Hiërarchie maakt de Fransen ongelukkig

Leven als God in Frankrijk? De werkelijkheid is anders, volgens Gaël Brulé die vandaag promoveert aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam op een internationaal vergelijkende studie naar geluk.

Het valt al decennia op: als het gaat om welbevinden scoort Frankrijk onveranderd laag. Gaël Brulé (32), die milieutechniek studeerde in Frankrijk, Nederland en Zweden, is al een tijd gefascineerd door de Gallische depressie. Hij wilde weten of het echt zo is dat Fransen zich ongelukkiger voelen dan anderen. Zijn antwoord, na een analyse van een grote hoeveelheid opinieonderzoek, luidt: ja.

Wat is het probleem van Frankrijk?

"De lage score van Fransen is niet te verklaren uit objectieve omstandigheden, zoals materiële welvaart. Fransen geven aan dat ze zich ongelukkiger voelen dan burgers uit andere rijke landen. Dat komt denk ik door een gebrek aan vrijheid op het werk, op school en thuis, Fransen ervaren hun samenleving vaker dan anderen als sterk hiërarchisch. In het onderwijs is sprake van eenrichtingsverkeer en op de werkvloer is de machtsafstand groter dan elders. De homo hierarchicus is minder gelukkig dan de homo aequalis en de eerste is nog steeds in de meerderheid."

U zegt dat Fransen relatief laag scoren op psychologische vrijheid. Wat is dat precies?

"Daarmee bedoel ik zelfvertrouwen en de mate waarin je het idee hebt dat je controle hebt over je eigen lot. In Scandinavische landen lijkt het onderwijs, dat je hier participatief kunt noemen, sterk samen te hangen met het gemiddelde geluk van volwassenen. Het bevordert zelfvertrouwen en bereidt volwassen beter voor op het maken van keuzes. Ik zeg volwassenen, want Deense of Zweedse scholieren zijn helemaal niet per se gelukkiger, maar kennelijk heeft het type onderwijs gevolgen op langere termijn. Ik wil ook niet zeggen dat in Denemarken, dat te boek staat als wereldkampioen geluk, niet wordt geklaagd over een gebrek aan vrijheid. Maar het gebeurt beduidend minder vaak."

Wat heeft Frankrijk tot een autoritaire samenleving gemaakt? Heeft het iets te maken met de erfenis van Lodewijk de Veertiende of Napoleon?

"We moeten verder teruggaan. Deze figuren kregen de ruimte omdat er een voedingsbodem was waarop ze konden gedijen. Landen met een maritiem-commerciële traditie zoals Nederland zijn van nature minder hiërarchisch. Frankrijk past in een breder Zuid-Europees patroon. Frankrijk ligt tussen Noord en Zuid, maar de manier waarop mensen met elkaar omgaan, is duidelijk Zuid-Europees. En die top-downcultuur lijkt de grootste sta-in-de-weg voor geluk."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden