Het wordt steeds wilder in de vriezer

De vraag naar 'natuurvlees' neemt toe, en gelukkig is er ook steeds meer aanbod. Maar waar koop je hamburgers van galloway, een lapje konik-paard en gehaktballen van Schotse hooglander? Een overzicht van de belangrijkste verkopers.

1 Konik-paardebiefstuk

Konikvlees is lekker mals, staat op de site van natuurorganisatie Free Nature. Het heeft een sterkere smaak dan rundvlees en is wat zoeter. Het ijzergehalte van paardevlees is hoog en daarom goed voor zwangere vrouwen. Verder is het rijker aan meervoudig onverzadigd vetzuur. Dat maakt paardevlees beter voor het cholesterolgehalte.

Een natuurorganisatie die 'wildernisvlees' aanprijst, het is misschien nog even wennen. Maar volgens directeur Chris Braat kan natuurbescherming en het eten van de grazers heel goed samengaan. Free Nature is eigenaar van zo'n 1100 dieren: 300 paarden en 800 hooglanders, galloways en rode geuzen. Die worden overal in Nederland ingezet om de natuur 'open' te houden. "Met een natuurlijke aanwas van 25 procent betekent dit dat we jaarlijks zo'n 270 dieren 'over' hebben", zegt Braat. "We willen dat die dieren na een leven in het wild niet van hot naar her worden gesleept. Dat is de voornaamste reden dat we zelf vlees zijn gaan verkopen."

De rassen waarmee Free Nature werkt, zijn niet gefokt op productie, maar op zelfredzaamheid. Een natuurrund bevat daardoor minder luxe vlees zoals biefstuk dan een vleesras. Braat: "De dieren hebben minder dikke billen - want dat is lastig als je een kalf krijgt in het wild - en de spierstructuur is grover, waardoor er minder mals vlees is. Er is dus meer stoofvlees, minder biefstuk. Hoe zelfredzamer een rund, hoe lager de productie aan melk en vlees." Voor een vleesproducent is dat geen fijn gegeven. Toch leverde de verkoop van vlees Free Nature in 2013 ruim 230.000 euro bruto op. Na aftrek van de kosten blijft er netto ruim 110.000 euro aan opbrengst over. Omdat Free Nature geen winstoogmerk heeft, houdt de vleesverkoop de beheerkosten van natuur laag.

Free Nature verkoopt het vlees in diepgevroren toestand. Het is te bestellen via de site www.freenature.nl. Een gemengd pakket konikpaard van 5 kilo (met o.a. riblap, stoofvlees, sukade en biefstuk) kost 65 euro. Ook zijn er verschillende runderpakketten leverbaar. Daarna is het vlees op punten door heel Nederland af te halen.

Free Nature verkoopt deze weken ook vers vlees van de galloways uit natuurgebied het Naardermeer van Natuurmonumenten. Zie www.gallowaynaardermeer.nl.

2 Edelhert-hamburger

Park de Hoge Veluwe is misschien de oudste aanbieder van natuurvlees. Jaarlijks gaan er 500 wildbraadpakketten in de verkoop en zo'n duizend stoofpotjes van hert, zwijn en moeflon. Volgens Menno Haanstra 'vliegen' de pakketten over de toonbank. "Klanten die via een nieuwsbrief zijn gewaarschuwd dat het aanbod binnenkort op onze website staat, en in het weekend vergeten te kijken, moeten we doorgaans 'nee' verkopen." Het geschoten wild wordt bereid door de bekende slager Ter Weele in Oene en in diverse pakketten aangeleverd.

Park de Hoge Veluwe verkoopt het wild in diepgevroren toestand. De pakketten zijn te bestellen via www.hogeveluwe.nl en moeten na bestelling binnen veertien dagen worden afgehaald in Hoenderloo.

Een wildbraadpakket (edelhert) van vier kilo kost 95 euro. Daarin zit o.a. 1,5 kilo biefstuk, 1 kilo rollade en een pond hamburgers.

3 Hooglander-gehaktbal

De Stichting Taurus is net als Free Nature eigenaar van flinke kuddes Schotse hooglanders, galloways, exmoorpony's en koniks. Deze dieren leven het hele jaar buiten, en worden niet behandeld met antibiotica. "We hebben er in totaal 800, waarvan er jaarlijks 200 geslacht moeten worden", zegt directeur Ronald Goderie. Schotse hooglanders en galloways kunnen in de herfst veel reservevoedsel opslaan in vetlagen, waarop ze 's winters interen. Dat komt doordat het vlees van deze dieren 'gemarmerd' is, doorregen met fijne vetadertjes. "Dat vet verdwijnt tijdens de bereiding, maar het is wel essentieel voor de goede smaak van het vlees. Die eigenschappen hebben moderne vleesrassen niet meer. Het vlees wordt in diverse pakketten aangeleverd."

Maar Taurus heeft meer. "Het is ook mogelijk orgaanvlees van de runderen te bestellen, zoals ingewanden, hart en lever die voor menselijke consumptie geschikt zijn maar ook als diervoeding gebruikt worden", zegt Goderie. Volgend jaar komt de stichting overigens met wel heel bijzonder vlees op de markt. De organisatie probeert via het speciale Tauros-programma het oerrund terug te fokken, met onder andere het ras Maremmana primitiva.

De totale kudde taurossen, kruisingen van de eerste en tweede generatie, beslaat inmiddels zo'n 100 dieren. Een groot deel daarvan loopt in Keent, Noord-Brabant. Ook in Limburg is een kudde in opbouw. "Vanaf volgend jaar komt het vlees van dit nieuwe oerrund ook in de handel."

Het vlees van Stichting Taurus is te bestellen via de site www.wildrundvlees.nl en daarna op diverse plekken in bevroren toestand af te halen. Een gehaktpakket van 8 kilo kost 88 euro.

4 Limousin-lapje

De nieuwe coöperatie Natuurvlees Nederland is rustig begonnen, maar gaat een enorme klapper maken als haar vlees volgend jaar overal in Nederland in de rekken van supermarkt Emté wordt verkocht. Nu al zijn de verse producten bij de Brabantse vestigingen van deze keten verkrijgbaar.

Marc de Wit is directeur van Bosgroep Zuid-Nederland, een coöperatie die zich met natuurbeheer bezighoudt. Om het grote aanbod van natuurvlees van partijen als Staatsbosbeheer en de Landschappen te koppelen aan een grote distributeur, heeft hij met anderen een nieuwe coöperatie opgericht en vormt zo de spil in het netwerk met Emté. "Wij proberen het aanbod en de vraag bij elkaar te brengen." De Wit heeft het over twee 'soorten' vlees. "Je hebt de runderen die het hele jaar buiten zijn en eigen kuddes vormen. En er zijn de runderen van boeren die bijvoorbeeld stukken hei van natuurorganisaties pachten. Ook deze robuuste Franse vleeskoeien grazen in de natuur, maar zijn 's winters binnen. Die laatste groep kan voor een constante aanvoer van vers vlees zorgen. Daarom beginnen we onze samenwerking met Emté ook met Limousin-vlees." Later wil hij het assortiment uitbreiden met de grazers die het jaar rond buiten blijven. "Maar gezien het geringe luxe-vlees dat deze dieren leveren, denken we dan eerder aan verwerkt vlees als worst en gehakt."

Van elke verpakking gaat een kwartje naar de coöperatie om de kosten te dekken. "Als die onkosten vergoed zijn, kunnen we de overige toelages storten in een speciaal fonds dat ten goede komt aan natuurontwikkeling. Kopers van natuurvlees kunnen dan via een stemming of verkiezing bepalen naar welk doel dat geld gaat. Dan zou er een prachtige link ontstaan tussen voedselproductie en maatschappelijk verantwoord ondernemen."

Emté heeft in de Brabantse vestigingen al diverse Limousin-vleesproducten te koop. Op de site www.natuurvlees-nederland.nl is te zien waar deze zich bevinden.

Een deel van de inhoud van een rundvleespakket van Free Nature. Free Nature heeft drie verschillende runderrassen; galloway, Schotse hooglander en rode geus. Een gemengd rundvleespakket van ongeveer 5 kilo komt van één soort rund en bevat onder andere poulet (300 g), riblap/sukade (500 g), stooflap (1000 g), rosbief (500 g) biefburgers (400 g), worst (560 g).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden