InterviewHoogleraar Tim Bale

Het wordt nog een hele klus voor Johnson om zijn linkse ‘leenkiezers’ te behouden

Premier Boris Johnson houdt een toespraak voor Downing Street 10 na zijn ruime overwinning bij de Britse verkiezingen.Beeld EPA

Nee, de Britse kiezer is niet opgeschoven naar populistisch rechts, er was alleen geen alternatief voor Boris Johnson, zegt hoogleraar Tim Bale. In Schotland wél: daar won de Schotse Nationale Partij: zeven Tories verloren hun zetel aan de SNP.

Hoogleraar Tim Bale van de Queen Mary University in Londen had wel verwacht dat de Tories zouden winnen. Hij had zelfs gedacht dat ze ruim zouden winnen, met een zetel of veertig. ‘Get brexit done’ was een zó aantrekkelijke slogan dat zelfs hij er bijna voor viel, terwijl het zijn baan is om de Conservatieve Partij te doorzien.

Bale geldt in het Verenigd Koninkrijk als de Tory-deskundige. Dat betekent niet bepaald dat hij met liefde over die partij praat. “Ze doen alles om maar in Downing Street terecht te komen. Alles wat daarna komt, heeft niet altijd veel te maken met wat ze daarvoor beloofden.”

Bale vertelde gisteren in Londen wat zijn eerste gedachten waren bij de verkiezingsuitslag, nadat hij een snelle blik had geworpen op de achterliggende gegevens. “Opnieuw heeft de Conservatieve Partij sterk gewonnen onder oudere kiezers. De aanhang van Labour is juist jong. Dat wordt op de lange termijn een probleem voor de partij – oudere kiezers hebben nu eenmaal het nadeel dat ze ophouden te bestaan.”

Tegenstanders van Boris Johnson gingen vrijdagavond de straat op om te demonstreren tegen zijn politiek van verdeeldheid.Beeld AP

Geen geloofwaardig alternatief

Bale heeft niet de indruk dat de (linkse) Britse kiezer plotseling naar populistisch rechts is opgeschoven. Als dat al gebeurd is, dan was dat op een ander moment, in 2016, toen de meerderheid van de Britten voor de brexit stemde. “Toen was de boodschap ‘we willen niet te veel immigranten’. Nu is vooral het probleem dat er tegenover Boris Johnson geen geloofwaardig alternatief was. Kiezers mogen in 2017 Corbyn nog interessant gevonden hebben, nu moesten ze hem niet meer. Ze moesten al helemaal niets hebben van Labours halfhartige gezwalk over de brexit.”

Bale voorziet dat het nu even leuk lijkt, maar dat de nieuwe kiezers uit de traditionele Labour-achterban Johnson in de toekomst de nodige problemen zullen bezorgen. “De Conservatieve Partij, altijd van en voor de gegoede middenklasse, heeft nu een heel nieuw type kiezer binnen haar gelederen. Was het gemiddelde inkomen van de conservatieve kiezers in 2017 nog 15 pond per uur, nu is dat gedaald tot 13. Dat is een enorm verschil.”

“Die nieuwe mensen hebben waarschijnlijk verwachtingen over investeringen (in de publieke sector, red.) die beloofd zijn. Ze zullen teleurgesteld raken als blijkt dat deze regering gaat proberen zo min mogelijk geld uit te geven.”

Beeld Sander Soewargana

Culturele stukken rood vlees

Bale vermoedt dat Johnson de nieuwe kiezersschare zal proberen te paaien met wat hij noemt ‘allerlei culturele stukken rood vlees’. “Hij kan bijvoorbeeld voorstellen de doodstraf weer in te voeren”, zegt hij, maar hij betwijfelt of dat op de lange termijn zal werken. “De kiezers in het noorden hadden maar één agendapunt. Die willen dat de brexit uit de weg gaat, zodat het weer over andere dingen kan gaan. Wil hij die kiezers behouden, dan moet hij in ieder geval aan die eis voldoen. Ook dat is niet makkelijk. Want nog altijd weet niemand wat de brexit inhoudt. Daar zijn binnen de Conservatieve Partij allerlei ideeën over, maar niet één plan.”

“Zelf denk ik dat de brexit niet de enorme ramp zal zijn waar steeds voor wordt gewaarschuwd. Het zal geen recessie teweegbrengen, alleen een rem op de economische groei. Dat op zichzelf is al een uitdaging. Minder economische groei betekent minder belastinginkomsten en dat betekent weer minder investeringen in onderwijs en de gezondheidszorg, die Johnson wel heeft beloofd.”

Lees ook:

Het is duidelijk wat de Britten willen: Get brexit done!

De Britse kiezers hebben Labour genadeloos gedumpt en gestemd op een puberale man die zich na zijn overwinning presenteert als premier van het volk. Boris Johnson heeft daarmee het mandaat om Groot-Brittannië naar en door de brexit te loodsen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden