Het wordt nog druk op de uitzwaaidag op 6 december

Cabaretier Erik van Muiswinkel heeft besloten te stoppen bij het Sinterklaasjournaal. Van Muiswinkel was 18 jaar lang Hoofdpiet. Beeld ANP Kippa
Cabaretier Erik van Muiswinkel heeft besloten te stoppen bij het Sinterklaasjournaal. Van Muiswinkel was 18 jaar lang Hoofdpiet.Beeld ANP Kippa

Aankomend politica Sylvana Simons moet het land uit, zangeres Anouk, en nu kan ook Hoofdpiet Erik van Muiswinkel met Sint mee terug naar Spanje. Niet meer welkom in Nederland, want niet langer bereid mee te doen aan het Sinterklaasfeest met een pikzwarte Piet. Met die stap bevestigt de cabaretier dat integratie geen thema is van zwart tegenover wit, maar dat het door alle etniciteiten heengaat.

Erik van Muiswinkel is al 18 jaar Hoofdpiet. Graag had hij de twintig volgemaakt. Maar de lol is ervan af, zei hij gisteren in het Algemeen Dagblad. Al drie jaar probeert hij Zwarte Piet wat gekleurder te maken, om daarmee tegemoet te komen aan klachten dat het in wezen een racistisch feest is. Met de roetpieten zette het Sinterklaasjournaal volgens hem in 2014 een slimme stap, maar vorig jaar ging de deur weer dicht: alle belangrijke Pieten waren zwart.

'Aangehoord'
En dat zou weleens zo kunnen blijven. Waar het Sinterklaasjournaal mee op de proppen komt blijft altijd geheim, maar uit Van Muiswinkels stellingname valt al te leiden dat er veel hetzelfde blijft. Voor zijn pleidooi voor een andere Piet kreeg hij weinig bijval. "We werden, zeg maar, aangehoord, maar we kregen weinig terug', zegt hij. Hij stopt ermee - in de hoop dat de programmamakers de ruimte die hij daarmee creëert, pakken om het Sinterklaasjournaal toch wat aan te passen.

In zijn laatste voorstelling maakte Van Muiswinkel zijn publiek al deelgenoot van zijn toenemende twijfels over zijn prominente pietenrol. In het verhitte debat over het al dan niet racistische karakter van Zwarte Piet werd hij als het ware het paradepaardje van de PVV. Kijk, die maatschappij-kritische cabaretier van de Vara was toch maar mooi de zwarte Hoofdpiet! Van Muiswinkel voelde zich daar, zei hij, behoorlijk ongemakkelijk bij.

Erik van Muiswinkel: De lol is eraf. Beeld
Erik van Muiswinkel: De lol is eraf.

Sylvana Simons
Want Zwarte Piet is politiek, ook daar roept hij reacties op. Vorige week werd dat nog eens duidelijk bij de aankondiging van Sylvana Simons dat ze naar de politieke formatie Denk gaat. Simons is onder andere bekend van haar verzet tegen Zwarte Piet. Haar overstap leverde haar vooral negatieve reacties op, in de meest grove bewoordingen, vaak met een verwijzing naar haar Surinaamse afkomst. Nog voordat ze een stap in de Tweede Kamer heeft gezet, mag ze gaan. Daags na Sinterklaas is het uitzwaaimoment. Die pagina is nu van Facebook gehaald, en vervangen door een nieuwe, waar ook Anouk op prijkt - en waar nu ook de Van Muiswinkels van deze wereld op passen.

Want het gezelschap voor wie de lol van het Pietenfeest eraf is, is allang niet meer beperkt tot een klein clubje zwarte activisten. Ook Anouk is kritisch, ook Erik van Muiswinkel, en zo zijn er veel meer witte mensen die vinden dat tradities aangepast moeten worden, hoe intens Hollands die gewoontes ook mogen zijn.

Verdeelde kiezers
De nieuwe scheidslijn in de politiek wordt niet langer hoofdzakelijk bepaald door sociaaleconomische thema's. Vraagstukken van integratie, globalisering, vluchtelingen, die bepalen het politieke speelveld, die beroeren de kiezers en die verdelen de kiezers. En dat leidt ook tot tegenreacties, door de vorming van een aparte politieke partij.

De club van de twee Turks-Nederlandse Kamerleden die uit de PvdA zijn gezet, heeft alleen nog maar kandidaten naar voren geschoven met een allochtone achtergrond. Misschien is dat ook een kwestie van tijd, en komen daar autochtonen bij - zoals er ook allochtonen stemmen op de PVV.

Die partij van Geert Wilders was er als de kippen bij om de uitzwaaidag aan te kondigen: een kolfje naar haar hand, zo'n dag waarop mensen de wacht aan wordt gezegd die Nederland willen aanpassen - of, in PVV-termen: haten.

Misschien hoort ook Dieuwertje Blok tot die categorie. De presentatrice van het Sinterklaasjournaal zei vorig jaar in Trouw dat ze 'begint te denken: van die rare blackface moeten we maar eens af.' De eindredacteur van het Sinterklaasjournaal wilde daar nog weleens over praten. Hij zei ook de Zwarte Piet in het Sintjournaal pas af te schaffen 'als de samenleving daar klaar voor is'.

Maar wie is de maatschappij? Is dat de vertrokken Hoofdpiet, of is dat de man of vrouw die hem uitzwaait?

Hoofdpiet met de presentatrice van het Sinterklaasjournaal Dieuwertje Blok. Beeld anp
Hoofdpiet met de presentatrice van het Sinterklaasjournaal Dieuwertje Blok.Beeld anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden