'Het zijn rare beesten, die vissen'

Het hele jaar door zijn er kampen en excursies in de natuur voor jongeren. Ook al wordt het kouder en natter, ze gaan gewoon kamperen en het water in.

Jongerenorganisaties voor natuurbeleving hebben geen duizenden leden meer, zoals in de vorige eeuw. Toch zijn de kampen en excursies nog steeds populair.

Neem bijvoorbeeld het vissenkamp van de Jeugdbond voor Natuur- en Milieustudie (JNM). In een beek vlak buiten Winterswijk staat een flink aantal jongeren in waadpakken in het water, dat ongeveer tot de knie komt. Ze hebben netten in hun handen en proberen daarmee visjes te vangen. Naast heel veel bladeren vangen ze al vrij snel het eerste visje. Een driedoornige stekelbaars. De vissenkenners onder de kampeerders wijzen op de drie stekels op zijn rug. Vlak daarna wordt een baars met nog veel meer stekels gevonden: de tiendoornige stekelbaars.

De 20-jarige Anne Krediet heeft het kamp georganiseerd voor de JNM. "We zijn te anarchistisch om echt leiders te hebben. Over het algemeen kom je zelf met een idee voor een excursie. Op vergaderingen geef je dat aan en dan kun je het ook zelf gaan uitvoeren." Vaak speurt een groep specifiek naar een soort, van slakken tot muizen. Andere kampen richten zich op de hertenbronst of op paddenstoelen.

Het vissenkamp is vooral bedoeld om kennis over te dragen, vertelt Krediet. Hij studeert bos- en natuurbeheer in Wageningen en is specialist in insecten, maar eigenlijk heeft hij van heel veel soorten een uitgebreide kennis. "Zelf vind ik het altijd fijn om over de natuur te leren. Maar dat geldt niet voor iedereen. Sommigen vinden het gewoon fijn om in de natuur te zijn."

De vissen die worden gevangen worden gefotografeerd en nauwkeurig bijgehouden en omschreven. De bevindingen gaan naar Ravon, een stichting die onderzoek doet naar amfibieën, reptielen en vissen. Op deze manier leveren de kampen soms nog natuurnieuws op ook. Zo zijn begin september tijdens een snorkelkamp van de JNM op Texel twee nieuwe soorten zeenaaktslakken ontdekt.

De groep jongeren op het vissenkamp varieert in leeftijd van 14 tot 24 jaar. Ouder kan niet, dan mag je geen lid meer zijn. Frederique Polman is met haar 14 jaar de jongste. Dit is haar tweede kamp. Ze is mee omdat ze de natuur leuk en interessant vindt: "Het is mooi hoe de natuur zich zo goed kan ontwikkelen."

Een andere jongerenvereniging is de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie (NJN). Daarmee concurreert de JNM op vriendschappelijke wijze, zo blijkt wel uit het vissenkamp. De twee verenigingen delen een scoutinggebouw, omdat de NJN-jongeren in de omgeving naar wezels zoeken. Omdat ze nog geen wezels hebben gevonden, en die uiteindelijk het hele weekend niet zullen vinden, doen ze ook mee met het vissen.

Ondertussen wordt in de beek een nieuwe techniek uitgeprobeerd. Drie netten worden neergezet en twee jongeren proberen vissen naar die netten toe te drijven met hun eigen netten. Het resultaat: niks. Als een van de jongens vervolgens in het water schept vangt hij prompt een vis van 25 centimeter.

Steven van Leeuwen, 24 jaar, blijkt een van de viskenners te zijn. Met een boekje bij de hand vertelt hij de rest van de groep dat het waarschijnlijk een giebel is, de oorspronkelijke goudvis. Het beest past amper in de plastic bak, die gevuld is met water. De jongeren zijn duidelijk niet alleen voor de gezelligheid mee. Ze willen uitleg over de vis. Waaraan Van Leeuwen precies kan zien dat het een giebel is ("omdat de vis een holle rugvin heeft") en of de vis soms bloed aan zijn ondervinnen heeft ("veel vissen hebben rode vinnen"). Van Leeuwen: "Er zijn niet veel mensen die wat van vissen weten. Normaal gesproken zie je niet wat er onder water leeft. Het zijn mooie, rare beesten."

Vanaf je 25ste ben je een oude sok
Er zijn verschillende organisaties in Nederland die jongeren in contact brengen met natuur. De grootsten zijn de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie (NJN), met zo'n 500 leden, en de Jeugdbond voor Natuur- en Milieustudie (JNM) met ongeveer 350 leden. Het hoogste aantal leden voor de NJN was tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen had de bond 3700 leden. Verder zijn er ook Jongeren Milieu Actief en Woesteland. De leeftijdscategorie van de leden zit meestal tussen de 12 en 25 jaar. Bij de NJN zijn leden zodra ze 25 jaar oud worden een 'oude sok' en moeten ze de bond verlaten.

Lid worden is meestal vrij goedkoop. Voor 15 euro per jaar is een jongere al lid van Jongeren Milieu Actief en Woesteland. Voor 35 euro per jaar kan een jongere terecht bij de NJN en de JNM.

Tijdens schoolvakanties organiseren de verenigingen kampen die minstens een week duren. Ze zijn niet gebonden aan Nederlands natuurgebied. Enkele leden van de JNM hebben bijvoorbeeld afgelopen zomer in Corsica van de natuur kunnen genieten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden