Het zal nooit stil worden rond Donna Maguire

Na 25 jaar van stilte rond de voormalig Ira-terroriste Donna Maguire, ooit omschreven als de gevaarlijkste vrouw van Europa, gaat de beerput opnieuw open. Ditmaal wordt ze verdacht van een grote fraude. Maar ook haar Ira-verleden lijkt haar nu in te halen.

Op de drempel van 2015 wordt het Canarische eiland Lanzarote, dat rond Oud en Nieuw volstroomt met vakantiegangers, opgeschrikt door een grote politieactie. Te midden van talloze toeristen die het nieuwe jaar komen inluiden, worden twee van hen uit een hotel geplukt en ingerekend. Het zijn Leonard Hardy en zijn vrouw Donna Maguire, afkomstig uit Dundalk, Noord-Ierland. Gelijktijdig worden aan de Spaanse kust, in Alicante en Malaga, en in Murcia nog drie Ieren, een Spanjaard en een Noor in de kraag gevat. De politie legt beslag op elf panden ter waarde van 5,5 miljoen euro en blokkeert negentig bankrekeningen.

Volgens de Spaanse politie is met de arrestaties een criminele organisatie opgerold die zich toelegde op de smokkel van alcohol en tabak ter waarde van minstens 10 miljoen euro. De opbrengst werd witgewassen door het opkopen van vastgoed in Spanje. Spaanse fiscale autoriteiten kregen argwaan doordat de hypotheken van het gekochte onroerend goed wel erg snel werden afgelost.

Zowel Hardy als Maguire heeft een lange carrière achter de rug in het Ierse Republikeinse Leger, de Provisional Ira. Het is 25 jaar vrij stil geweest rond Maguire. Ze was in 1990 één van de hoofdverdachten van de liquidatie van twee Australische toeristen op de Markt in Roermond. Maguire is nooit voor die moorden veroordeeld. Het bewijs kwam niet rond. Het was een tragische vergissing: de terroristen zagen de Australiërs aan voor Britse soldaten.

Over wat Hardy en Maguire precies op het vakantie-eiland Lanzarote uitvoerden, is weinig bekend. Een redacteur van een lokale krant weet dat de twee 'geen bekende gezichten' op het vulkanische eiland waren. 'De Ira wast geld wit in Spanje met sigarettensmokkel', schreef de landelijke krant El Mundo kort na de arrestaties. Maar een aanklacht voor terrorisme of het financieren van terrorisme lijkt de Spaanse justitie niet door te zetten. Alle zeven arrestanten worden verdacht van smokkel, witwassen en deelneming aan een criminele organisatie. Hardy wordt gezien als de leider van de bende.

Na verhoor door de rechtbank in Madrid is Maguire onder voorwaarden vrijgelaten. Ze kon terug naar Ierland om voor haar minderjarige kinderen te zorgen. Ze moet zich in Ierland op gezette tijden melden bij het Spaanse consulaat. Haar man kreeg een borgsom van een kwart miljoen euro aan zijn broek. Die betaalde hij aanvankelijk niet. Maar afgelopen week kwam ook Hardy vrij nadat de borgsom was betaald. Spanje mag hij niet verlaten. Hardy's paspoort is ingenomen en hij moet zich twee keer per maand bij de rechtbank melden.

Intussen lijkt Donna Maguire niet los te komen van haar Ira-verleden. Nabestaanden van een jonge vrouw die in 1989 in Duitsland is vermoord door een Ira-cel waar Maguire deel van uitmaakte, willen dat de Duitse rechter de voormalige terroriste alsnog verhoort over haar aandeel in die liquidatie. Ze hebben een advocaat in de arm genomen.

Heidi Hazell was 26 jaar toen ze op 7 september 1989 in haar auto bij haar woning in Unna, vlakbij Dortmund, werd doorzeefd door twaalf kogels uit een kalasjnikov. De schutter droeg een Brits militair legerpak. De Ira eiste de liquidatie op. Hoewel er verdachten waren, is er nooit iemand voor de moord veroordeeld. "Ik mis haar lach, haar levenslust tot op de dag van vandaag", zegt Melanie Anan, een nichtje van de vermoorde vrouw. "Ik was 16 toen het gebeurde. Wij hebben als familie jarenlang in shock geleefd. We hebben nooit wat van de autoriteiten gehoord."

De Ira voerde in 1989 en 1990 terreuracties uit op het vasteland van Europa. Doelwit: Britse militairen die gelegerd waren in het Duits-Nederlandse grensgebied. Met de gewelddadige campagne hoopte de Ira te bewerkstelligen dat het Britse leger zich zou terugtrekken uit Noord-Ierland. Er werden in Duitsland explosieven geplaatst bij legergebouwen en er waren brute liquidaties, vaak midden op straat in Duitsland, Nederland en België. In het Duitse Wildenrath werd in 1989 bij een moordaanslag op een Britse korporaal zelfs een baby van zes maanden gedood.

Noodlottig kenteken

In een verklaring na de moord op Heidi Hazell stelde de Ira aanvankelijk dat de vrouw in dienst was van het Britse leger. Toen bleek dat ze niet voor het leger werkte, verklaarde de Ira dat dit geen verschil maakte. Eerder al had de Ira duidelijk gemaakt dat ook burgers die gebruik maakten van voertuigen van Britse militairen, gevaar liepen gedood te worden. Hazells auto had een Brits kenteken en dat simpele feit werd haar noodlottig. Heidi Hazell was geboren en getogen in Duitsland, ze was sinds drie jaar getrouwd met een Britse sergeant die in Dortmund gelegerd was.

Een vergelijkbaar noodlot trof in mei 1990 de twee Australische mannen die met hun vrouwen een toeristisch rondreisje maakten door Nederland en België. De Australiërs, beiden advocaat, woonden en werkten in Londen. Ze reden in een auto met Brits kenteken. Ze raakten bij toeval verzeild in Roermond. Verkeerde afslag genomen op de snelweg. Op de Markt parkeerden ze hun auto en aten wat bij de Chinees. Toen ze bij hun auto terugkwamen, werden de twee mannen doodgeschoten. Door dezelfde Ira-groep die eerder Hazell had gedood.

De Ira maakte een dag later excuus voor de dubbele liquidatie: het was een vergissing, ze dachten dat ze twee Britse militairen in het vizier hadden gehad. Foutje. Ook in de zaak van de Australiërs is nooit iemand veroordeeld. Vier verdachten, onder wie Donna Maguire, werden in België opgepakt, maar ze zijn in hoger beroep door de rechter in Nederland vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs.

Voor Melanie Anan en haar man Joe, die beiden in Duitsland wonen, is de zaak van Heidi Hazell pas recent weer tot leven gekomen. Melanie Anan liep al jaren rond met frustraties over de nasleep. "Mijn moeder heeft begin jaren negentig getracht meer informatie los te krijgen. Maar ze werd van het kastje naar de muur gestuurd. Mijn grootouders zijn beiden erg ziek geworden na de moord op Heidi en de rest van de familie was niet in staat om erachteraan te gaan. Zo gaan die dingen. Begin dit jaar ben ik ermee aan de slag gegaan. Waarom weet ik niet, ze was mijn tante, ik mis haar enorm en wat meespeelt is mijn overtuiging dat niemand ongestraft moet kunnen wegkomen na een reeks van moorden."

Het echtpaar opende begin januari een Facebookpagina met een oproep aan ooggetuigen om contact op te nemen. Er hebben zich al enkele getuigen van de moord gemeld, zegt Melanie Anan. Ook is er contact met een advocaat. De Facebookpagina was er nog maar net toen het nieuws naar buiten kwam dat Donna Maguire in Spanje was opgepakt op verdenking van deelneming aan een criminele organisatie die op grote schaal handelde in illegale sigaretten en alcohol.

Melanie en Joe Anan hebben de Duitse justitie om inzage gevraagd in het moorddossier. De familie vermoedt dat justitie destijds niet alles heeft gedaan om de daders te berechten. Een aantal verdachten zou niet zijn gehoord. Melanie Anan zegt aanwijzingen uit Ierland te hebben dat Maguire betrokken was bij de planning van de moord op haar tante. Gerard Harte - ook een verdachte in de zaak-Roermond - zou de moord hebben gepleegd.

"Wij vinden dat Maguire ondervraagd moet worden door de Duitse justitie. Zij heeft ongetwijfeld waardevolle informatie en kennis, niet alleen over de moord op Heidi, maar over alle terroristische aanslagen van de Ira uit die periode op het vasteland van Europa. Deze vrouw is een koelbloedige moordenares."

De kans dat de zaak ooit wordt heropend in Duitsland lijkt minimaal: de zaak is verjaard. Maar dat is voor Melanie en Joe Anan niet relevant. "Deze moordenaars hebben zonder enige aarzeling Heidi vermoord, het was hun missie en die hebben ze zonder enige compassie uitgevoerd", aldus Joe Anan. "Onze wraakgevoelens zijn rechtvaardig tegenover lieden die al 25 jaar hun straf hebben weten te ontlopen."

De zaak-Roermond: nog altijd vragen

Een kwarteeuw leeft de nu 48-jarige Donna Maguire ongestoord in Noord-Ierland met haar man Leonard Hardy, die net als zij een ruig Ira-verleden heeft. Maguire's bloedige Ira-episode leek geschiedenis. Maar in Australië zijn de ouders van Stephen Melrose Donna Maguire en drie andere Ira-strijders nog niet vergeten. De jonge advocaat werd in 1990 samen met zijn vriend en collega Nick Spanos op de Markt in Roermond doodgeschoten, onder de ogen van Stephens vrouw Lyndal en Nicks vriendin Vicky Coss. De twee vrouwen bleven ongedeerd.

Op 27 mei is de moord in Roermond 25 jaar geleden. Stephen was 25 toen hij werd gedood. In augustus 2010 reisden Roy en Beverley Melrose vanuit Australië naar Roermond en bezochten voor het eerst de plek waar hun zoon was vermoord. Ze legden een bos rode rozen op de kasseien. Ze spraken op de Markt met getuigen van destijds, met politiemensen en met oud-rechter Jo Laumen, die 1990 als officier van justitie het onderzoek leidde naar de dubbele moord in Roermond.

De ouders van Stephen zochten antwoorden op vragen die ze nooit eerder hadden kunnen stellen. Vooral die ene vraag: waarom de daders, die nota bene waren gepakt terwijl ze de vuurwapens die in Roermond waren gebruikt nog bij zich hadden, uiteindelijk door het hof in Den Bosch werden vrijgesproken. "Ik heb aan de rechtbank een enorme hoeveelheid bewijs aangeleverd. Maar het is niet genoeg geweest", zei Laumen tegen de ouders van Stephen Melrose. Het speet hem, twee decennia later, nog altijd.

Hoewel er talloze getuigen waren van de schietpartij, kon niet worden vastgesteld wie van de terroristen de dodelijke schoten had gelost. Ze waren gemaskerd toen ze hun bloedige actie uitvoeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden