Hiërarchie belemmert meedoen

Stel de burger centraal bij werken met behoud van uitkering, stelt Mark Franken zeer terecht (Opinie, 5 augustus). Stel de patiënt in de gezondheidszorg centraal en de leerling in het onderwijs, kunnen we daaraan toevoegen. Maar zoals Franken al terecht opmerkt: de praktijk is anders. De besluitvorming staat veel te ver van de praktijk, waardoor er op basis van theoretische modellen besloten wordt óver in plaats van mét betrokkenen. De gevonden oplossing blijkt dan vaak niet de oplossing waar betrokkenen bij gebaat zijn. Het beleid is te veel gericht op een te beheersen uitvoering en te weinig op een samenlevingsvisie.

De tragiek van het hiërarchische model is vervolgens dat de signalen over de praktijk maar mondjesmaat teruggekoppeld worden, vaak met het risico om als klokkenluider te worden aangemerkt. Bestuurders zullen zich (begrijpelijk) graag willen indekken voor ongewenste (bij)effecten van hun besluitvorming.

Waarom was de inkomensafhankelijke zorgpremie zo snel van tafel en lijkt er geen volksvertegenwoordiger op te staan die zich ook zo hard maakt voor de beschreven misstanden bij bijstands'gerechtigden'? Welke belangen houden dit mechanisme in stand?

Thomas Piketty beschreef de groeiende kloof tussen rijk en arm, maar loopt die ontwikkeling niet parallel aan de invloed op de besluitvorming? Ons huidige eendimensionale topdown-besluitvormingsmodel is niet meer van deze tijd. Het is strijdig met ons streven naar democratie en gelijkwaardigheid.

Ik deel de zorg van Franken volledig dat burgers die geen invloed kunnen uitoefenen op hun vernederende en uitzichtloze situatie, zich makkelijk kunnen afkeren van de samenleving. Participeren begint juist bij verantwoordelijkheid (kunnen) nemen, omdat je invloed op de besluitvorming hebt. Bestuurders moeten leren om te faciliteren in plaats van kansarmen regels voor te schrijven die juist participatie frustreren. Maar om dat te leren, moeten we een leercirkel aanvaarden op basis van gelijkwaardigheid. Dan pas ontstaat participatie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden