Het zwartepieten is begonnen

ROTTERDAM - Het beeldinstituut Las Palmas is ten onder gegaan aan geruzie over machtsposities en 'hokjesdenken'. Daar zijn alle partijen die betrokken waren bij de oprichting van dit centrum voor beeldcultuur en mediatechnologie, het over eens. Maar als gevraagd wordt naar de schuldigen, stuiven ze als kippen uit elkaar en ontstaat een hels gekakel, waarbij iedereen de ander de zwarte piet probeert toe te schuiven.

Henny de Lange

,,Het is een vreselijk kippenhok'', erkent Flip Bool, directeur van het Nederlands Foto Archief (NFA). ,,Laten we alsjeblieft het hoofd koel proberen te houden en eerst maar eens de scherven gaan opruimen.'' Waar bij de meeste betrokkenen de emoties nog overheersen, klinkt directeur Alex Adriaansens van V2, instituut voor nieuwe media, als enige redelijk onaangedaan. En dat terwijl hij door de andere partijen toch als de hoofdschuldige wordt gezien van het debacle. ,,Ach, als een ambitieus project mislukt waarbij veel geld omgaat, moet er nu eenmaal een zwart schaap zijn. Maar aan ons heeft het niet gelegen. Wij zijn geconfronteerd met een plotselinge koerswijziging, waarmee we maar hadden in te stemmen.''

De Rotterdamse cultuurwethouder Kombrink is in de ogen van V2 degene die de zaak op scherp heeft gezet, door in een laat stadium met een nieuw organisatievoorstel te komen. Adriaansens: ,,Het was slikken of stikken, het was ja of nee, maar op die basis wilden wij niet verder.'' Kombrink en ook voorzitter W.Dik van het bestuur van Las Palmas vinden daarentegen dat V2 het plan heeft 'opgeblazen' door terug te komen op eerder gemaakte afspraken en het voortdurend uitstellen van beslissingen. Ze worden daarin gesteund door Flip Bool van het NFA en Ruud Visschedijk van het Nederlands Foto Instituut (NFI). Vooral Bool laat zich hard uit over de opstelling van V2.

Afgelopen voorjaar lag er een akkoord over de organisatie van het beeldinstituut, vertelt Bool. ,,Daarin was sprake van een gekantelde matrixorganisatie. Dat komt erop neer dat er één directeur is met daaronder drie curatoren voor de disciplines die in het instiuut zouden komen, te weten fotografie, film en nieuwe media. Ook V2 heeft daar haar handtekening onder gezet. Een paar weken later kreeg men daar kennelijk spijt van en Kombrink heeft toen Bert van Meggelen (intendant van Rotterdam Culturele Hoofdstad, red.) gevraagd een compromis te verzinnen.'' Dat hield in dat Alex Adriaansens van V2 directeur 'arts, research en development' zou worden, ofwel artistiek directeur.

Voor het Nederlands Foto Archief was dat onaanvaardbaar. Bool: ,,V2 kreeg ineens een directiepost toegeschoven, wat bij ons bestuur de vraag deed rijzen of we onze kerntaken wel zouden kunnen continueren in het nieuwe instituut.'' Eind augustus trok het NFA zich terug uit het Las Palmas-project, zonder daar enige ruchtbaarheid aan te geven. Bool: ,,Dat hebben we met opzet stilgehouden, omdat we Las Palmas niet wilden opblazen. Maar ik zag het toen al somber in.''

Het NFI eiste na het vertrek van het NFA ook een directiepost op, hoewel directeur Ruud Visschedijk dat wat wil nuanceren. ,,Een directiestoel was geen harde eis van mij, maar door het afhaken van het NFA hadden we wel behoefte aan een evenwichtiger verdeling van de diverse disciplines binnen de organisatie.'' Dat resulteerde in een alles-of-niets-voorstel van wethouder Kombrink. Annet Lekkerkerker, nu zakelijk leider van Zuidelijk Toneel Hollandia zou aan het hoofd van de organisatie komen te staan, gesecondeerd door twee directeuren, Alex Adriaansens van V2 en Ruud Visschedijk van het NFI. De laatste kon daar 'uiteraard' mee leven, maar voor Adriaansens was het moeten delen van de macht een brug te ver. Afgelopen vrijdag liet hij weten nader overleg te willen. Maar voor Kombrink en Dik was het 'einde verhaal'.

Alleen Bool durfde gisteren duidelijk te benoemen wat anderen alleen tussen de regels door lieten doorschemeren. ,,V2 wilde de baas spelen binnen Las Palmas. Natuurlijk zijn de nieuwe media ongelooflijk belangrijk en zijn ze beeldbepalend voor het nieuwe instituut. Maar je mag de andere disciplines niet wegvagen. Ik vind dat Adriaansens zijn hand heeft overspeeld.''

V2 kwam gisteren met een wollige verklaring, waarin met geen woord wordt gerept over het terugkomen door V2 op eerder gemaakte afspraken. Directeur Adriaansens blijft erbij dat Kombrink de zaak nodeloos op scherp heeft gezet. ,,Personeelsbezetting en organisatiestructuur werden als belangrijker gezien dan het inhoudelijke concept.''

Het ligt voor de hand dat V2 de zwarte piet krijgt toegeschoven, maar het is niet terecht, vindt Adriaansens. ,,Achteraf gezien is het eigenlijk al misgegaan toen het Filmmuseum in januari 2000 afhaakte. Dat was een enorme verzwakking van het aanvankelijke concept dat bijgesteld moest worden.'' Toch wil Adriaansens nog niet alle hoop opgeven. ,,Als de stofwolken zijn opgetrokken en iedereen zijn wonden heeft gelikt, moeten we alles maar eens grondig analyseren. Voor mij is het concept in ieder geval nog niet helemaal verloren. Las Palmas is niet helemaal dood.''

Ook voor Visschedijk is het beeldinstituut nog geen 'einde verhaal'. ,,Misschien moeten we gaan praten over lossere samenwerkingsvormen, als we allemaal van de schrik zijn bekomen.''

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden