'Hij had zijn vader, mijn vriend vermoord'

De dag dat Bianca van den Berk (42) voor de eerste maal de moordenaar van haar partner in de gevangenis bezocht, vergeet zij nooit meer. Ze moest ervoor van Tilburg naar Breda. Ze was nerveus. Haar handen voelden niet eerder zo klam. Nog voor gevangenbewaarders de dader het bezoekkamertje binnenbrachten, had ze de eveneens aanwezige bemiddelaar van de stichting Slachtoffer in Beeld al gevraagd of ze mocht blijven staan. Dan leek zij groter, dacht ze, klein als zij zich voelde in de benauwde ruimte. "Als je maar geen gekke dingen doet", had de vriendelijke bemiddelaar haar slechts gewaarschuwd.

Even later knuffelde Bianca van den Berk met beide handen de moordenaar van haar vriend, de zoon van het slachtoffer. Bianca's stiefzoon. "Hij ging zitten in dat kamertje, ik bleef staan", herinnert zij zich. "Toen hij binnen was, keken we elkaar aan, tot we elkaar omhelsden. Er was geen stress, geschreeuw of scheldpartij. Er was rust. De spanning vloeide weg en maakte plaats voor opluchting. We mochten een uur met elkaar praten, maar het werden er twee. Ik voelde geen haat tegen mijn stiefzoon, geen woede, geen wrok. Alleen medelijden. Hij had zijn vader gedood. Zijn eigen vader, met 306 messteken. Zelf dacht hij dat het er drie waren geweest. Hoe kom je daar als zoon én dader bovenop, hoe overleef je dit, was eigenlijk mijn enige gedachte. Die vraag houdt me nog bezig."

Op haar linkerarm staat een tatoeage: 221109. Het is de sterfdag van haar vriend. Vijfentwintig jaar eerder al hadden zij een relatie. Ze gingen uit elkaar en vonden elkaar opnieuw in 2006. Zijn zoon, één van zijn drie kinderen, woonde in de buurt en leefde in een wereld van vallen en opstaan. "Als hij voor langere perioden bij ons verbleef, ging het wel goed met hem", vertelt Van den Berk. "Hij logeerde soms bij ons, als er problemen waren." De dag waarop het drugs-, alcohol- en pillenprobleem van de stiefzoon explodeerde, was de spanning in de woning van Bianca van den Berk voelbaar. Hij was erg onrustig, zij ging daarom naar een vriendin, met de kleine van haar eigen zoon onder haar arm.

De ochtend erna, om tien minuten over half twaalf, stond zij voor haar gesloten huis. Aan de achterzijde, in haar tuin, klom zij op een stoel om zo door een bovenraampje langs de gordijnen naarbinnen te kijken. Zij zag twee lichamen op de grond. Zij waarschuwde de politie en niet veel later bleek haar vriend overleden. Haar stiefzoon werd zwaar onder invloed van drank, cocaïne en kalmeringsmiddelen naar het ziekenhuis gebracht en kort hierna aangehouden. Hij is veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf en tbs.

"Ik heb nog de luiers bij hem omgedaan", vertelt Bianca van den Berk. "Mede hierom heb ik, denk ik, zoveel medelijden met hem. Hij is nu 24 en kijkt terug op een heel ongelukkige jeugd, met veel alcohol en drugs. In de familie waren veel relationele ruzies. Dat deed hem geen goed, zoals ook zijn vader, mijn vriend, eronder leed." Haar eerste gesprek met haar stiefzoon, in het huis van bewaring in Breda, vond plaats voor zijn berechting. Er volgde nog een tweede weerzien, in Vught, eveneens nog vóór het proces tegen hem.

Dat laatste gesprek was anders. Niet onaangenaam, maar ontegenzeggelijk harder van toon. Zakelijker. De stiefzoon had haar gevraagd om een foto mee te nemen van zijn vader.

"Daar waren leuke foto's bij", zegt Bianca van den Berk. "Foto's waarop mijn vriend en zijn zoon, de dader, nog vrolijk samen stonden afgebeeld. Mijn vriend behoorde tot de harde kern van Willem II, de Tilburgse voetbalclub. Daar was een heel mooie foto van, waarop hij, vanaf de zijkant genomen, in het stadion stond. Eén van zijn beste foto's. Ik had alle foto's bij me toen ik bij mijn stiefzoon op bezoek ging. Ze lagen omgekeerd op een tafel. De foto van in het Willem II-stadion had ik uitvergroot. Toen hij die prachtige foto omsloeg, schrok hij zich rot. Daar zag hij de man en vader die hij had gedood. Ik deed dat niet uit wrok of uit haat. Ik deed dat vanuit de gedachte dat hij moet zien te leven met die vreselijke daad."

Zij zouden elkaar opnieuw in de rechtszaal zien tijdens de inhoudelijke behandeling van de strafzaak en de pro forma zittingen. Bij die gelegenheden hief de stiefzoon zijn hand naar haar op. Maar tot een hernieuwde ontmoeting in de gevangenis kwam het niet meer. Van den Berk: "Bij dat tweede en laatste bezoek zei hij me dat hij zijn vriendin niet kwijt wilde en dat hij met haar zou doorgaan. Ik heb hem toen gezegd dat ik niet meer zou komen. Hij drukte me een rozenkrans in de hand en vroeg of ik die op de urn van zijn vader wilde leggen. Zo is het gegaan. Sindsdien heb ik hem niet meer gesproken."

De moeilijke stappen naar de man die haar partner doodstak, nam zij op eigen initiatief. "Eén keer per week kwam er een mevrouw van Slachtofferhulp. Later kwam er contact met de stichting Slachtoffer in Beeld. Zij hebben me enorm geholpen. Ik kon bij die mensen huilen en schreeuwen, mijn hart luchten. Nu spreek ik hen niet meer. Ik ben sinds de dood van mijn vriend veranderd, vind ik zelf. Ik ben rustiger geworden. Ik word niet meer zo gauw boos of agressief, kan beter dan vroeger nadenken en relativeren. Zijn dood heb ik nog steeds niet goed verwerkt. Maar mijn stiefzoon heb ik een plekje kunnen geven. Als hij vroeger bij ons logeerde, kreeg hij geen bier. Ik had geen zin in ellende. En als hij geen drank of drugs gebruikt, is hij een 'keilief menneke'. Dat weet ik gewoon."

Ze kijkt vooruit. Op de foto wil zij niet, laat haar maar onherkenbaar. Ze ziet wel hoe het leven verder loopt en of ze haar stiefzoon, dan als vrij man, nog eens tegenkomt op straat.

"De urn van mijn vriend gaat één keer open. Als mijn stiefzoon wil, krijgt hij een deel van de as, evenals zijn broer en zus. Als hij erom vraagt, krijgt hij het."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden