Reportage

‘Het ziet er niet uit, zo’n ballon in je smoel.’ Toch is Amsterdam wel in voor een lachgasroes op Koningsdag.

Lachgas op de vrijmarkt in Amsterdam. Beeld Jean-Pierre Jans

Alkmaar deed de verkoop in de ban wegens overlast, maar in Amsterdam is lachgas op Koningsdag zo’n beetje op iedere straathoek te koop. De ballonnen vinden gretig aftrek, vooral bij jongeren. ‘Het is alsof je flauwvalt, maar toch bij bewustzijn bent.’

“Weg met die depressies!” Een jongen met een pleister in zijn nek prijst luidkeels zijn koopwaar aan. Op zijn kraampje in de Westerstraat liggen stapels gekleurde ballonnen die hij vult uit een grote tank met lachgas en voor drie euro per stuk verkoopt aan oranje uitgedoste feestgangers.

“Het is superslecht voor je”, zegt Maya (28) lachend, met wimpers vol glitters en een bloemenkrans om haar hoed. Samen met haar Amerikaanse vrienden staat ze op het punt om een ballon leeg te zuigen. “Ik doe het af en toe op feestjes. Niet te vaak, want ik weet wat het met je hoofd doet. Het is leuk, maar het doodt hersencellen. Je wordt er duizelig en high van, en na een minuut is het weer voorbij.”

De Amsterdamse Westerstraat is op Koningsdag een van de drukste feestlocaties van de stad. Rondom de beroemde gevelversiering van café de Blaffende Vis, de warme broodjes beenham en de podia met Jordanese smartlappen staan minstens tien lachgasverkopers. Sommigen pakken het sober aan met alleen een lachgastank en een zak ballonnen. Anderen hebben een hele kraam met stapels ballonnen in een partytent.

Ballonnenbar

Nedly Nouri, een echte Amsterdammer met gouden ringen, een gouden ketting en armen vol tatoeages, heeft zelfs een heuse ballonnenbar opgetuigd voor zijn copyshop. Zelf zuigt hij liever aan een sjekkie. “Het ziet er niet uit, zo’n ballon in je smoel.” De zaken gaan goed. Op Koningsnacht stond hij hier ook al en toen zijn er zeker zevenhonderd of achthonderd ballonnetjes doorheen gegaan, zegt hij. “Sommige klanten kwamen steeds terug, zelfs ouderen. Ik hoorde overal gesis.”

Sinds lachgas in 2016 onder de Warenwet valt in plaats van de Geneesmiddelenwet en de verkoop ervan legaal is, werd het een heuse rage. De partydrug is goedkoop en populair onder jongeren, vooral op feestdagen zoals Koningsdag. Maar niet langer in Alkmaar, waar de handel deze week in de ban ging. Volgens burgemeester Piet Bruinooge (PvdA) zorgt het gebruik voor overlast en rommel. De gemeente verbiedt de verkoop van lachgas tijdens alle evenementen.

Troep

Dit koningsweekend lijkt Bruinooge gelijk te geven: in Amsterdam moeten ambulances tientallen keren uitrukken naar mensen die onwel zijn geworden door lachgas, meldt de lokale omroep AT5. Eerder werd al geklaagd over de vele losse patronen op straat.

Vrienden Joost en Zeb (beiden zeventien jaar oud) zien er geen probleem in. Dat de ballonnen en patronen troep kunnen geven, begrijpen ze wel. Maar dit geldt net zo goed voor bierblikjes en andere rommel. Bovendien is het roesje van lachgas ‘superkort’ en word je er niet agressief van. “Je raakt eerder in jezelf gekeerd. Het voelt een beetje alsof je flauwvalt, maar toch bij bewustzijn bent”, zegt Joost. “Een euforisch gevoel.”

Zelf gebruikt hij het lachgas ongeveer eens in de twee maanden. Op feestjes, en dus ook op een partydag zoals Koningsdag. Hij zet een oranje ballon aan zijn mond, zuigt lucht naar binnen en blaast die terug de ballon in, net zolang tot al het gas in zijn longen is verdwenen. Aan zijn gezicht is niets bijzonders te zien, behalve misschien een wat troebele blik in zijn ogen die gauw weer wegtrekt. Hij frommelt wat aan de rookworstballon die hij om zijn middel draagt. “Het is alweer voorbij.”

Een echte pro!

Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu zorgt lachgas bij recreatief gebruik niet voor gezondheidseffecten. Gelukkig maar, vindt Joris van de Zande (26), een blonde jongen met witte gympen, want het gebruik bevalt hem goed. In opperste concentratie zuigt hij aan een oranje ballon, zijn ogen gesloten. Zijn vrienden staan er lacherig omheen. “Dit is een echte pro, hoor!”

Als hij een minuut later weer bij zinnen komt, glimlacht hij gelukzalig. De blik in zijn ogen doet vermoeden dat lachgas niet het enige middel is dat hij vandaag tot zich heeft genomen. “Het is alsof je in een andere dimensie belandt”, zegt hij. “Het duurt maar een minuut, maar het lijken jaren. Je leven van vroeger flitst aan je voorbij. Ik voelde me als SpongeBob in een glazen kubus.” Hij neemt een grote slok bier en slentert zichtbaar voldaan achter zijn vrienden aan, het feestgedruis in. 

Lees ook:

Gemeenten doen lachgas in de ban op Koningsdag

Alkmaarders mogen vandaag op straat geen lachgas verkopen. In een aantal andere gemeenten geldt al zo’n verbod.

Koningsdag in Amersfoort is ‘één groot feest, één groot wijgevoel’, vindt de koning

Het valt de prinsessen bij het bezoek aan Amersfoort ook op: ze hebben geluk met het weer. Na een natte start valt er in de middag nog een enkel geïsoleerd buitje. Nederland beleeft een frisse, maar ontspannen Koningsdag.

En meer over deze nationale feestdag leest u in ons Koningsdagdossier.

Aanpassing 1-5-2019: In het artikel is de achternaam van Maya verwijderd. Haar volledige naam is bij de hoofdredactie bekend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden