Heumensoord was niet goed voor mens én voor natuur

sloop noodopvang Beheerder Natuurmonumenten hoopt dat de natuur kans krijgt te herstellen op de plek waar tien maanden lang kamp Heumensoord stond.

Een elektricien zet zijn schroevendraaier in de voet van een lantarenpaal, waaruit een dikke rode kabel slingert. Werklui wrikken kunststof zijpanelen los van stalen balken en breken de houten vloeren van de drie paviljoens open. Vrachtwagens en vorkheftrucks rijden over de tijdelijke ringweg om sanitairunits af te voeren. Zodra het terrein leeg is zal een bulldozer ook het asfalt wegbreken.

Van kamp Heumensoord mag in september niets meer resteren dan een modderige, kale vlakte in het bos. Bijna een jaar na de opbouw van de grootste noodopvang voor vluchtelingen in Nederland, krijgt de natuur er de kans te herstellen.

Heide en gras groeide hier voorheen, met her en der wat lage struiken waarin vogels, kleine zoogdieren en reptielen zich konden verschuilen. "We hopen dat de diverse soorten de komende jaren terugkeren", zegt Marlous van 't Pad Bosch van Natuurmonumenten.

Het 600 hectare grote natuurgebied is ongeschikt voor noodopvang, concludeerde waterbedrijf Vitens vorige week. Vitens heeft 38 waterwinputten in Heumensoord, die 120.000 gezinnen voorzien van drinkwater. Tussen september en december vorig jaar zijn er 47 kleine milieu-incidenten geweest, staat in het jaarverslag over 2015. Die zijn allemaal opgelost en de waterkwaliteit is niet in gevaar geweest, maar het maakt volgens Vitens wel duidelijk hoe kwetsbaar het gebied is.

Aggregaten

"Het gaat om druppels diesel", legt Everdien Gunsing van de provincie Gelderland uit. Gelekt uit aggregaten om de tenten te verwarmen en te verlichten. "Die druppels zijn meteen opgeruimd, er is absoluut geen blijvende schade", zegt Gunsing.

De provincie zag met de gemeente Heumen, waarin het bosgebied ligt, toe op naleving van de afspraken, die het Centraal orgaan opvang asielzoekers (Coa) maakte met Heumen en grote buur Nijmegen. De twee gemeenten stemden in met noodopvang, die vorig jaar nodig was om de aanzwellende stroom vluchtelingen onderdak te verlenen. Heumensoord was twee keer eerder noodopvang geweest en is jaarlijks bivakplaats voor een paar duizend militaire deelnemers aan de Vierdaagse van Nijmegen.

"We werden geconfronteerd met een groot maatschappelijk probleem", zegt Van 't Pad Bosch. "Ook wij moesten ons steentje bijdragen. Als het nodig is moet alles wijken." Natuurmonumenten wist dat de noodopvang wezenlijk zou verschillen van het militaire kamp bij de Vierdaagse. "Drieduizend mensen hebben er nu bijna een jaar gewoond. Dan heb je infrastructuur nodig: wegen, riolering, elektra. Maar alles wordt eruit gehaald, we krijgen het gebied in originele staat terug."

Ook het Coa beroept zich op gemaakte afspraken. "De locatie is in nauw overleg met Vitens en de natuurorganisaties zeer zorgvuldig ingericht", meldt een woordvoerster. "Het Coa heeft veel geïnvesteerd en extra maatregelen genomen om verontreinigingen van de bodem te voorkomen en eventueel te herstellen."

Inhumaan

Het Coa wil niet zeggen of Heumensoord bij nader inzien wel zo geschikt was. In februari noemden de Nationale Ombudsman en het College voor de rechten van de Mens de noodopvang inhumaan. De tijdelijke bewoners hadden geen privacy, voelden zich onveilig en hadden last van onzekerheid, verveling en lawaai.

Inmiddels is de instroom van vluchtelingen flink lager en bouwt het Coa het aantal noodlocaties snel af. Wel houdt het rekening met een buffer, waarbij de kwaliteit van de opvang hoger is dan in kamp Heumensoord, aldus de woordvoerster.

Eerder noodopvang

Heumensoord deed in 1990 en 1998 al dienst als noodopvang, in beide gevallen om vluchtelingen uit voormalig Joegoslavië op te vangen. Die verbleven er van juli tot september in groepen van een paar honderd mensen. Op verzoek van het Coa gingen Nijmegen en Heumen vorig jaar september akkoord met een opvang voor 3000 asielzoekers, die ook de winter zou doorstaan. De laatste vluchtelingen verlieten Heumensoord eind april. Begin juni sliepen er 2700 deelnemers aan de Special Olympics en in de derde week van juli verbleven er 6000 militairen die de Vierdaagse liepen. Dat gebeurt al sinds 1962.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden