Verkiezingskoorts

Het worden nog spannende presidentsverkiezingen op 19 december

John Kasich werd genoemd als een voor iedereen aanvaardbare kandidaat, aldus de Democraten.Beeld EPA

Nog is Donald Trump niet echt tot president verkozen. En in het kiescollege dat hem op 19 december officieel tot president moet aanwijzen, gaan er steeds meer stemmen op om dat gewoon niet te doen.

Die stemmen zijn vermoedelijk niet talrijk genoeg om voor een verrassing te zorgen. Maar ze tonen wel aan dat na de verkiezing van deze onwaarschijnlijke kandidaat ook andere onwaarschijnlijkheden - zoals een aanpassing van het archaïsche kiesstelsel in de VS - op zijn minst bespreekbaar worden.

De leden van het kiescollege zijn al vanaf het ontstaan van de VS een tussenstation voor de keuze van het volk. Een van de redenen om het systeem zo te ontwerpen was wantrouwen tegen die keuze. Wat als het volk een volslagen ongeschikt iemand zou kiezen, of iemand die onder buitenlandse invloed stond, schreef een van de 'founding fathers', Alexander Hamilton. De leden van het kiescollege die zich nu roeren, noemen zich daarom naar hem de 'Hamilton electors'.

Democraten

Het zijn er maar een handjevol, en dan nog meest Democraten. Die zit het natuurlijk niet lekker dat ze namens hun staat op Trump moeten stemmen, als in die staat Trump de meeste stemmen kreeg. Helemaal niet omdat dankzij dat systeem Trump de meerderheid in het college heeft, terwijl Clinton landelijk gezien de meeste stemmen kreeg.

Moet een kiesman of -vrouw zich daar maar bij neerleggen? In de helft van de staten is 'alle stemmen naar de winnaar' een gewoonte, een instructie waar de leden zich doorgaans aan houden. In 26 staten is het ook bij wet vastgelegd.

Tegen dat laatste is nu een aantal kiesmannen in het geweer gekomen. Onder andere in Colorado hebben ze federale rechters gevraagd te verklaren dat het in strijd is met hun burgerrechten om hen anders te laten stemmen dan hun geweten hen vertelt. Ze doen dat niet zozeer voor zichzelf - een 'trouweloze kiesman' krijgt hoogstens een boete - maar om andere leden van het kiescollege de moed te geven Trump in de steek te laten.

Christopher Suprun stemt niet op TrumpBeeld Twitter

En dan vooral Republikeinse leden, want zonder een flinke afvalligheid onder hen maakt het allemaal niets uit. Trump heeft volgens de normale regels 306 van de 538 stemmen. Er is één Republikeins lid, uit Texas, dat heeft aangekondigd niet voor Trump te willen stemmen. Komen er genoeg over de brug om Trump in totaal 37 stemmen afhandig te maken, dan staken de stemmen al en heeft Trump mogelijk het nakijken.

De Democratische opstandelingen hopen daarbij niet eens dat die Republikeinen sportief voor Hillary Clinton stemmen. Een andere Republikein zou al heel mooi zijn. Als Trump niet de meerderheid krijgt, maar die andere Republikein en Clinton evenmin, dan moet het Huis van Afgevaardigden een nieuwe president aanwijzen, en dat zou dan een ander kunnen zijn dan Trump.

Dat is voor die Republikeinen dan wel een sprong in het duister. Om hen nog verder gerust te stellen, kwam Michael Cannon van het libertaire Cato Institute met een origineel voorstel: laten alle Democratische kiesmannen en -vrouwen zichzelf 'ontrouw' verklaren. Aan Hillary Clinton. Ze moeten beloven als één blok voor een bepaalde, voor hen aanvaardbare Republikein te stemmen. Dat geeft Republikeinse twijfelaars de maximale ruimte om dezelfde stap te zetten, en daarmee is die Republikein dan meteen verkozen.

Kasich

Als meest geschikte kandidaat daarvoor zoemde de afgelopen dagen de naam van John Kasich rond, de gouverneur van Ohio die tijdens de voorverkiezingen van de Republikeinen voortdurend hoog scoorde in peilingen als het ging tussen hem en Clinton, maar ondertussen van de Republikeinen zelf amper stemmen kreeg. Hij is in veel opzichten gematigd, en in elk geval een veel minder polariserende politicus dan welke andere Republikeinse gegadigde het afgelopen jaar.

Het is allemaal bij elkaar een mooi plan. Maar Kasich wil niet. "De verkiezing is geweest", zei in een via Twitter verspreide verklaring. "We moeten nu allemaal samenkomen als Amerikanen." De verkiezingen van 19 december zullen vermoedelijk laten zien dat niet iedereen in het kiescollege denkt dat je dat met Donald Trump nog voor elkaar krijgt. En dat het kiescollege vervaarlijk aan het kraken is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden