Twistgesprek

'Het woord humaan moet je bij VVD'ers uit hun strot trekken'

Malik Azmani (VVD, links) en Gerard Schouw (D66). Beeld Werry Crone

Het is voor VVD-Kamerlid Malik Azmani even zoeken naar de werkkamer van zijn D66-collega Gerard Schouw. Ze voeren beiden het woord over asielzaken, maar kwamen nog niet bij elkaar over de vloer. Kamerleden van verschillende fracties buurten sowieso nauwelijks bij elkaar, merkt Azmani op. Dat was in zijn vorige functie, als leidinggevende bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), wel anders. "Daar struinde ik de hele dag door de gangen."

"Coalitie versus oppositie", luidt de verklaring van Schouw, een ervaren gemeentebestuurder en oud-senator. Gewapend met een map papieren neemt hij plaats, zijn opponent doet het met een spiekbriefje met cijfers.

Slechts één voorzetje is nodig om het debat op gang te krijgen en houden, te weten het aantal asielzoekers. Dat is sinds 2002 niet zo hoog geweest als nu, vooral door de oorlog in Syrië. Toch wordt er komend jaar 60 miljoen bezuinigd op de asielopvang en 14 miljoen op de immigratiedienst IND. Kan dat?

Azmani: "Deze diensten moeten efficiënter werken. Aanvragen moeten sneller beoordeeld worden. Het kan toch niet zo zijn dat iemand 23 weken of langer moet wachten op een hoger beroep?"

Schouw: "Maar het aantal rechtszaken gaat naar twee miljoen per jaar. De rechters krijgen het nogal druk. Wat doet minister Opstelten (VVD, justitie) in hemelsnaam aan de filevorming bij de rechtbank? Van digitalisering moet nu het wonder komen, maar dat is als hopen op mooi weer terwijl het herfst is. Het moet wel zorgvuldig blijven gebeuren."

Azmani: "Tuurlijk, maar als je opnieuw naar de rechter stapt, dan moet je wel een punt hebben. Nu is het vaak een kopie van eerder ingediende beroepschriften. Advocaten moeten worden ontmoedigd als een zaak kansloos is. Ik wil mensen niet gevangen houden in Nederland als duidelijk is dat ze niet mogen blijven. Volgens mij is dat humaan."

Schouw: "Dat is wel het verschil tussen de VVD en D66. Wij zijn ook voor een streng en rechtvaardig asielbeleid, maar ik voeg daar één ding aan toe: het moet humaan zijn. Hoe duur, traag en ingewikkeld de procedures ook zijn, in een fatsoenlijk land als Nederland moeten die worden doorlopen."

Azmani: "Snel, rechtvaardig en humaan sluiten elkaar niet uit."

Schouw: "Je moet het bij die VVD'ers uit hun strot trekken, dat woord 'humaan'. We hadden de zaak-Dolmatov (Russische asielzoeker die zelfmoord pleegde in zijn cel, red.) nodig om het staatssecretaris Fred Teeven te horen zeggen. Dat is een keerpunt geweest."

Azmani: "Zo zie jij dat. Ik denk dat het een keerpunt in de uitvoering is. Het beleid an sich is niet inhumaan, maar in de uitvoering zijn fouten gemaakt waardoor dit trieste incident kon plaatsvinden."

Schouw: "Maar als je het hebt over humaan asielbeleid, dan is het toch een schande dat een groot, welvarend westers land dit jaar maar vijftig Syriërs extra opvangt? Iedereen krijgt tranen in de ogen van wat daar gebeurt. Duitsland neemt vijfduizend Syriërs extra op. Jouw coalitievrienden zien dat met lede ogen aan."

 
Het kan toch niet zo zijn dat iemand 23 weken of langer moet wachten op een hoger beroep?

Azmani: "Wij zetten zoveel mogelijk in op opvang in de eigen regio. Dat is niet alleen in ons belang, maar juist in het belang van deze mensen. Ik wil ook niet aan de andere kant van de wereld worden geplaatst als hier de hel losbreekt."

Schouw: "Opvang in de eigen regio is prima, maar bij zo'n grote humanitaire ramp moet je als land iets extra kunnen doen."

Azmani: "Wij doen veel als Nederland. Op dit moment geven wij 59 miljoen euro aan regionale opvang. Daarmee zijn wij een van de toplanden in Europa."

Schouw: "Een ander voorbeeld: het kinderpardon. Voor de VVD een betrekkelijk interessante afspraak uit het regeerakkoord. Het kinderpardon wordt nu bijna gejuridiseerd. Alleen als kinderen vijf jaar onder rijkstoezicht hebben gestaan, komen ze in aanmerking voor een verblijfsvergunning. Dan denk ik: dat is wel een schrale invulling van het woordje 'humaan'. Als kinderen op school hebben gezeten, hebben ze toch onder gemeentetoezicht gestaan?"

Azmani: "Van de VVD had dat kinderpardon er helemaal niet hoeven komen, maar de handtekening is gezet. Een kind wordt nu een ticket voor verblijf. Dat zorgt voor een aanzuigende werking, net als bij het generaal pardon. De terugkeercijfers gaan er niet van omhoog, terwijl die cijfers echt gekeerd moeten worden."

Schouw: "Maar hoe dan?"

Azmani: "Ik vind dat Teeven werk moet maken van probleemlanden die geen gedwongen uitgezette onderdanen terugnemen, zoals Irak. Als landen niet meewerken aan terugkeer, moet er maar minder ontwikkelingshulpgeld naartoe."

Schouw: "Als Irak niet wil meewerken, kun je als Nederland wel stampen, naar Irak vliegen (zoals staatssecretaris Teeven en zijn voorganger Leers deden, red.), de minister uitnodigen of dreigen met sancties, maar de enige manier om wat te bereiken is in Europees verband."

Dat de sleutel tot een eerlijk en rechtvaardig asielbeleid in Brussel ligt, dat is een van de weinige punten waarover VVD en D66 het tijdens het gesprek eens worden. Ze zien een Europees asielsysteem wel zitten, waarbij asielzoekers aan de grenzen van Europa worden opgevangen en verhoudingsgewijs worden verdeeld over alle landen.

Schouw: "We zitten nu te kruidenieren in de polder. Daarom hoop ik dat er wat terechtkomt van een Europees asielbeleid zodat een gelijk speelveld ontstaat. Is de VVD dat met mij eens?"

Azmani: "Ik zie ook dat we het waterbedeffect veel meer Europees moeten oplossen. Nederland staat nu in de top-8 van Europese landen die de meeste asielzoekers opvangen. Terwijl een land als Griekenland nu weinig doet."

Daarna zijn de tegenstellingen weer snel gevonden. Vooral over de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers zijn de twee het pertinent oneens. De VVD wil daar niet aan, D66 pleit er juist voor.

Schouw: "Ik vraag me af het effectief is uitgeprocedeerde asielzoekers op straat te zetten. Ik denk dat je mensen met liefde en aandacht kunt verleiden te vertrekken dan door ze op straat te zetten."

Azmani: "Het is een mythe dat mensen niet kunnen worden opgevangen. Als je meewerkt aan je uitzetting, is er opvang. Maar als je die uitzetting frustreert, houdt onze verantwoordelijkheid op. Mensen moeten dan geen valse hoop scheppen door weer alternatieve opvang te regelen. Dan gaan deze mensen zich ophouden in de marges van de samenleving en hebben ze een illegaal en perspectiefloos bestaan. Dat is juist inhumaan."

De Tweede Kamer behandelt deze weken de begrotingen van de ministeries. In de serie Het Twistgesprek kruisen steeds twee Kamerleden de degens. Vandaag Malik Azmani (VVD) en Gerard Schouw (D66) over de menselijke maat in het asielbeleid. Azmani: 'Ik wil ook niet aan de andere kant van de wereld worden geplaatst als hier de hel losbreekt.'

Teeven moet weer balanceren tussen streng en mild
De blikken zullen vandaag en morgen tijdens het debat over de justitiebegroting vooral gericht zijn op PvdA en VVD. De regeringspartijen houden er heel andere asielstandpunten op na: mild versus streng. Waar de PvdA het kinderpardon in het regeerakkoord wilde hebben, ging de VVD voor het strafbaar stellen van illegaliteit. Het pardon is al in uitvoering, de strafbaarstellling staat voor 2014 op de rol. Voorzichtig zal de PvdA in het debat haar kritiek uiten, bijvoorbeeld op het aantal Syriërs dat Nederland extra opvangt of de uitvoering van het kinderpardon. Tegelijkertijd zal de VVD met een stevig rechts tegengeluid de achterban willen plezieren.

 
Alleen als kinderen vijf jaar onder rijkstoezicht hebben gestaan, komen ze in aanmerking voor een verblijfsvergunning. Dan denk ik: dat is wel een schrale invulling van het woordje 'humaan'.
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden