Het wordingsproces van een krantenartikel

Naar geregeld uit brieven en telefoontjes blijkt, hebben lezers er sterk uiteenlopende voorstellingen van hoe de krant totstandkomt. Sommigen denken dat de hoofdredactie van a tot z regelt wat er gepubliceerd wordt, en hoe. Dat zou van weinig vertrouwen in de vakbekwaamheid van de andere redacteuren getuigen.

De werkelijkheid is dan ook anders. Om daar een indruk van te geven, schets ik het ontstaan van een vrij willekeurig gekozen artikel, dat woensdag in Trouw stond. Wat volgt, is zeker niet exemplarisch voor alle kopij - ook in dit opzicht is het leven vol variatie - maar het kan toch hier en daar misverstanden wegnemen.

Dinsdagmorgen. Een fax: historica Nanda van der Zee wil, om redenen die de lezers inmiddels kennen, niet voortwerken aan een biografie van dr. L. de Jong. Deze melding wordt voorgelegd aan de chef nieuwsdienst, zeg maar: de chef van de binnenlandse verslaggevers en correspondenten. Zeker een voormalige verzetskrant, vindt hij, mag dit niet met een kort bericht afdoen. Tussen haakjes: oudere lezers zullen dit standpunt waarschijnlijk meteen beamen, maar voor een redactie die in overgrote meerderheid zich de Tweede Wereldoorlog niet kan herinneren, ligt zo'n conclusie niet altijd meteen voor de hand.

De chef nieuwsdienst zoekt, en vindt, een verslaggever met historische interesse die ander werk kan uitstellen. De verslaggever belt de verzender van de fax. Dat blijkt niet Nanda van der Zee te zijn, maar een bureau genaamd CB-Media, dat haar publiciteit verzorgt en als haar woordvoerder optreedt. Directeur Cees Brinkhuizen, de CB van het bureau, geeft na enig aandringen toelichting op de fax.

Bij de zaak zijn het Nederlands instituut voor oorlogsdocumentatie (Niod) en de uitgeverij SDU betrokken. Ook zij worden telefonisch benaderd. Het hoofd onderzoek van het Niod, Peter Romijn, is in vergadering. Hij zal terugbellen. Uitgever Geert van der Meulen van de SDU is wel meteen voor commentaar bereikbaar.

De verslaggever maakt alvast een begin met het schrijven van het stuk. Wanneer het telefoontje van het Niod uitblijft, zet hij zich aan ander werk. Uren later komt het bericht dat Peter Romijn beschikbaar is voor een telefonisch onderhoud - althans nog een minuut of tien. Wanneer ook diens opmerkingen genoteerd zijn, zou het artikel voltooid kunnen worden. Zou, want plotseling belt, over een heel andere kwestie, iemand met wie de verslaggever dagen tevoren een afspraak voor een interview heeft gemaakt. Daar is nu tijd voor. Nu? Jazeker, nu meteen, via de telefoon.

Na dit intermezzo kan de verslaggever eindelijk zijn artikel afmaken. Maar zijn dag zit er pas op wanneer een ervaren bureauredacteur het nagelezen en instemmend beoordeeld heeft. Later op de avond wordt het stuk persklaar gemaakt, dat wil zeggen: toegesneden op de ruimte die er, op pagina 3, voor bemeten is en voorzien van een kop en een streamer (een kopje in de tekst).

Het artikel eindigt bij de eindredactie die, als ze er de tijd voor heeft, een laatste blik op werpt voordat ze het het laat zetten.

Dat is een andere gang van zaken dan de lezer voor ogen stond die de hoofdredactie dagelijks gezeteld zag achter vier stapels papier: opdrachten, te beoordelen kopij, publicabele stukken en afgekeurd proza. Wat de hoofdredactie overdag doet, naast talloze andere besognes, is het productieproces begeleiden, de resultaten evalueren en een algemene agendavergadering voorzitten. Een van haar leden heeft 's avonds dienst, bekijkt onder andere een deel van de kopij door en hakt zonodig knopen door.

Als albedil fungeert de hoofdredactie niet. Natuurlijk draagt ze voor de redactionele inhoud van de krant eindverantwoordelijkheid, maar ze geeft daar inhoud aan met respect voor de competentie van vakbekwame deelredacties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden