Review

'Hij had je ook kunnen vermoorden'

'Jij bent het ergste kutwijf dat ik dit ooit heb aangedaan', zegt haar verkrachter. Vervolgens maakt hij haar kapot. Hij scheurt haar kleren kapot, slaat haar tot ze bloedt, doorboort haar maagdenvlies, trekt haar haren uit haar hoofd, verwoest haar vertrouwen. Hij doodt haar niet, maar wat een gewelddaad is deze verkrachting.

De eerste pagina's van 'Geluksvogel' komen als een mokerslag. Zoals bij een gruwelijke film krijg je als lezer soms de neiging om snel je hoofd af te wenden. Ze spaart de lezer niet, Alice Sebold. Waarom zou ze ook? Het overkwam haar allemaal zelf en ze heeft het op papier geknald. Keihard en gedetailleerd.

In haar eerste jaar op de universiteit wordt de Amerikaanse Alice, achttien jaar oud, verkracht. 'Geluksvogel' is haar verslag. Van de daad zelf; van de reacties van de omgeving; van de moeizame rechtsgang die uiteindelijk in een forse veroordeling eindigt van de dader, de bruut die ook de lezer is gaan haten. Het boek is, anders dan Sebolds latere debuutroman 'De wijde hemel', volledig op feiten gebaseerd. De cynische titel is ontleend aan de woorden van een politieman. Ze was volgens hem een 'geluksvogel' omdat ze het had overleefd.

Na de verkrachting, schrijft Sebold, zijn er opeens twee werelden: een veilige en een onveilige. Daartussen probeert ze te balanceren, moeizaam verder te leven. De omgeving reageert klassiek: onhandig, ongemakkelijk. Er komt bezoek als Alice bij haar ouders thuis probeert te herstellen. ,,'Ik ben verkracht', zei ik. Er viel een stilte in de kamer, mijn moeder voelde zich plotseling onbehaaglijk. Ik voelde dat het uitspreken ervan vrijwel gelijkstond aan een daad van vandalisme.'' Het is nota bene haar vader die zich schuldig maakt aan het pijnlijke blaming the victim, als hij haar kritisch ondervraagt en suggereert dat ze, jawel, 'erom heeft gevraagd'. Minder bekend maar ook afstotelijk is de drang tot knowing the victim - een slachtoffer kennen van zo'n gruwelijk misdrijf is heel interessant, blijken veel plotselinge 'vrienden' te vinden.

Alice Sebold had, in elk geval in dit boek, één verhaal te vertellen. Dat verhaal is gruwelijk en ijzersterk. Het sleept je mee, het vertelt als het ware zichzelf, wat natuurlijk een verdienste is van de schrijfster. Maar als het is verteld, dan lijkt het gedaan met haar talent en zeggingskracht. Dan komt er een vreemd, hybride slot van enkele tientallen pagina's waarin het vervolg van haar leven wordt afgeraffeld. Waarin ze opeens aan de drugs raakt, allerlei foute vriendjes krijgt, in therapie gaat - allerlei ook niet echt lichte kost, maar boeiend en meeslepend is het niet meer. Ze had simpelweg eerder moeten stoppen met schrijven. Mogelijk was ons dan ook die kitscherige en kromme slotzin bespaard gebleven: ,,(Maar) ik ben nu verder in de tijd en ik leef in een wereld waarin die twee werkelijkheden naast elkaar bestaan, en waarin ik zowel de hel als hoop in de palm van mijn handen houd.'' Jammer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden