Column

Het zal Baudet en GeenStijl worst zijn of Oekraïne een verdrag krijgt

Jan Roos haalt handtekeningen op voor GeenPeil op het Plein in Den Haag. Beeld anp

Zou het er dan toch van komen? Een referendum? Na al die jaren discussie over nut en noodzaak? Over het associatieverdrag met Oekraïne nog wel. Er zijn minder gewichtige zaken. Ik voorspel u echter, mocht de Kiesraad constateren dat inderdaad het vereiste aantal handtekeningen van werkelijk bestaande mensen verzameld is, de discussie in de aanloop naar de referendumdag niet of in ieder geval nauwelijks zal gaan over dat associatieverdrag.

Het zal hooguit gaan over de vraag of de elite inderdaad Nederland steeds verder de Europese samenwerking ingerommeld heeft en hoe democratisch dat eigenlijk allemaal wel is. Alhoewel ook dat een niet meer dan ondergeschikte rol zal spelen. De grote discussie zal gaan over de vraag in hoeverre referenda dit landje democratischer maken.

Democratie wordt door de voorstanders van referenda in ieder geval fundamenteel anders gedefinieerd dan tot in de jaren zestig het geval was. Toen was een representatieve democratie ook nog een democratie, tegenwoordig is dat vooral een speeltje van de elite. De jongens en meisjes uit de grachtengordel met hun linkse designbrillen, om Geert Wilders te citeren.

Meer partijen?
Democratie in deze tijd is pas democratie als je jezelf kunt representeren. Daarom kan mevrouw Miedema gisteren in de krant roepen dat Nederland absoluut geen democratie is. Niet alleen omdat we de monarchie hebben, maar ook, en vooral, omdat mevrouw zich niet vertegenwoordigd voelt door de politieke partijen.

Hoeveel partijen moeten er nog meer komen voordat zij zich wel vertegenwoordigd voelt, vraag je je af als je dat leest. Mevrouw Miedema staat model voor de moderne samenleving, waarin ideologie geen ordenend principe meer is, maar waarin de allerindividueelste behoeften en ervaringen allesbepalend zijn.

In een dergelijke samenleving gaat een referendum uiteraard het gevoel niet versterken dat we in een werkelijke democratie leven. Mevrouw Miedema voelt zich echt niet beter gehoord door referenda, zodra die met grote regelmaat anders uitvallen dan ze had gehoopt.

Inhoudelijke argumenten
GeenStijl en Thierry Baudet worden door een deel van hun critici bestreden op de inhoud van hun initiatief. Ze zouden het associatieverdrag met Oekraïne niet goed gelezen hebben en er veel te vergaande conclusies uit trekken. Oekraïne zou op de drempel staan van een lidmaatschap van de Europese Unie. Rob de Wijk, collega op deze plek en directeur van het Centrum voor Strategische Studies, maakt de fout te denken dat het goed is met een hele reeks van inhoudelijke argumenten te komen.

Het zal de initiatiefnemers worst zijn of Oekraïne nu een associatieverdrag met Brussel krijgt of niet. Ook de vraag of Vladimir Poetin nu geschoffeerd wordt of niet is voor hen volkomen onbelangrijk. Zelfs de uitslag van het eventuele referendum is uiteindelijk van niet meer dan een tweede orde. Het gaat om het referendum zelf.

Er is daarom maar één strategie om weer zo snel mogelijk af te komen van het referendum. Of je Oekraïne nu een associatieverdrag gunt of niet, het gaat om de vraag of referenda levensvatbaar zijn of niet. De echte voorstander van de representatieve democratie blijft daarom thuis op de referendumdag. En bij het daaropvolgende referendum. In de hoop dat we steeds onder het vereiste opkomstpercentage van dertig procent blijven en deze nieuwerwetsigheid een stille dood sterft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden