TAAL

Het woord boreaal gaat een eigen leven leiden

Het Groene BoekjeBeeld ANP

Tot voor kort gebruikte haast niemand het woord boreaal. Als je het aantrof, was er meestal sprake van noordelijke flora en fauna. Het figureerde de laatste tijd weleens in artikelen over klimaatverandering, want ook boreale bossen en mossen zuchten onder de opwarming van de aarde. 

Een enkele keer betekende boreaal echter niet noordelijk of arctisch, maar noords en had het betrekking op Noordwest-Europa. Zo had de Delftsche Courant van 7 april 1917 het over ‘het boreale volk: Rusland’. In feite leidde boreaal een sluimerend bestaan, totdat FvD-voorman Baudet het in zijn speech na de Statenverkiezingen had over de dreigende ondergang van ‘de boreale wereld’. 

Boréal

Critici zagen hierin een toespeling op ultrarechts gedachtegoed. Baudet zelf verwierp die ‘gekkigheid’ weliswaar in een tweet, maar niet te ontkennen valt dat boreal en boréal elders in Europa bedenkelijke associaties hebben. Zo meende het geheime Thule-Gesellschaft, waarvan de nazi Himmler lid was, dat het arische ras stamde uit de mythische noordelijke provincie Hyperborea, terwijl de Franse nationalist Le Pen al eens hardop droomde van l’Europe boréale. 

Mogelijk waren er vóór Baudets speech ook in ons taalgebied al wel dwaallichten die bij het horen van het woord in katzwijm vielen, maar in de omgangstaal was boreaal in de betekenis arisch of blank bepaald niet ingeburgerd. 

Dat dreigt nu te veranderen en ironisch genoeg gebeurt dat mede doordat Baudets critici boreaal dezer dagen steevast gebruiken met een etnologische of raciale strekking als ze schrijven over ‘iedereen die niet-boreaal’ is (NRC) of ‘het boreale Avondland’ (de Volkskrant).

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Lees ook:

De uil van Minerva en de boreale wereld: wat zei Baudet nou eigenlijk?

In de bombastische stijl die we inmiddels van de Forum voor Democratie-leider kennen, sprak hij achtereenvolgens over de ‘uil van Minerva’, ‘beschavingsfamilie’ en ‘boreale wereld’. Wat betekenen die termen eigenlijk?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden