Het wordt een stuk socialer in crisisjaar 2012

Tapas worden weer een hit: samen eten, samen delen. ©MAARTEN HARTMAN Beeld
Tapas worden weer een hit: samen eten, samen delen. ©MAARTEN HARTMAN

Economische crisis en gevoelens van malaise. Hoe beïnvloeden die ons leven? De trendwatchers blijven optimistisch. Het wordt een stuk socialer dit jaar.

Nee, nee, nee, een trendwatcher voorspelt geen trends. Hij onderzoekt ze. "Hij kijkt naar waar we vandaan komen en waar we naar toe gaan", vertelt Hilde Roothart. Zij is oprichter van Trends-lator, een van de eerste trendwatchbureaus in Nederland. "Wij zien ontwikkelingen al in een vroeg stadium, omdat we weten hoe ze te signaleren en registereren."

Roothart onderzoekt consumententrends en maatschappelijke ontwikkelingen voor bedrijfsleven en semi-overheidsorganisaties. Meest gestelde vraag van dit moment: Heeft de economische malaise invloed op trends?

Aardverschuivingen
Grote maatschappelijke trends die uiteindelijk ook de kleine hypes veroorzaken, legt Roothart uit, worden niet alleen beïnvloed door economische factoren. "Politieke, ecologische, sociaal-culturele, demografische en technologische factoren zijn minstens zo belangrijk. En iedere factor heeft op dit moment zijn eigen crisis. De burger heeft geen vertrouwen in de politiek, er is een milieucrisis, er is een culturele tweedeling, er dreigt een generatiekloof en onze computersystemen worden gekraakt. Kortom, genoeg aardverschuivingen."

Arjan Postma, oprichter van FreedomLab, een denktank van wetenschappers en trendwatchers, ziet de economische crisis als een markering van de tijd. Onze tijdsgeest, stelt hij, wordt bovenal bepaald door de sociale impact van nieuwe technologie. "Dat is altijd zo geweest. De brede toepassing van electriciteit, de opkomst van auto's, van computers, die brachten grote veranderingen. Nu verandert internet onze kijk op de wereld. Soms letterlijk."

Als het gaat om microtrends, zoals die zich bijvoorbeeld op ons bord en in onze keuken voordoen, speelt de economie meer een rol. Hetzij uit onverwachte hoek. Foodtrendwatcher Marjan Ippel beschouwt de economische opmars van Azië als trendfactor. De Aziaten roeren zich niet alleen in de Europese industrie. "Zelfs wijngaarden en landbouwgrond worden door Chinezen opgekocht. En zij brengen hun eetcultuur mee."

Ippel doelt daarmee niet op wokgerechten en noodlesoepen, maar op een holistischer kijk op voedsel. "In de Aziatische cultuur staat alles met elkaar in verbinding. Dieren eet men van kop tot staart, met veel respect voor ingrediënten. Voeding is ook meteen medicijn, en dus gezondheidsbevorderend." Dat uitgangspunt zal ook op ons bord het komende jaar steeds vaker terug te vinden zijn, meent Ippel.

Meer kwaliteit
In de mode, net als de keuken meer onderhevig aan korte termijntrends, is de recessie het meest zichtbaar. Voor Anet van Haaster, modetrendwatcher, is het ondenkbaar dat de huidige economische neergang géén invloed heeft op het modestraatbeeld. De portemonnee bepaalt voor een belangrijk deel hoe we eruit zien. "Een deel van de garens, stoffen en kleuren van 2012 ligt al vast. Maar modemerken moeten nog met goed verhaal komen in 2012. Consumenten willen meer kwaliteit, de spullen die we kopen moeten langer mee."

Toch wil ook Van Haaster de malaise-toon nuanceren. "Recessie heeft invloed, maar we reageren er niet altijd hetzelfde op. In de jaren tachtig was men over het algemeen heel pessimistisch. Zo reageert diezelfde generatie nu weer op de huidige recessie. Jongere generaties daarentegen zijn creatief en helemaal niet alleen bezig met veel geld verdienen."

Dat heeft volgens trendwatcher Arjan Postma twee oorzaken. Ten eerste dus die technologie, die jongeren van consumenten tot 'pro-sumenten' maakt. Dat betekent: niet slechts consumeren, ook produceren. "Jongeren herontdekken het ondernemerschap. Alles is mogelijk middels internet."

Van Haaster vult aan: "Dankzij internet heeft de mode een enorme impuls gekregen. Ontwerpers die hun collectie niet kunnen bekostigen, beginnen een een webshop. Online groeit de mode-industrie nog steeds enorm."

Waan van de dag
Eigenlijk is het vooral de politiek die stil staat, concludeert Postma. "Daar zijn de ogen onterecht nu alleen maar gericht op de waan van de dag en de resultaten op de effectenbeurs. Maar kijk eens naar vakbonden, verzekeraars, ziekenhuizen, scholen, iedereen zal structureel moeten veranderen. Burgers lopen daar zelf in voorop. Er ontstaan al tal van nieuwe vormen van zelf-organisatie. En allemaal maken burgers daarbij gebruik van de online mogelijkheden."

Hilde Roothart bevestigt dat: "Steeds meer mensen wachten niet langer af, maar nemen zelf het initiatief, zoeken anderen op." Het wordt weer een stuk socialer in 2012, daar zijn alle trendwatchers het roerend over eens. Marjan Ippel illustreert dat met het voorbeeld van de hernieuwde populariteit van de Spaanse tapas. De maaltijd die bestaat uit diverse kleine gerechten is deze keer gewild vanwege het sociale aspect. "Het gaat om samen eten, samen delen, de eettafel als centrum van het universum. In reactie op het overdreven individualisme van de afgelopen decennia."

Alle berichten over recessie ten spijt, de impact is dus niet zo ingrijpend als sommigen willen doen geloven. De huidige economie bepaalt hooguit een deel van het tempo van ontwikkelingen. Zowel Hilde Roothart als Arjan Postma benadrukken wel dat we aan het begin van een gigantische overgangsperiode staan. "We kunnen niet altijd groeien, dat is onmogelijk", zegt Roothart. "Dan barsten we uit onze voegen. Nu is de meerderheid nog geneigd de economie alle waarde toe te kennen, maar de komende periode kijken we steeds meer naar maatschappelijke waarden en kwaliteit van leven."

Economie betekent letterlijk 'huishouden', die factor is blijvend. Maar onze drijfveren binnen die economie zullen veranderen, concludeert Postma. Anet van Haaster optimistisch: "Er is veel veranderd sinds de 19e eeuw. Ik wil deze tijd niet verheerlijken, maar het is een heel bijzondere. Er is meer mogelijk dan ooit."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden