wellicht wat meer omhaal van woorden nodig dan in andere. In sommige talen ben je echter gedwongen bepaalde informatie te verschaffen ook als die informatie er op dat moment niet toe doet.

Zo kunnen we het in het Nederlands gewoon over ’m’n zus’ hebben, terwijl we in het Chinees altijd moeten specificeren of ze jonger of ouder is dan wij. En waar wij sterke verhalen kunnen vertellen over ’een oom van me’, zal een Chinees met de billen bloot moeten. Is hij aangetrouwd of niet? Zo nee, is hij een broer van je vader of je moeder? Jonger of ouder? En als wel aangetrouwd, is hij dan getrouwd met een jongere of een oudere zuster van je vader of met een jongere of een oudere zuster van je moeder?

In sommige andere situaties is het juist handig dat je één woord hebt voor ’vrouw van jongere broer van vader’.

Het punt is: wij kunnen het ook best precies zeggen, hoewel omslachtiger, maar we hoeven het niet. Wat je in het Chinees niet hoeft te vertellen, maar in het Nederlands wel, is het geslacht van mensen over wie je praat. In het Nederlands is het moeilijk om meer dan een of twee zinnen over iemand te spreken zonder het geslacht te specificeren, want zodra je een persoonlijk voornaamwoord gebruikt moet je kiezen: hij of zij, hem of haar, haar of zijn?

In het Chinees hoeft dat niet: hij en zij worden niet onderscheiden. Omdat ook woorden als vriend(in), kennis, collega, etcetera en de meeste namen voor functies en beroepen (coach, sporter, chef de mission) in het Chinees sekseneutraal zijn, kun je soms een heel gesprek over iemand voeren zonder dat duidelijk is of de persoon in kwestie een man of een vrouw is. Je kúnt het natuurlijk wel duidelijk maken, maar het hoeft niet. Dus als het er niet toe doet, blijft het geslacht ongespecificeerd. Ook aan namen is vaak niet te zien of het om een man gaat of een vrouw.

Het zal de afgelopen weken in Peking regelmatig gebeurd zijn dat wanneer een Chinese en een buitenlandse sporter in het Engels met elkaar praatten over hun trainer, fysiotherapeut of mental coach, een van de twee op zeker moment gezegd heeft: ’No, no, he is a she!’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden