Column

Het Witte gekkenhuis?

Donald Trump in The Oval Office in het Witte Huis.Beeld REUTERS

"Dit is knotsgek. Na een knotsgekke week." De tweet van Susan Rice, ex-ambassadeur van de VS bij de Verenigde Naties, ging niet over het toegangsverbod dat Donald Trump uitvaardigde voor Syrische vluchtelingen en reizigers uit zeven landen. Hij ging over een ander besluit, dat internationaal veel minder aandacht trok.

Op het eerste gezicht betreft het een bureaucratisch detail: wie mogen er rond de tafel zitten als de Nationale Veiligheidsraad van de VS bijeenkomt om de president te adviseren?

Elke president mag dat zelf bedenken. En wat Donald Trump bedacht was: zijn adviseur Stephen Bannon moet daar absoluut bij zijn, maar de voorzitter van de verenigde chefs van staven, de hoogste militaire adviseur van de president, neuh. En de directeur voor de nationale inlichtingendiensten? Ook niet altijd. Die twee werden geschrapt uit de lijst van vaste leden en komen alleen nog op uitnodiging. Maar voor de blanke nationalist en voormalige uitgever van de rechtse website Breitbart is er wel een vaste stoel.

Dat valt niet goed bij mensen die veel ervaring hebben met buitenlands beleid. "Wie heeft ook militair advies of inlichtingen nodig om beleid te maken over IS, Syrië, Afghanistan, Noord-Korea?" vroeg Rice sarcastisch.

'Radicale verandering'

En niet alleen onder Democraten en zij die voor Democratische presidenten hebben gewerkt, was er opschudding. De Republikein John McCain, die in de Senaat de belangrijke commissie voor de strijdkrachten voorzit, toonde zich 'erg bezorgd'. "Wie zijn de permanente leden, wie zijn niet de permanente leden, de benoeming van Bannon is een radicale verandering ten opzichte van elke Nationale Veiligheidsraad die we ooit gehad hebben."

Ook Robert Gates, die minister van defensie was onder zowel George W. Bush als Barack Obama, had zondag een duidelijke mening over het verwijderen van de twee veiligheidsadviseurs: "Een grote fout", zei hij in het politieke praatprogramma This Week van tv-netwerk ABC. "Ik denk dat ze allebei een gezichtspunt en oordeel meebrengen waarvan elke president, of hij het nu leuk vindt om te horen of niet, zal ontdekken dat het nuttig is."

Mensen toevoegen aan de Nationale Veiligheidsraad, zoals in dit geval Stephen Bannon, vond Gates daarentegen niet zo'n groot probleem. Maar traditioneel zijn presidenten daar voorzichtig mee.

Nuttig en waardevol

Josh Bolten, die stafchef was van George W. Bush, vertelde in september vorig jaar op een forum van het White House Transition Project: "Wat ik enorm belangrijk en waardevol vond, was dat er een scheiding was tussen debat over beleid en over binnenlandse politiek. Ik denk dat in de vele jaren dat ik daar was, ik nog nooit [politiek adviseur] Karl Rove heb gezien in een vergadering waar ik bij was, en ook niet iemand anders van zijn afdeling. En het is niet dat er niet gepraat werd over de binnenlandse politieke aspecten rond [de inval in] Irak, ik weet wel zeker dat die er waren. Maar het was gescheiden van het debat over de strategie."

Bevonden zich mensen van Trump onder zijn gehoor? Het lijkt niet waarschijnlijk, zelfs diens eigen staf geloofde in september vorig jaar immers nog niet in zijn overwinning.

Maar al was het wel zo: het White House Transition Project (een activiteit van de Moody Foundation en Rice University) heeft als doel bij een regeringswisseling de nieuwe ploeg te informeren over wat hen te wachten staat. Over wat vorige regeringen praktisch en nuttig vonden bij het voorbereiden en uitvoeren van hun beleid. In het Witte Huis van Trump gaan gevestigde noties over hoe je het land moet regeren juist met een grote zwaai het raam uit. Dat iemand als Susan Rice het om die reden zo langzamerhand als een gekkenhuis beschouwt, zullen ze daar een aanbeveling vinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden