'Het zijn allemaal Turken en ze dwingen je die bootjes in'

De Syrische Jasmin vertelt over de mensensmokkelaars en haar mislukte reis naar Europa

"De smokkelaar bleef achter op het strand, die zei bye bye." De 30-jarige Syrische Jasmin was met dochtertje Rushda van zeven op weg naar Europa. Met dertien mensen in een rubberbootje gepropt naar het Griekse eiland Kos.

Een man uit Bangladesh moest het bootje varen. "Hij wist niets van boten en sprak geen Engels", zegt Jasmin. "De motor wilde niet starten. Na vijfhonderd meter was ik zo bang, dat ik niet meer wilde. Ik kon nog uit de boot komen."

Ze vertelt het verhaal in haar huis in de Iraaks-Koerdische hoofdstad Erbil, waar haar man Sardar Abdu (36) haar af en toe aanvult. Hij bleef met zoontje Rudi van zes achter. "Toen ze belde dat ze in de boot zat heb ik gehuild. Ik was ertegen, maar er was geen andere keus."

Drie jaar geleden vluchtten ze voor de Syrische burgeroorlog uit Aleppo. In Erbil vonden ze werk: hij bij een bakker, zij als boekhouder. Maar de huur is hoog, het leven duur, terwijl Sardar een operatie nodig heeft vanwege een oorlogswond aan zijn been. En toen kwam met de islamitische terreurgroep IS, die sinds een jaar met de Koerden vecht, de oorlog weer dichtbij.

"Ik wil een toekomst voor mijn kinderen", zegt Jasmin fel. Dat zei ze ook tegen haar tante in Duitsland, die haar vroeg hoe ze zo'n risico had kunnen nemen. "Ik zei: als je een alternatief weet, zeg dat dan."

Het gezin van haar broer was al in de Turkse plaats Izmir en had daar de smokkelaar gevonden, die 1150 dollar per volwassene en 600 per kind vroeg. Samen reden ze in een volgepakt busje naar zee, waar tot twee keer toe geen boot voor ze bleek te zijn. "Vandaag varen we niet, zeiden ze dan."

De reizigers moesten betalen voor een hotelkamer, bij een vriend van de smokkelaar. "De smokkelaars zijn allemaal Turken. Ze maken je moe en wanhopig. Ze laten je wachten, en stoppen je met 35 mensen in een busje. Door sommigen korting te bieden proberen ze gezinnen uit elkaar te halen zodat je je niet als groep tegen ze verzet. Ze dwingen je die bootjes in, bedreigen je zelfs."

Is een poging mislukt, dan ben je je geld kwijt. Maar Jasmin wist het paspoort van de smokkelaar te bemachtigen en hem te dwingen haar terug te betalen, vertelt Sardar met onmiskenbare trots.

In de cafés in Izmir waar Irakezen en Syriërs op zoek zijn naar vluchtopties, hoorde ze dat ze voor 2500 dollar per persoon per vrachtwagen naar de Griekse grens kon gaan. Vandaar zou het acht uur lopen zijn over de grens. "Maar het was gevaarlijk, er zouden criminelen zijn die je organen willen verkopen."

Jasmin, die Engels studeerde in Syrië, wilde naar Nederland. "Ik hoor dat er Engels op school wordt gegeven en dat het onderwijs goed is. Na zes maanden mag de rest van de familie komen, en hun tickets worden betaald."

Ze blijkt weinig te weten over de strenge asielwetten in de Europese Unie en vertelt over kennissen die in Italië en Duitsland een verblijfsvergunning kregen.

Eenmaal binnen, kan je kiezen waar je wilt wonen, denkt ze, en krijg je asiel. "Na een paar maanden geef je je vingerafdrukken en mag je blijven." En na aankomst kan je al snel aan het werk. "Niet? Waarom niet?"

De slechte ervaring weerhoudt hen er niet van het opnieuw te willen proberen. "Maar niet via de zee", zegt Sardar beslist. Maar alternatieven zijn er nauwelijks.

Een verlenging van hun verlopen paspoorten kost 1200 dollar per stuk, en een vals paspoort met visum voor Europa zo'n 11.000 dollar, zegt hij. Hoe ze gaan weten ze niet, maar ze gaan zeker. "We willen een nieuw leven."

Met z'n achten naar Duitsland

Zestigduizend dollar betaalden de ouders en broers van Sharaf Baadre (23) om met z'n achten van Turkije naar Duitsland te worden gebracht. Ze behoren tot de naar schatting 60.000 yezidi's die het afgelopen jaar Irak verlieten, nadat IS hen uit hun regio had verjaagd.

Een familielid, werkzaam in de smokkel-business, bracht hen, vertelt Baadre, van Turkije naar Bulgarije per vrachtwagen, dan per taxi verder, en na twee dagen wachten in Hongarije per trein naar Duitsland. Ze reisden zonder paspoorten, die werden in Turkije achtergelaten en zijn teruggestuurd naar Baadre.

Ja, hij heeft over de doden in de vrachtwagen gehoord. Maar zijn familie is niet in een koelwagen vervoerd, zegt hij onmiddellijk. "Het is erg gevaarlijk, maar mijn familielid bleef bij ze. Ze waren bang, maar ze moesten gaan."

De familie is veilig aangekomen bij een broer die al in Duitsland woont, en Baadre hoopt hen binnenkort te volgen. "Maar niet op dezelfde manier, ik wil gaan studeren en op een visum te reizen."

Druk weekeind voor Griekse kustwacht

De Griekse kustwacht heeft afgelopen weekeinde bijna 2500 migranten opgepikt op zee in zeventig operaties.

In totaal pikte de kustwacht 2492 mensen op in de buurt van de eilanden Lesbos, Chios, Samos, Agathonissi, Farmakonissi, Kos en Symi. Bij Chios werden dertien mensen uit het water gehaald.

Griekenland kan de vluchtelingenstroom amper aan. Alleen dit jaar al zijn meer dan 200.000 mensen - veelal uit Syrië en Afghanistan - aangekomen.

Zondagavond kwamen bijna 1750 vluchtelingen met een veerboot uit Lesbos aan in Piraeus. Gisteren werden 2500 migranten van Kos en Lesbos per boot naar Athene gebracht. "De situatie is slecht in Mytilene", zei de Syrische Koerd Mohamad over de grootste stad op Lesbos. "Ik heb vijf dagen op straat doorgebracht. Zonder voedsel, zonder iets."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden