Het wordt tijd voor de hele waarheid over onze oorlog in Indië

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Welke misstanden begingen Nederlandse militairen tijdens de jaren 1945-1949 in ons Indië? Sinds de voorpublicatie van zijn proefschrift door de Zwiters-Nederlandse promovendus Rémy Limpach vorige week in deze krant weten we daar weer wat meer over. Extreme geweldsincidenten zaten ingebakken in de organisatie van de koloniale krijgsmacht, concludeert hij. En: Nederlandse militairen pasten op structurele basis extreem geweld toe.

Daarmee logenstraft Limpach het officiële Nederlandse beeld sinds de Excessennota uit 1969: "Ja, onze jongens gebruikten geweld, maar dat was vooral een incident." Sterk is het dat Limpach ook oog heeft voor de individuele militair. Die was ronduit slecht opgeleid, ongeschikt voor zijn taak, zijn uitrusting was gebrekkig en de leiding incompetent. En, tekent hij hierbij aan, de meerderheid van de militairen heeft zich niet schuldig gemaakt aan geweld.

Dat laatste is een belangrijke constatering in een kwestie die nog steeds de gemoederen beroert. Bijvoorbeeld van oud-strijders. Maar zeventig jaar na dato wordt het echt de hoogste tijd de waarheid boven tafel te halen. Wat is daar in Indië precies gebeurd? Welke rol speelden politiek en legerleiding? Wie valt individueel wat aan te rekenen?

Zolang die feiten niet bekend zijn, zal de wond die Indië heet keer op keer worden opengereten. Door historici, maar ook door doortastende advocaten die namens slachtoffers van Nederlands geweld of hun nabestaanden claims indienen.

De vraag is hoe zo'n alomvattend onderzoek eruit moet zien. Voor een parlementair onderzoek lijkt het te laat. Politiek leeft Indië onvoldoende, omdat de meeste politiek verantwoordelijken niet meer leven en omdat Indonesië zelf geen behoefte heeft aan zo'n studie.

Dat brengt het onderzoeksvoorstel weer in beeld dat drie jaar geleden werd gelanceerd door drie prestigieuze instituten - het Niod, het NIMH en het KITLV - voor een alomvattende studie naar de excessen in 1945-1949. Een studie die 3 miljoen zou kosten, maar door Den Haag als 'overbodig' terzijde werd geschoven.

Maar wie zo'n onderzoek in de weg staat, voorkomt dat ons land met dit pijnlijke verleden in het reine komt. Of, zoals Gert Oostindie, directeur van het Koninklijk Instituut voor Taal- Land en Volkenkunde (KITVL) toentertijd in deze krant zei: "Een volledige geschiedschrijving hoort bij een volwassen land".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden