Het wordt inschikken bij het kanaal

Langs het Noordzeekanaal moet veel gebeuren in weinig ruimte. Ondernemers vrezen de beperkingen.

De silo's van sojafabriek Cargill zijn reusachtig. Eromheen staan installaties die een zacht, maar aanhoudend gedreun verspreiden. Aan de ene kant van de fabriek staan een paar goederenwagons klaar op een spoorlijntje. Aan de andere kant is een geel-blauwe kraan bezig met het lossen van een schip.

Dit is de Vlothaven in Amsterdam. Samen met de Coenhaven die er vlak naast ligt, is dit een deel van de stad waar gigantische loodsen, hoge kranen en uiteraard vrachtschepen het beeld bepalen.

Nóg wel, tenminste tot 2029. Maar wat er daarna in het gebied gaat gebeuren, is onzeker. Want de Vlot- en de Coenhaven liggen binnen de ringweg A10 rond Amsterdam. Elders in de stad zijn oude havengebieden binnen de ring veranderd in gewilde woon-werkgebieden, en daarvan heeft de regio er de komende jaren meer nodig.

De gedachte dat de Vlot- en Coenhavens zouden kunnen uitgroeien tot een nieuwe hotspot voor welgestelde stadsbewoners, komt uit de toekomstvisie voor het hele gebied rond het Noordzeekanaal. Die is opgesteld door de provincie Noord-Holland samen met het Rijk en vijf gemeenten (Amsterdam, Beverwijk, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Velsen en Zaanstad). Vandaag spreken Provinciale Staten erover.

Of er ooit woningen komen in de Coen- en Vlothavens? Het is 'niet uitgesloten', heet het slechts in de toekomstvisie. Maar de ondernemers in het gebied zijn daar niet blij mee. Die ene zinsnede levert al veel onzekerheid op, zegt de Amsterdamse ondernemersvereniging Oram. En dat zet een rem op investeringen, want die verdienen zich pas na dertig of veertig jaar terug.

De situatie rond deze havens is illustratief voor het hele Noordzeekanaalgebied. Ook elders zijn woningen ingetekend waar nu nog bedrijven staan. "Hier gebeurt heel veel in een heel beperkte ruimte", zegt gedeputeerde Elisabeth Post (VVD), in de provincie Noord-Holland verantwoordelijk voor de zeehavens. "En de ene activiteit verdraagt zich niet met de andere."

Dat is lastig. Volgens sommige prognoses zal de overslag in het havengebied rond het Noordzeekanaal flink groeien, van 80 miljoen ton nu naar 150 miljoen in 2040. Ook van Tata Steel in IJmuiden wordt groei verwacht.

Daarnaast is er in de zogeheten metropoolregio Amsterdam (36 gemeenten, van Zandvoort tot Lelystad) behoefte aan 300.000 woningen, en die moeten deels in het Noordzeekanaalgebied komen. En dan liggen er ook nog zeven Natura-2000-gebieden rond het kanaal, gebieden dus die extra beschermd moeten worden.

Het uitgangspunt van de toekomstvisie is daarom: 'Altijd eerst intensiveren in bestaande gebieden'. De havens, de stad, de recreatieactiviteiten - alles mag groeien, maar bij voorkeur zonder meer oppervlakte in te nemen. "De opgave is al die functies niet met de rug naar elkaar toe te laten staan, maar met elkaar te verweven", schrijven de auteurs van de toekomstvisie.

Na 2020 zullen er daarom bijvoorbeeld woningen gebouwd worden die dichterbij de havens en bedrijven staan dan nu al kan. Daarvoor moeten wel eerst de normen voor geluidsoverlast worden aangepast; aangenomen wordt dat die soepeler normen voor veel mensen geen bezwaar zal zijn.

Tegelijkertijd willen provincie en gemeentes ook de internationale concurrentieslag aangaan om de hoogopgeleide kenniswerkers die onmisbaar zijn in de creatieve industrie en de zakelijke dienstverlening. Voor hen moeten woningen aan het water verrijzen, dichtbij de stad - zoals misschien ooit in de Coen- en de Vlothaven.

De ondernemers in de regio zijn er niet gerust op; zij zijn bang dat er vooral voor de maakindustrie te weinig ruimte overblijft. De regionale afdeling van werkgeversorganisatie VNO-NCW vreest zelfs de 'ontmanteling van misschien wel het laatste, maar tevens krachtigste industriële gebied van Nederland'. Dat kost banen voor laagopgeleiden. Voor hen geen 'dure flats langs het water', vreest afdelingsvoorzitter Marry de Gaay Fortman, maar 'achterstandswijken'. Geen sprake van, zegt gedeputeerde Post. "We zouden wel gek zijn. De overslag in dit gebied is het eerste kwartaal van dit jaar met 5 procent gegroeid. Waar vind je zulk groeicijfers nog?"

De kracht van het gebied is juist de diversiteit ervan. "Maakindustrie én creatieve industrie. Én wonen én recreëren."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden