taal

Het woord ramadan had oorspronkelijk de betekenis ‘hete maand’

null Beeld

Komende week eindigt de ramadan, ‘de negende maand van het Mahomedaansche jaar, de vastenmaand, gedurende welke men geen voedsel mag nuttigen van den opgang der zon tot haren ondergang’, zoals Van Dale dit woord in 1874 omschreef.

In 1914 maakte ‘mahomedaansch’ plaats voor ‘mohammedaans’, dat in 2005 werd vervangen door ‘islamitisch’, maar in essentie is er in krap anderhalve eeuw niet veel aan de definitie veranderd. Nou ja, het poëtische ‘van den opgang der zon tot haren ondergang’ moest ergens in de 20ste eeuw wijken voor de prozaïsche formulering ‘van zonsopgang tot zonsondergang’.

Nog niet zo lang geleden werd naast ramadan ook weleens de (Turkse) uitspraakvariant ramazan aangetroffen, maar in de vroegste vindplaats in onze taal luidde de naam van de islamitische vastenmaand leromadan. Zo staat het althans in een door Ambrosius Zeebout in 1490 geschreven en in 1557 in boekvorm uitgegeven verslag van de reis die de Gentenaar Joos van Ghistele naar Syrië, Palestina en de Nijl maakte.

De schrijfwijze leromadon doet denken aan ‘le romadan’ (de ramadan) in oude Franstalige bronnen. Ook in het Engels werd de moderne spelling ramadan trouwens voorafgegaan door de variant romadan.

In al zijn varianten is ramadan een leenwoord dat terug te voeren is op rámida, het Arabische werkwoord voor ‘heet zijn’. Letterlijk betekent ramadan dan ook ‘hete maand’. Aanvankelijk was de islamitische kalender namelijk nog een zonnekalender (met 365 dagen) in plaats van de huidige maankalender (met 354 dagen) en was de negende maand (ramadan dus) altijd de heetste maand van het jaar.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden