Hier of elders: veel wisselingen in de opvoedomgeving zijn schadelijk

interview | Is opvang in eigen land voor een kind altijd beter, omdat het dan geen cultuurschok krijgt?

In de adoptiepraktijk van Anneke Vinke komen wel mensen die zeggen: "Ik was liever opgegroeid in het land waar ik vandaan kom." Maar de psychologe spreekt ook genoeg geadopteerden die zeggen: "Ik zie er wel uit als een Colombiaan, maar ik ben zo Nederlands als ik weet ik niet wat. Ik had niet anders gewild."

Vinke is bestuursvoorzitter van het Kenniscentrum voor adoptie en pleegzorg (Adoc) aan de Universiteit Leiden. Volgens haar is het voor adoptiekinderen, die meestal gekleurd zijn, vaak ingewikkeld dat ze niet op hun omgeving lijken. "In een gemiddeld dorp in Nederland is iedereen wit. Adoptiekinderen hebben een andere kleur, en zijn dus altijd anders. Het ene kind kan daar goed mee omgaan, het andere minder."

Maar is het dan altijd beter dat een kind in eigen land wordt opgevangen? Vinke noemt dat een 'duivels dilemma'. Want natuurlijk wil een kind op zijn ouders lijken, redeneert ze, en dat is moeilijk als het qua kleur al verschilt. "Een geadopteerd kind heeft altijd extra taken, en een daarvan is dat het los van de 'eigen cultuur' toch een eigen identiteit moet vinden."

Aan de andere kant is elke breuk in het leven van een kind schadelijk, ziet Vinke. En als het thuisland het kind telkens van de ene naar de plek overhevelt, is het in een stabiel adoptiegezin in het buitenland beter af. "Want als één ding uit onderzoek blijkt, is het dat veel wisselingen in opvoedomgeving schadelijk zijn. Adoptie voorkomt dat, en is in die zin kinderbescherming."

Opmerkelijk genoeg is er niet veel onderzoek gedaan naar de vraag of kinderen vanwege minder cultuurschokken beter af zijn in hun eigen land, zegt Vinke. Dit wordt wel vaak gebruikt als argument voor het afschaffen van adoptie.

Britse wetenschappers onderzochten wel of het beter is voor een kind om in een adoptiegezin met dezelfde etnische achtergrond op te groeien, vertelt Gera ter Meulen, coördinator van het Adoc. "Het bleek voor het welbevinden van het kind niet zozeer van belang of een gezin dezelfde etniciteit had, maar of het zich 'etnisch gevoelig' opstelde. Als er maar genoeg aandacht werd besteed aan de cultuur van het thuisland van het kind."

Uit onderzoek bij adoptiekinderen in Nederland en Zweden blijkt dat binnenlands geadopteerden het maatschappelijk gezien niet automatisch beter doen dan buitenlands geadopteerden. "Kinderen die direct in een goed opvangsysteem terecht zijn gekomen zijn sowieso moeilijk vergelijkbaar met kinderen die uit een derdewereldland komen, en misschien wel zijn verwaarloosd, of veel kindertehuizen hebben gezien", zegt Ter Meulen.

Wat vinden geadopteerden in Nederland zelf? Zij zijn tevredener over hun welbevinden dan de rest van hun landgenoten, ontdekte Ter Meulen. Zij raadpleegde 1200 geadopteerde volwassenen en vroeg hun wat zij voor hun identiteit het belangrijkst vinden: karakter, kleur, het Nederlanderschap, of etniciteit? Tot haar verbazing staan etniciteit en kleur bij geadopteerden helemaal achteraan. Karakter staat bovenaan. Je identiteit is dus minder afhankelijk van je culturele achtergrond dan je zou denken. Ter Meulen: "Cultuur is iets wat in jezelf zit."

undefined

'Te veel Kinderen leven zonder ouders'

Nederlandse adoptiebemiddelaars wilden nog niet reageren op het rapport over adoptie. Zij hebben meer tijd nodig. De organisaties wijzen er wel op dat er nog steeds veel kinderen opgroeien zonder ouders: "Volgens het Verdrag van de Rechten van het Kind en het Haags Adoptieverdrag is het een fundamenteel recht van kinderen om de kans te krijgen op te groeien in een gezin waarmee het kind een permanente juridische band heeft. Nederland is partij in deze verdragen." Ook stellen ze dat het aantal ouders dat openstaat voor adoptie steeds verder afneemt, terwijl het aantal kinderen dat moet opgroeien in gezinsvervangende situaties alleen maar toeneemt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden