'Hij bracht ons in hogere sferen'

INTERVIEW | Franse biografie ontleedt 'genie en despoot' Johan Cruijff

De sportjournalist Chérif Ghemmour schreef een biografie over Johan Cruijff, de eerste in het Frans. Ghemmour is een groot bewonderaar van de Hollandse meester, maar een hagiografie is zijn 'Johan Cruyff, génie pop et despote' niet geworden.

Van Cruijff hoorde Chérif Ghemmour (52) voor het eerst in 1969. Hij was zes jaar en Ajax moest op tweehonderd meter van zijn huis in de Parijse voorstad Colombes tegen Benfica spelen.

"Die wedstrijd moest beslissen wie naar de halve finale van de Europa Cup I ging, want in Amsterdam was het 3-1 voor Benfica en in Lissabon 3-1 voor Ajax geworden. Ik stond bij ons voor de deur met mijn broertje en zusje en zag opeens een zee van mensen op ons af komen. 'Oajax!, oajax!', riepen ze, ze droegen rood-witte sjaals en bliezen op rood-witte toeters. Het was één groot feest: ze stopten ons snoep en geld toe. In 1973, het jaar dat Ajax zijn derde Europa Cup won, ging ikzelf voetballen en Cruijff was mijn favoriet, ik vereerde hem. Origineel was dat natuurlijk niet: iedereen was gek van Cruijff, iedereen wilde een Ajax-shirt met nummer 14. En toen kwam het WK in Duitsland, zíjn toernooi... Hij bracht ons in hogere sferen."

Afgelopen zomer ontmoette u hem voor het eerst voor een interview. Hoe was dat?

"Hij was in uitstekende vorm, het was op een open dag van de Cruyff Foundation. Ik heb hem urenlang in de bloedhitte in de weer gezien, met kinderen zien spelen, hij was onvermoeibaar. Het interview deed ik met een Spaanse collega - zelf spreek ik geen Spaans - en ik heb goed op zijn lichaamstaal kunnen letten. Je voelt bij hem de intelligentie, de vitaliteit: Cruijff praat met zijn ogen, handen, hij zou met vijf mensen tegelijk een gesprek kunnen voeren. Het nieuws over zijn ziekte heeft mij hard geraakt." Vorige maand werd bekend dat Cruijff longkanker heeft.

Cruijff wordt altijd in één adem genoemd met grootheden als Di Stefano, Pelé, Maradona en Messi. Wat maakt hem uniek?

"Hij was ook een van de grootste trainers, dat kunnen de anderen in dit rijtje niet zeggen. Daarbij is Cruijff de enige voetballegende die de sport een doctrine heeft gegeven. Guardiola, die met Barcelona twee keer de Champions League won met verbluffend spel, is de spirituele zoon van Cruijff.

"Toen Barça in mei 2011 op Wembley de Champions League won en niets heel liet van Manchester United, zoomde de camera in op Cruijff. Hij zat daar met Danny op de eretribune soeverein zwijgend te kijken naar de ultieme triomf van zijn eigen ideeën. De triomf van voetbal gebaseerd op balbezit, techniek en intelligentie."

Uw boek heeft ook oog voor zijn minder aangename trekken. Wie niet voor Cruijff is, is tegen Cruijff, blijkt ook nu weer uit zijn bemoeienis met Ajax.

"Cruijff is meer iemand om te bewonderen dan om van te houden. Zoals meer genieën heeft Cruijff een duistere kant, hij is ook een manipulator, hij is egocentrisch, rancuneus, soms meedogenloos. Maar ik geloof niet dat de crisis bij Ajax de schuld is van Cruijff. Het gaat hem om het redden van de jeugdopleiding, heel belangrijk.

"Sinds het begin van zijn fluwelen revolutie die in werkelijkheid een bloedbad was, werd Ajax vier keer kampioen, nog nooit vertoond. Het grote probleem van Ajax is niet Cruijff maar het Bosman-arrest, de eredivisie is het grootste slachtoffer van die rampzalige ommekeer, alles wat talent heeft is zo vertrokken. Als Ajax nu nog zou kunnen spelen met Vertonghen, Alderweireld, Blind, Anita en Van der Wiel, zou de kwartfinale van de Champions League heus bereikt worden."

Waar staat u in de eeuwige vete tussen Cruijff en Van Gaal?

"Dat is een heel interessant conflict, tussen twee roofdieren zoals we dat in Frankrijk noemen: het zijn twee dominante mannetjes die elkaar het licht in de ogen niet gunnen. Van Gaal legt meer de nadruk op het systeem, Cruijff op het individu. Maar uiteindelijk propageren ze hetzelfde soort voetbal.

"Vergelijk de botsing van deze grote voetbalgeesten eens met het niveau in Frankrijk. Wij hebben coaches die zweren bij fysiek sterke spelers, een goede verdediging en vooral weinig risico. In de eredivisie zie je ondanks alles meer aantrekkelijk voetbal dan in Frankrijk."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden