'Het werd me koud op de rug, zo mooi'

Jankees Braaksma, musicus, leider van Super Librum

"Pas vrij laat maakte ik kennis met middeleeuwse muziek. Ik was al zestien toen ik op de radio een stuk hoorde dat werd gezongen door de mezzosopraan Andrea von Ramm. Die muziek klonk anders dan ik ooit had gehoord. Mysterieus, veel vrijer dan de klassieke barok- en renaissancemuziek die ik tot dan toe kende.

Na mijn studie blokfluit aan het conservatorium in Groningen ontdekte ik dat het mogelijk was om in Zwitserland middeleeuwse muziek te studeren. Dat dat zomaar kon - je voltijds bezighouden met middeleeuwse muziek! In 1982 reisde ik met een stipendium van de stad Groningen af naar de Schola Cantorum Basiliensis in Basel.

Daar kreeg ik onderwijs van de Amerikaanse luitspeler Crawford Young, die een sprongetje van blijdschap maakte toen hij hoorde dat ik uit Groningen kwam. Wist ik wel dat daar prachtige middeleeuwse muziek vandaan kwam?

Nee, dat wist ik niet. Young vertelde me van het muziekstuk 'Frysicum' en van de jonge musicus Roelof Huesman, beter bekend onder zijn Latijnse naam Rudolphus Agricola. Rond 1475 kreeg deze Agricola een betrekking in het Italiaanse Ferrara. Hij was daar in dienst van de hertog en leefde van het orgelspel. Dat geloof je toch niet, dat zo'n snotneus uit Baflo in Italië een baan krijgt?

Toen ik me er verder in verdiepte, bleek Groningen een goudmijn. Jos Hermans, hoogleraar oude handschriften, deelde mijn fascinatie. Eind jaren tachtig ontmoette ik hem, we raakten bevriend. Hij dacht mee over mijn onderzoek en droeg steeds nieuwe bouwstenen aan. Hij attendeerde me op een oud-Fries heldenlied uit Hunsingo, op orgelstukken uit Winsum en op twee zangboeken, 'Cantualen', met liederen die tijdens de late Middeleeuwen in de Martinikerk werden gezongen. En op een paasspel uit de twaalfde eeuw, afkomstig uit het Groningse Hellum. Dat stuk hebben we uitgevoerd in het Groninger Museum, met vijf zangeressen en een middeleeuws orgel. Nou, 't werd me koud op de rug, zo mooi als dat klonk.

Elk middeleeuws muziekstuk dat ik voor het eerst hoor, beschouw ik als een wonder, als een wedergeboorte. Het is heerlijk om die muziek te herontdekken en, met mijn eigen ensemble Super Librum, tot leven te wekken. Het is niet de bedoeling dat oude muziek in een blik wordt bewaard. Ik zie het als mijn taak om de klanken toegankelijk te maken voor een groot publiek. Middeleeuwse muziek behoort eigenlijk geen mysterie zijn.

Al die oude klanken, beelden en woorden uit Groningen die ik in dertig jaar tijd vond, vatte ik samen in een boekje met cd. Het is een neerslag van alles wat ik aantrof. Uiteindelijk is het een verzameling snippers. Muzikale snippers, voor muziekliefhebbers, mediëvisten en Groningers.

Ik wil het middeleeuwse geluid verspreiden en anderen inspireren. Luister naar de cd, lees mijn boekje en bezoek Groningen. Bekijk het kerkje van Krewerd, ga naar Wittewierum en Westerwijtwerd, bezoek de Walfriduskerk in Hellum of begin gewoon in de Martinikerk. Bekijk die middeleeuwse resten, lees en luister. En laat 't je koud op de rug worden."

Everhard Huizing & Jankees Braaksma: Klinkende klei. Middeleeuwse muziek uit Groningen en Ommelanden. (boek plus cd) Passage, Groningen; 73blz. euro 19,50

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden