Het Zuidelijk Toneel

THEATER

Julius Caesar **

Afgaande op de promotiefoto van de 'Julius Caesar' door Het Zuidelijk Toneel ligt de focus op de moordenaar van de titelfiguur. Op de integere Brutus (Han Kerckhoffs), die meegaat in een samenzwering en ook zelf een dodelijke steek toebrengt. Om het risico van een alleenheerschappij door de te populair geworden Caesar af te wenden.

Het is een interessant dilemma. Pleeg je verraad aan een vriendschap om je land, de gedachte van de republiek te redden? In Shakespeare's handen wordt dat doorgetrokken tot een thema, dat aan actualiteit allesbehalve heeft ingeboet.

'Julius Caesar' stelt de macht van het woord en de macht van het wapen aan de orde. Niet als of-of, maar als escalerende beweging. Leidt eerst de overtuigingskracht van senator Cassius tot een politieke moord, later lokt Marcus Antonius' beroemde lijkrede tot het Romeinse volk een onherroepelijke burgeroorlog uit. Om zulke mechanismen bloot te leggen, is razend moeilijk.

In de enscenering, die Mirjam Koen van Matthijs Rümke overnam, wordt de spanning van dreigend geweld opgeroepen met live tromgeroffel van slagwerkers en ter plekke ingehuurde drumbands. Dat zorgt voor een licht opwindende sfeer, zeker omdat Koen die optredens heel strak en ingetogen houdt, maar het ware effect moet toch van de taal komen. Dat lukt niet echt. Vreemd genoeg hoor je dat de acteurs heel goed weten wat ze zeggen, maar het komt niet aan.

Het is of een hang naar naturel spel, wellicht om het dichtbij het nu en ons te krijgen, de betekenis in de weg zit. Stilering zou de formuleringen meer impact hebben kunnen geven. De huivering die Antonius' rede me over de rug joeg, zoals Tom Jansen die ooit sprak in een opvoering door de Needcompany, heugt mij nog. En dat is al vijfentwintig jaar geleden.

Deze Antonius mag dan op een soort catwalk het publiek in lopen, maar zijn tekst blijft wat boven onze hoofden fladderen. Het zijn aardige, maar geen doeltreffende vormgrapjes. Net zoals die van de door het toneelbeeld dolende dode Caesar. Wat Cas Enklaar overigens mooi mysterieus én superieur glimlachend doet.

Intussen lijkt dat toneelbeeld (Marc Warning) het dichtst de kern van het stuk te raken. Een in elkaar gevlochten geraamte dat eerst als kroon in de lucht hangt met het portret van Caesar erin geschoven, later als paleis naar beneden daalt en tenslotte in elkaar zakt als een verloren ideaal. Fraaie metafoor in een verder wat saai geheel.

Tournee t/m 30-4, www.hzt.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden