Hier zijn je papieren, verder zoek je het maar uit

italië Minstens | 10.000 vluchtelingen wonen in krotten en kraakpanden. Zonder uitkering of begeleiding.

Aan de muren hangen goedkope posters met portretten van Jezus en Maria. Zemicheal Teklhimanot, de politieke vluchteling uit Eritrea voor wie dit kraakpand thuis is, zit moedeloos op zijn bed. "Ik geloof in God", zegt hij in steenkolen-Italiaans. "Maar God moet me nu echt een keer gaan helpen."

Want Zemicheal is dertig en gefrustreerd. Na zijn reis door de woestijn en over zee is hij in Rome gestrand, in een voormalig kantoorpand waar zo'n achthonderd Eritreeërs wonen. Zemicheal, die in 2013 politiek asiel in Italië kreeg, woont al drie jaar in deze kale kamer. De tweedehands klerenkast is een cadeau van een Italiaan uit de buurt. Het bed, het tafeltje en de bank heeft de Eritreeër bij het vuil gevonden. In zijn kamer is geen stromend water en geen verwarming. De toilet en douche op de donkere gang deelt de vluchteling met tien lotgenoten. "Ik heb gelukkig een dak boven mijn hoofd. Maar voor de rest ben ik alleen maar bezig te bedenken hoe ik aan eten kom in plaats van hard te werken, een vrouw te vinden, een leven op te bouwen."

In Italië wonen minstens tienduizend politieke vluchtelingen in kraakpanden en krottenwijken, weten ze bij hulporganisatie Artsen zonder Grenzen. En dat worden er alleen maar meer zolang de smokkelboten blijven komen. Het gaat vooral om single mannen van in de dertig, van wie bijna de helft uit Eritrea komt en die meestal geen werk hebben. "In dat Romeinse kraakpand zijn de omstandigheden nog redelijk", zegt Giuseppe De Mola van AzG. "In een kraakpand in Bari is niet eens water en elektriciteit. En in een kraakpand in Padua, waar zeventig vluchtelingen wonen, is maar één douche, buiten."

Politieke vluchtelingen als Zemicheal Teklhimanot worden in dit EU-land aan hun lot overgelaten. De Italiaanse autoriteiten halen alles uit de kast om migranten tijdens hun levensgevaarlijke boottocht richting Europa te redden, en brengen ze vervolgens netjes onder in asielzoekerscentra, waar degenen die daar recht op hebben na een klein jaar politiek asiel krijgen. Maar daarna moeten vluchtelingen de azc's verlaten en staan ze op straat. Er is geen enkele ondersteuning richting integratie.

Zemicheal vertelt: "Ik zat negen maanden in een asielzoekerscentrum op Sicilië. Toen ik mijn papieren kreeg, brachten ze me naar het station in Catania en zwaaiden: Ciao! Ik vond het doodeng. Waar moest ik slapen, wat moest ik eten? Ik sprak geen woord Italiaans." Met hulp van landgenoten bereikte hij Rome. Eerst sliep hij op straat en at in gaarkeukens, daarna kwam hij in dit kraakpand terecht. Af en toe maakt hij tegen betaling een restaurant schoon en koopt dan zelf eten. Wanneer zijn geld op is, gaat hij weer naar de gaarkeuken.

Recht op een tijdelijke uitkering hebben vluchtelingen hier maar heel zelden - daarin verschillen ze niet van hun nieuwe landgenoten. In Italië is de familie het sociale vangnet, en familie hebben inwoners als Zemicheal hier niet.

Giuseppe De Mola van Artsen zonder Grenzen vermoedt dat het wel eens uitgekiend beleid kan zijn dat er geen financiële en praktische ondersteuning voor politieke vluchtelingen is: hoe slechter zij het hier hebben, hoe groter de kans dat ze illegaal uitwijken naar andere EU-landen.

Zemicheal heeft inderdaad geprobeerd om zich in Noorwegen te vestigen, maar werd teruggestuurd. Simon Rezene (32), een Eritreeër die ook al drie jaar in dit kraakpand woont, is gedwongen teruggekeerd uit Engeland. Beide mannen balen. Simon: "In Noord-Europa krijg je tenminste wel hulp bij het vinden van werk, taallessen, scholing en huisvesting." Teruggaan naar hun dictatoriale vaderland is geen optie. De twee zitten hier vast. Zemicheal: "Maar in Italië besta ik eigenlijk niet. Ik ben een verloren man."

In het kort

Na een jaar moeten vluchtelingen in Italië het asielzoekers-centrum verlaten

Tienduizend vluchtelingen wonen in kraakpanden en krotten

Ze hebben geen recht op een uitkering en krijgen geen hulp bij het integreren

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden