Het woord is terug in Maastrichtse kerk

Dat de kerk uit mergel is opgetrokken, weet de toevallige passant ook wel. Maar van welk materiaal zijn de pilaren? Hij blijkt een kenner want ziet maar twee mogelijkheden: Doorniks of Maaslands steen?

Geen ongebruikelijke vraag als je je in een Dominicanenkerk uit 1267 bevindt, ook al fungeert de kerk niet meer als kerk.

Toevallig rijst die vraag precies op de plek waar het antwoord voorhanden is: op de afdeling kunst en architectuur van boekhandel Selexyz in Maastricht. De boekhandelaar vestigde zich in de Dominicanenkerk pal achter het Vrijthof, en heeft daar zo’n 30.000 boektitels en 45.000 boekexemplaren in voorraad. Een klassieke etalage kent de Maastrichtse boekhandel niet; het kerkinterieur zelf is de enorme etalage.

Het duurde ruim tweehonderd jaar, maar het (geschreven) woord is terug in de parochiekerk die ooit onderdeel van een klooster was. De Dominicanen werden in 1796 door de Fransen verjaagd, in 1805 werden inboedel en parochie naar de Sint Servaes overgebracht.

Vanaf dat moment wachtte de kerk een zwalkend en verkommerend bestaan. Het schip fungeerde als cavaleriestal, gemeentelijk archief, als opslag voor de brandweer, als concertzaal van het Maastrichts stedelijk orkest, als boks- en volleybalhal, bloemen- en plantententoonstelling, autoshow, carnavaltent en uiteindelijk als fietsenstalling.

Gerestaureerd biedt de parochiekerk nu huisvesting aan duizenden boeken. Het architectenbureau Merkx & Girod ontwierp een vrijstaande, transparante staalconstructie van twee verdiepingen die zich om de zijpilaren heen wentelt.

„Hoe hoger hoe moeilijker”, weet directeur Hans Peters: „Op de loopbruggen van de eerste verdieping staan de boeken over geschiedenis, politiek, theologie en kunst, op de tweede verdieping recht, economie en talen.” Alle overige onderwerpen staan en liggen op de begane grond.

De gemeente Maastricht eiste dat de staalconstructie vrijstaand zou zijn, zodat het kerkinterieur nergens ingrijpend aangetast zou worden. En passant biedt dat ook een optisch voordeel. Doordat het staal niet tegen de zijbeuken is geplakt, zie je de muren, glas-in-lood en pilaren nog. De pilaarfunctie blijft letterlijk overeind. Nog belangrijker: de architecten behielden de vrije zichtlijn van ingang tot koor.

Het koor zelf werd een bescheiden ingerichte leeszaal, waar je koffie kunt drinken of Droum vaan Mestreech-thee kunt bestellen en waar concerten en lezingen worden gegeven. ’Een genoeglijke ambiance’, in de woorden van directeur Peters, ’met een mooi droge akoestiek’, zoals hij van de dirigent van de Mastreechter Staar leerde.

Tijdens de restauratie werden witkalklagen verwijderd, waardoor de plafondfresco’s zich weer konden openbaren. Of beter: secco’s, want die werden met lijnolieverf op droge ondergrond aangebracht.

In een zijbeuk kwam een muurschildering uit 1337 van Thomas van Aquino aan het licht, met Maria en Jezus en daaronder het verhaal van de tienduizend martelaren. Restaurateurs hebben nog jaren lang werk aan deze verborgen muurschildering. De boekwinkelklanten kunnen hun vorderingen in het schip van de parochiekerk volgen.

Selexyz Dominicanen, Dominikanerkerkstraat 1 in Maastricht, www.selexyz.nl of 043-3210825.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden